สมาชิก




ลืมรหัสผ่าน
สมัครสมาชิก
 

เมนู

หน้าแรก

รวมรูปภาพ

เว็บบอร์ด

สนทนาคนรักต้นไม้

 

บทความ

หิน-หินเทียม

สารพัดต้นไม้จัดสวน

ปลูกต้นไม้มงคล

เกี่ยวกับเรา

ไม้ประดับเพื่อการจัดสวน

สวนสไตล์ต่างๆ

มหัศจรรย์โลกพฤกษา

ต้นไม้ประจำจังหวัด ภูมิสัญญลักษณ์ของเมือง

ว่าด้วยเรื่อง.....ดิน....และ..ปุ๋ย

พืชจัดสวนมีพิษที่ควรระมัดระวัง

เปลี่ยนสวนเก่าให้เป็นสวนใหม่

จัดสวนพื้นที่ขนาดใหญ่

จัดสวนด้วยตัวเอง

ชื่อนั้นสำคัญไฉน

การทำบ่อเลี้ยงปลา และระบบกรองรักษาคุณภาพน้ำอย่างง่าย

มุมสวนสวยสำหรับคุณ

ในนี้มีอะไรเยอะแยะ

 
สถิติ
เปิดเว็บไซต์ 15/02/2008
ปรับปรุง 19/08/2018
สถิติผู้เข้าชม 8,252,088
Page Views 12,888,998
 
« August 2018»
SMTWTFS
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 

ไม้น้ำ ไม้ริมน้ำ

ไม้น้ำ ไม้ริมน้ำ

ไม้น้ำ-ไม้ชายน้ำ

ถ้า ไม่ยกบทใหม่ก็ไม่รู้จะเอาต้นไม้พวกนี้ไปไว้ตรงไหน จะไม่เอ่ยถึง ก็มีหลายต้นที่น่าสนใจเหมาะกับสวนริมน้ำ และสวนน้ำ

แต่คงไม่เลยเถิดไปไกลถึงขนาดจัดสวนในน้ำคือสวนที่มักจัดใส่ตู้ปลานั้น เพราะสำหรับเราแล้วไม่ค่อยได้ใช้เท่าไหร่
เรามาดูกันว่า มีต้นอะไรบ้าง พูดถึงพวกเตยก่อนแล้วกัน พรรณไม้ในวงศ์ PANDANACEAE
หรือวงศ์เตยชื่อสกุล Pandanus และชื่อสามัญคือ Screwpine

พวกนี้เรามักนำมาใช้จัดสวนริมน้ำเป็นไม้ชายน้ำที่สะสวย รากก็ช่วยยึดริมตลิ่งได้ดี

เตยทะเล/Pandanus tectorius


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Pandanus tectorius Parkinson ex Du Roi
ชื่อพ้อง ---
---Pandanus chamisson
---Pandanus douglasii
---Pandanus menziesii
---Pandanus odoratissimus
---Pandanus veitchii
ชื่อสามัญ     ---Tahitian Screwpine, Thatch Screw-pine, Textile screw-pine, Hala
ชื่ออื่น     ---เตยปาหนัน เตยหนาม
ชื่อวงศ์    ---PANDANACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เมลเซีย ออสเตรเลีย หมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก
เขตกระจายพันธุ์    ---ประเทศในเขตร้อนทั่วไป

เตย ต้นนี้สำคัญ ถ้าใครเคยได้ยินชื่อดอกลำเจียกแล้วไม่รู้ว่าต้นลำเจียกเป็นยังไง ก็ขอให้รู้ไว้ ว่าคือเตยทะเล นี่เอง (แต่แตกต่างกันตรงไหนเดี๋ยวจะเฉลย)ชาว ไทยมุสลิมเรียก มะกูแวปาตา (มะกูแปลว่า เตย ปาตาแปลว่า ทะเล) ชาวบ้านนิยมใช้ใบเตยทะเลมาตากแห้ง สานเสื่อและเครื่องใช้ ดอกเพศผู้มีกลิ่นหอมแรง  ชาวมาลายูและชาวไทยมุสลิมใช้เป็นเครื่องประทินผิว อบเสื้อผ้า และเรียกเตยชนิดนี้ว่า เตยหอม(คนละต้นกับคนไทยพุทธเรียก) ตรงกับคำว่า ปาหนัน หรือ ปะหนัน ในวรรณคดีเรื่องอิเหนา พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงนิพนธ์คำกลอนที่กล่าวถึง “กลิ่นดอกปาหนัน คล้ายกับกลิ่น จินตะหรา”แล้วเลยคิดไปถึงเพลง “ ปาหนันเจ้าเอยแสนงาม” ไปนู่น เดี๋ยวเรียกสติไม่คืน
เตยทะเลเป็นไม้พุ่มสูงได้ถึง 4-8 เมตรมีหนามสั้นๆทู่ๆ ที่ผิวของลำต้น มีรากอากาศช่วยค้ำจุนลำต้น ใบเดี่ยวเรียงสลับกระจุกอยู่ที่ปลายยอด ขอบใบมีหนาม ดอกช่อออกที่ปลายยอด มีเฉพาะดอกตัวเมียไม่มีกลีบดอกห่อหุ้มด้วย ใบประดับรูปร่างเรียวยาวสีขาวมี กลิ่นหอม
เป็นพรรณไม้ที่ชอบขึ้นตามชายน้ำ ต้องการความชื้นและน้ำในปริมาณที่มาก ปลูกขึ้นดีในดินอุดมร่วนซุย หรือดินเหนียวปนทรายเป็นพืชท้องถิ่นในไทย มาเลเซีย ออสเตรเลียตะวันออก และหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก
 สำหรับต้นที่เรียกว่าลำเจียกต้นจะมีเฉพาะดอกตัวผู้ไม่มีกลีบดอกเหมือนกัน รูปที่เห็นเป็นรูปดอกลำเจียก

เตยด่าง/Pandanus baptistii (Aureus)

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Pandanus baptistii (Aureus)--Variegated Dwarf Pandanus.
ชื่อสามัญ     ---Indian Screw Pine, Variegated Dwarf Pandanus
ชื่ออื่น    ---เตยด่าง, เตยทอง
ชื่อวงศ์    ---PANDANACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---โพลินีเซีย

 ใน ธรรมชาติพบตามริมน้ำหรือบริเวณทั่วไปที่มีน้ำกร่อยแตกรากค้ำจุนที่โคน เหมาะ สำหรับปลูกเป็นไม้ริมตลิ่งเพราะรากค้ำยันจะช่วยป้องกันการพังทลายของดินได้ ต้นเป็นกอสูงประมาณ 0.30-0.90 เมตร ใบออกจากลำต้นเวียนชิดกัน ใบแคบเรียยาวปลายใบแหลม ดอก มีกลิ่นหอม แต่จะออกดอกเมื่อต้นโดเต็มที่เท่านั้น การขยายพันธุ์โดยการแยกหน่อมาปลูกไม่นิยมเพาะเมล็ด ขนาด ออกดอกยังใช้เวลานาน กว่าเมล็ดจะสมบูรณ์นำมาใช้เพาะได้ก็เลยเสียเวลารอ แยกหน่อง่ายกว่าเพียงแต่ว่าตอนต้นเล็กใบยังไม่มีหนามควรเลี้ยงไว้ในที่ที่มี แสงแดดครึ่งวันพอต้นโตเต็มที่จะมีหนามเกิดขึ้นค่อยนำไปปลูกในที่มีแสงแดด ตลอดวัน


เตยด่าง/Pandanus baptistii (sanderi)

 

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Pandanus baptistii (sanderi) -Variegated Dwarf Pandanus.
ชื่อสามัญ     ---White-striped Pandanus,Blue Screw Pine,
ชื่ออื่น     ---การะเกด ปาหนัน ปาแนะ
ชื่อวงศ์    ---PANDANACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ตามชายหาดทั่วคาบสมุทรในแถบเส้นศูนย์สูตรรอบโลก
เขตกระจายพันธุ์    ---ไทย มาเลเซีย ออสเตรเลียตะวันออก และหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก

เตย ด่างต้นนี้ ด่างไม่เหมือนกับต้นข้างบน นิยมกันมากเหมือนกัน เตยพวกนี้เวลาโตเต็มวัยจะแตกกิ่งก้านสาขา เป็นกอเป็นพุ่ม
นำมาใช้จัดสวนในพื้นที่กว้างได้ ไม่จำเป็นว่าจะใช้แต่อยู่ริมน้ำ ให้น้ำทั่วถึงก็แล้วกันไป


การะเกดหนูด่าง /Pandanus pygmaeus


ชื่อวิทยาศาสตร์--- Pandanus pygmaeus Thouars
ชื่อพ้อง---
---Freycinetia leucacantha.
---Freycinetia graminifolia
---Freycinetia racemosa
---Pandanus racemosus
ชื่อสามัญ  ---Small Screwpine, Dwarf Screwpine, Pygmy Screwpine
ชื่ออื่น--- ลำเจียกหนูด่าง เตยหนูด่าง
ชื่อวงศ์--- PANDANACEAE
ถิ่นกำเนิด---มาดากัสการ์
เขตกระจายพันธุ์---เขตร้อนและเขตมรสุม
ลำต้น มีลักษณะเป็นเหง้าอยู่ใต้ดิน ใบเดี่ยว รูปขอบขนาน ปลายใบเรียวแหลม ขอบใบจักซี่ฟันเลื่อย เนื้อใบหนาคล้ายแผ่นหนัง สีของใบด้านบนมีสีเขียวเข้มขอบเหลือง ท้องใบสีเขียวอ่อน
 กว้างประมาณ 0.5-1 ซม. ยาวประมาณ 15-20 ซม.ขยายพันธุ์ ด้วยการแยกหน่อ
นิยมใช้จัดสวนอยู่ระยะหนึ่ง ตอนหลังมี2ต้นข้างบนมาแทน อาจเป็นเพราะการะเกดหนูต้นนี้ขอบใบจะเป็นขอบจักฟันเลื่อยและมีความคม เวลาเก็บตัดใบแห้งจะเจ็บหนัก

เตยหอม/Pandanus amaryllifolius

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Pandanus amaryllifolius Roxb.
ชื่อพ้อง    
---Pandanus hasskarlii Merr.
---Pandanus latifolius Hassk. nom. illeg.
---Pandanus odorus Ridl.
ชื่อสามัญ     ---Pandan, Fragrant Pandan, Fragrant screwpine
ชื่ออื่น     ---เตยหอม, ปาแนะวองิง
ชื่อวงศ์    ---PANDANACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---Uncertain but is probably Indonesia
เขตกระจายพันธุ์    ---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้

    เตย หอมนิยมปลูกเป็นไม้ประจำบ้านทั่วไทย เพราะกลิ่นหอมจากใบเตย ใช้เป็นภาชนะห่อและใส่เพื่อปรุงกลิ่น อาหาร คาวหวาน  และยังเป็นพันธุ์ไม้ที่ชาวสวนปลูกตัดใบออกจำหน่ายเป็นการค้า และนักจัดสวนยังนิยมนำมาปลูกประดับสวนชายน้ำที่สวยงามอีกชนิดหนึ่ง


เตยแก้ว/Pandanus pacificus

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Pandanus pacificus H.J. Vietch ex M.T. Mart.
ชื่อพ้อง    ---
ชื่อสามัญ     ---Veitch's screwpine
ชื่ออื่น     ---เตยแก้ว, เตยญี่ปุ่น
ชื่อวงศ์    ---PANDANACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เขตร้อน
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อน

เตย แก้ว หรือเตยญี่ปุ่น เป็นไม้ประดับที่นิยมกันทั่วไป ฮิตกันมากมายเมื่อประมาณ30กว่าปีที่แล้วปลูกกันทั่วบ้านทั่วเมือง ใช้จัดสวนประดับริมน้ำในที่โล่งแจ้งที่มีเนื้อที่กว้างขวาง หรือปลูกริมตลิ่งยึดดิน ริมน้ำเป็นแนวยาว
เตยแก้วขยายพันธุ์ได้รวดเร็วมาก โดยการแยกหน่อของเตยชนิดนี้ไปปลูก ไม่ว่าจะแยกต้นเล็กต้นใหญ่ต้นนิดต้นน้อย เตยแก้วจะให้หน่อเป็นต้นเร็วจำนวนมาก
ท่านที่จะทำบ้านริมน้ำ ให้ปรับแนวตลิ่งให้ราบจัดสวนชายน้ำให้สวยงาม พวกนี้น้ำท่วมถึงก็ไม่เป็นไร ปลูกง่ายตายยาก น้ำลดมีหน่อมีเหง้าอยู่เดี๋ยวก็ขึ้นใหม่


เตยหนู/Pandanus odorifer

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Pandanus odorifer(Forssk.) Kuntze
ชื่อพ้อง
---Athrodactylis spinosa J.R.Forst. & G.Forst.
---Bromelia sylvestris Burm.f.
---Eydouxia delessertii Gaudich.
---Hasskarlia leucacantha Walp.
---Keura odora Thunb.
---Keura odorifera Fossk.
---Marquartia leucacantha Hassk.
---Pandanus blancoi Kunth
---Pandanus boryi Gaudich.
---Pandanus delessertii (Gaudich.) Warb.
---Pandanus fascicularis Lam.
---Pandanus leucanthus Hassk.
---Pandanus linnaei Gaudich.
---Pandanus littoralis Jungh.
---Pandanus loureiroi Gaudich.
---Pandanus millore Roxb.
---Pandanus odoratissimus L.f.
---Pandanus odoratus Salisb.
---Pandanus rheedei Gaudich.
---Pandanus rumphii Gaudich.
---Pandanus sinensis (Warb.) Martelli
---Pandanus spiralis Blanco
---Pandanus verus Rumph. ex Kurz
ชื่อสามัญ     ---Karaket Nu(Thai), Padang, Pandanus Palm,Fragrant screw pine, Umbrella tree, Screw tree.
ชื่ออื่น     ---เตยหนู การะเกดหนู เตยปาหนัน เตยหนาม
ชื่อวงศ์    ---PANDANACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย                                                                                                                             เขตกระจายพันธุ์    ---โพลินีเซีย ออสเตรเลีย เอเซียใต้ หมู่เกาะอันดามัน ฟิลิปปินส์ 

 

ต้นเป็นกอ ต้นที่มีอายุยังอ่อนลำต้นจะสูงจากดินประมาณ 10-15ซ.ม. แต่ต้นที่แก่มากจะสูงจากดิน 90-120 ซ.ม.หรือมากกว่านั้น แล้วแต่อายุการเจริญเติบโต ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับกันแน่น รูปขอบขนานแคบ  ตามขอบใบและเส้นกลางใบทางต้านล่างมีหนามเล็กๆ หนาแน่นแต่หนามบริเวณหลังของใบจะสวนทางกันกับหนามของใบ
ดอกแยกเพศ อยู่ต่างต้น ออกตามปลายยอด ดอกเล็กมีจำนวนมาก ติดกันบนแกนของช่อ ไม่มีกลีบเลี้ยงและกลีบดอก ช่อดอกเพศเมียตั้งตรง มีดอก 4 - 6 ดอก กาบรูปท้องเรือ ขอบจักฟันเลื่อยละเอียด ผลรูปรี ขนาดประมาณ 1.5 ซม.
ชอบขึ้นที่ดินร่วนปนทรายและขยายพันธ์ได้รวดเร็วมาก


กกอียิปต์/Cyperus papyrus

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Cyperus papyrus L.
ชื่อพ้อง    
---Chlorocyperus papyrus Rikli
---Cyperus domesticus Poir.
---Cyperus papyraceus Crantz
---Cyperus papyrus L. ssp. antiquorum (Willd.) Chiov.
---Cyperus syriacus Parl.
---Papyrus antiquorum Willd.
ชื่อสามัญ     ---Egyptian paper plant, Papyrus, Egyptian ---Paper reed, Papyrus sedge, Paper reed, Indian matting plant, Nile grass
ชื่ออื่น     ---กกอียิปต์
ชื่อวงศ์    ---CYPERACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ซูดาน อียิปต์

 

ชาวอียิปต์ในสมัยไอยคุปต์โบราณถือว่า กกอียิปต์ เป็นพืชที่มีความสำคัญ เนื่องจากพืชชนิดนี้ใช้ในการผลิตเสื้อผ้า ใบเรือ เชือก และกระดาษที่มีชื่อเสียงที่สุดของไอยคุปต์ โดยนำไส้ใยของพืชชนิดนี้มาแผ่ออกสองด้านเท่ากันจากนั้นไขว้เส้นใยตั้งฉากทับ เส้นใยอีกชั้นหนึ่ง จากนั้นใช้น้ำจากเยื่อของต้นไม้ที่มีลักษณะเหนียวคล้ายกาว เชื่อมประสานแต่ละชั้นเข้าด้วยกัน จนกลายเป็นแผ่นกระดาษ รวมกันเป็นม้วน และทำหนังสือ ซึ่งเล่มหนึ่งจะมีกระดาษ 20 แผ่น  
กก อียิปต์หรือกกกระดาษ มีลักษณะใหญ่กว่ากกทั่วไป มีความสูง 2 เมตรหรือมากกว่านั้น กกอียิปต์จะงอกงามดีในน้ำตื้นหรือพื้นที่เป็นหนองน้ำ ชอบแสงแดดจัด  แต่ควรมีที่กำบังลมซึ่งอาจพัดให้ก้านใบหักได้

กกรังกา/Cyperus alternifolius

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Cyperus alternifolius L.
ชื่อพ้อง    ---
---Cyperus frondosus Salisb.    
---Cyperus onustus Steud.    
---Eucyperus alternifolius (L.) Rikli
ชื่อสามัญ     ---Umbrella plant, Umbrella sedge
ชื่ออื่น     ---กกรังกา
ชื่อวงศ์    ---CYPERACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---มาดากัสการ์
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อนทั่วโลก

 

เป็นกกขนาดใหญ่ในสกุล Cyperus  ถูกนำไปปลูกเลี้ยงเป็นไม้ประดับทั่วโลกชอบที่ชื้นแฉะ ขึ้นในที่ระดับต่ำ ตามหนอง บึง
กกรังกาเป็นพืชที่มีลำต้นออกเป็นกอมีหัวอยู่ใต้ดิน  ลำต้นมีความสูงประมาณ 100-150 ซม. ลำต้นตั้งตรงไม่มีกิ่งก้าน ลำต้นกลมสีเขียว ใบแผ่ซ้อนกัน อยู่ปลายยอดของลำต้น จะมีใบประมาณ 18-25 ใบ ดอกออกเป็นกระจุก อยู่รวมกันเป็นใบ ดอกมีขนาดเล็ก เป็นสีขาวแกมเขียว ก้านดอกเป็นเส้นเล็ก ๆ สีเขียว ดอกเมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน ขยายพันธุ์ด้วยการแยกหน่อ ผลแห้ง รูปรีหรือรูปไข่  สีน้ำตาล เปลือกแข็ง มีเมล็ดเดียว

กกรังกามีใบโค้งงอเป็นรูปทรงกลมสวยงามจนดูเหมือนซี่ลวดของร่ม บริเวณจุดนี้จะมีดอกเล็กๆขึ้นโดยรอบ
กกชนิดนี้ชอบพื้นที่ร่มเงามีความชุ่มชื้นและชุ่มน้ำ สามารถเจริญเติบโตได้ดีในภาชนะหรือกระถางที่มีจานรองน้ำขังตลอดเวลาจัดเป็น พืชน้ำในร่มที่ดูแลรักษาง่าย เพียงแต่ต้องตัดก้านใบที่เสียทิ้งเท่านั้น


กกสามเหลี่ยมเล็ก/Cyperus pilosus

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Cyperus pilosus  Vahl
ชื่อพ้อง    --
---Cyperus donianus A.Dietr.
---Cyperus fimbriatus Nees
---Cyperus hebes Steud.
---Cyperus heyneanus Boeckeler
---Cyperus honestus Kunth
---Cyperus marginellus Nees
---Cyperus obliquus Nees
---Cyperus paniculatus D.Don
---Cyperus pauciflorus Steud.
---Cyperus piptolepis Steud.
---Cyperus pyrophilus Reinw. ex de Vriese
---Cyperus quinqueflorus Hochst. ex Steud.
---Cyperus subalatus Steud.
---Duval-jouvea pilosa (Vahl) Palla
ชื่อสามัญ     ---Strawcolored flatsedge, False nut sedge, Fuzzy flatsedge
ชื่ออื่น     ---กกช่อดอกขน
ชื่อวงศ์    ---CYPERACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---แอฟริกา
เขตกระจายพันธุ์    --แอฟริกา เอเซีย- ญี่ปุ่น เมลเซีย

 

พืชวงศ์กกอายุอยู่ได้หลายฤดู พบทั่วไปตามที่ชื้นแฉะ คูน้ำ หนองน้ำ ในที่ลุ่มน้ำขัง ข้างถนนและในท้องนา ลักษณะลำต้นเจริญขึ้นเป็นกอสูง 50 – 100 ซ.ม.ใบมีริ้วประดับ ดอกเป็นดอกแบบซี่ร่มประกอบด้วยก้านช่อดอกสั้น ช่อดอกย่อยมีดอก 5-7 ดอก ผลเป็นแบบอะคีน สีน้ำตาล ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด

กกดอกขาว/Cyperus brevifolius

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Cyperus brevifolius (Rottb.) Hassk.
ชื่อพ้อง    ------ Kyllinga brevifolia Rottb
ชื่อสามัญ     ---Green Kyllinga, Shortleaf spikesedge, Perennial greenhead sedge.
ชื่ออื่น     ---กกตุ้มหู,หญ้าหัวโม่ง
ชื่อวงศ์    CYPERACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เขตร้อนชื้นของทวีปอเมริกา
เขตกระจายพันธุ์---ภูมิภาคที่อบอุ่นทั่วโลก

 

เป็นพืชจำพวก หญ้ามีอายุยืนหลายปี ลำต้นอยู่ใต้ดิน  เลื้อยทอดขนานไปกับดิน ชูส่วนที่เป็นยอดและช่อดอก สูง 15-20 เซนติเมตร มีกาบหุ้มลำต้นสีน้ำตาลอมแดง ลำต้นมีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 1.5-2 มิลลิเมตร
ระบบรากเป็นระบบรากฝอยออกตามข้อของลำต้นใต้ดิน
ใบเดี่ยวออกจากส่วนโคนของลำต้น ใบมีรูปร่างเรียว ยาวประมาณ 5-15 เซนติเมตร ขอบใบเรียว มีปลายใบที่แหลม ฐานใบมีสีน้ำตาลแดงแผ่ห่อหุ้มลำต้น
ดอกออกเป็นช่อแบบhead มีดอกย่อยเป็นจำนวนมากอัดแน่นอยู่ที่ปลายยอดของลำ  ช่อดอกสีเขียวอ่อน เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเมื่อแก่ ผลมีลักษณะค่อนข้างแบน กลมรี


หญ้าหัวไม้ขีด/Eriocaulon cinereum


ชื่อวิทยาศาสตร์     --- Eriocaulon cinereum R.Br.
ชื่อพ้อง    ---
---Eriocaulon amboense Schinz
---Eriocaulon ciliiflorum F.Muell.
---Eriocaulon cinereum var. sieboldianum (Siebold & Zucc. ex Steud.) T.Koyama
---Eriocaulon formosanum Hayata
---Eriocaulon heteranthum Benth.
---Eriocaulon heudelotii N.E.Br.
---Eriocaulon reductum Ruhland
---Eriocaulon sieboldianum Siebold & Zucc. ex Steud.
---Eriocaulon stuhlmannii N.E.Br.
---Eriocaulon taiwanianum S.S.Ying
---Leucocephala spathacea Roxb.
ชื่อสามัญ     ---Ashy pipewort
ชื่ออื่น     ---หญ้าหัวไม้ขีด หญ้าไม้ขีด
ชื่อวงศ์    --- ERIOCAULACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---แอฟริกา
เขตกระจายพันธุ์---เขตร้อนชื้น
พืชน้ำล้มลุกอายุฤดูเดียว ชอบขึ้นตามนาข้าวหรือทุ่งหญ้าที่มีน้ำขัง ลักษณะลำต้นขึ้นเป็นกอคล้ายกก ใบเดี่ยวออกสลับถี่ๆรอบโคนต้น รูปเรียวยาวปลายใบแหลม กว้าง0.1-0.2ซม.ยาวประมาณ5-8ซม.
ดอกขนาดเล็กออกที่ปลายก้านเป็นตุ่มคล้ายหัวไม้ขีด สีขาว ขนาด 0.5-1ซม.ก้านดอกตั้งตรงยาวประมาณ10-30ซม.ภายในดอกมีเมล็ดสีน้ำตาลขนาดเล็ก


กกแก้ว/Rynchospora nervosa

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Rhynchospora nervosa (Vahl) Boeckeler
ชื่อพ้อง    ---
---Dichromena ciliata var. vahliana C.B.Clarke
---Dichromena nervosa Vahl
---Dichromena pilosa Spreng.
---Dichromena tenuifolia (Kunth) Spreng.
---Rhynchospora exigua Boeckeler
---Rhynchospora nervosa var. tenuifolia (Kunth) H.Pfeiff.
---Schoenus tenuifolius Kunth
ชื่อสามัญ     ---Star grass, Star sedge
ชื่ออื่น     ---กกแก้ว
ชื่อวงศ์    ---CYPERACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปอเมริกาเหนือ อเมริกาใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อน

 

ไม้ ริมน้ำสูง 30-50 ซม.ลำต้น เจริญเป็นกอมีเหง้าเล็กๆ ใต้ดิน ลำต้นเหนือดินเป็นเหลี่ยมที่เกิดจากกาบซ้อนกันแน่น ใบรูปหอกเล็ก ปลายเรียวแหลม ดอกออกเป็นช่อกระจุกที่ปลายยอด ดอกย่อยขนาดเล็ก สีขาว มีกาบรองช่อดอกเรียวแหลม สีขาว ปลายเขียว
ขยายพันธุ์ด้วยการแยกกอ ออกดอกตลอดปี


กระจูด/Lepironia articalata

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Lepironia articalata
ชื่อพ้อง    ---
---Chondrachne articulata (Retz.) R.Br.
---Choricarpha aphylla Boeckeler
---Lepironia compressa Boeckeler
---Lepironia conifera (Poir.) Druce
---Lepironia mucronata Rich. ex Pers.
---Restio articulates Retz.
---Scirpus coniferus Poir.
ชื่อสามัญ     ---Grey Sedge
ชื่ออื่น     ---กระจูด
ชื่อวงศ์    ---CYPERACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---เกาะมาดากัสการ์ มอริเซียส ลังกา สุมาตรา แหลมมาลายู และหมู่เกาะต่าง ๆ ในแหลมมาลายู อินโดจีนตอนริมฝั่งทะเล ฮ่องกง บอร์เนียว ตลอดถึงออสเตรเลีย ริมฝั่งตะวันออก


ไม้จำพวก "กก" ลำต้นกลมสีเขียวอ่อน สูงประมาณ 1 - 2 เมตร ออกดอกเป็นกระจุกแน่นคล้ายดอกกระเทียมที่ข้างลำต้นใกล้ยอดกระจุกหนึ่ง แต่มีช่อดอกปลายลำต้นอีกหนึ่งช่อซึ่งมีใบเล็กประกอบช่อด้วย ต้นกระจูด นำไปฝึ่งแดดให้แห้งสนิท สามารถนำมาผลิตงานจักสานเป็น เสื่อปูรองนั่งที่เรียกกันว่า 'เสื่อกระจูด'
ชอบขึ้นในพื้นที่น้ำขังซึ่งเรียกว่าโพระหรือพรุ


จอก/Pistia stratiotes

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Pistia stratiotes L.
ชื่อพ้อง    ---
Pistia spathulata Michaux, P. stratiotes var. cuneata Engl., P. stratiotes var. linguiformis Engl., P. stratiotes var. obcordata (Schleid.) Engl.,
P. stratiotes var.spathulata (Michx.) Engl., Zala asiatica Loureiro, Apiospermum obcordatum (Schleiden) Klotzsch,
Limnonesis commutata (Schleiden) Klotzsch, Limnonesis friedrichsthaliana Klotzsch, Pistia aegyptiaca Schleiden, Pistia aethiopica Fenzl ex Klotzsch, Pistia africana C. Presl, Pistia amazonica C. Presl, Pistia brasiliensis Klotzsch, Pistia commutata Schleiden,
Pistia crispata Blume, Pistia cumingii Klotzsch, Pistia gardneri Klotzsch, Pistia horkeliana Miquel, Pistia leprieurii Blume,
Pistia linguaeformis Blume, Pistia minor Blume, Pistia natalensis Klotzsch, Pistia obcordata Schleiden, Pistia occidentalis Blume,
Pistia schleideniana Klotzsch, P. stratiotes Linnaeus, var. obcordata (Schleiden) Engler, Pistia texensis Klotzsch, Pistia turpinii Blume, Pistia weigeltiana C. Presl.
ชื่อสามัญ     ---Water cabbage, Water lettuce, Nile cabbage, Shellflower.
ชื่ออื่น     ---ผักกอก กากอก จอกใหญ่
ชื่อวงศ์    ---ARACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---The nativity of this plant is not known.
เขตกระจายพันธุ์    ---ทั่วไปในเขตร้อน


ไม้ น้ำขนาดเล็ก ล้มลุกหลายฤดู ลำต้นสั้น มีไหลซึ่งแตกแขนงและทอดยาวขนานกับผิวน้ำ รากยาวได้ถึง 40 เซนติเมตร มีรากเป็นเส้นฝอยๆจำนวนมากที่โคนต้น  ใบเดี่ยว เป็นแผ่นกว้าง เวียนเป็นเกลียวถี่ๆ รอบต้น ดอกสีขาวหรือเขียวอ่อน มีกลิ่นหอมอ่อนๆ ขนาดเล็กมาก มีใบประดับสีเขียวอ่อนเป็นแผ่นหุ้มอยู่ตรงซอกใบ เนื่องจากดอกเล็กมาก และซ่อนอยู่ตามซอกใบจึงมักไม่มีใครเห็น ทำให้เข้าใจกันว่า จอกเป็นพืชไม่มีดอก ผลสดมีหลายเมล็ด เป็นยาพื้นบ้านทางอีสานใช้ ทั้งต้น ต้มน้ำดื่มขับปัสสาวะ
จอกนี่ไม่ใช่ จอกๆนะ สมัยก่อนลอยเป็นแพเต็มบ้านเต็มเมือง เดี๋ยวนี้เอามาเลี้ยงใส่ตุ่มไว้ดูเล่น ว่ามันน่ารัก
ด้วยการ ทึ่จอก ขยายพันธุ์โดยแตกหน่อใหม่จากไหล จึง เพิ่มปริมาณ และเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วมาก เป็นปัญหาแก่แหล่งน้ำ นำจอกมาใส่ตุ่มตกแต่งสวนน้ำเฉพาะที่แบบนี้ก็ได้อยู่ แต่อย่าได้โยนลงบ่อเชียว.....เป็นเรื่อง


ผักตบชวา/Eichornia crassipes

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Eichornia crassipes (Mart.) Solms.
ชื่อพ้อง    ---
--- Eichhornia speciosa Kunth.
--- Piaropus crassipes(Mart.) Raf.
ชื่อสามัญ     ---Water-hyacinth,  Floating water-hyacinth
ชื่ออื่น     ---ผักป่อง ผักตบป่อง ผักปอด ผักปง
ชื่อวงศ์    ---PONTEDERIACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปอเมริกาใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อน

ไม้ น้ำล้มลุกหลายฤดู ลำต้นเป็นกอลอยไปตามน้ำหรือถ้าน้ำตื้นก็หยั่งรากลงดิน รากยาวและเกิดแน่นเป็นกระจุก
 ก้านใบพองอวบน้ำข้างในเต็มไปด้วยช่องอากาศคล้ายฟองน้ำ ดอกสีม่วงอ่อนออกเป็นช่อ ขยายพันธุ์โดยการเกิดไหลตามซอกใบแล้วเจริญเป็นต้นอ่อนที่ปลายไหล


กระจับ/Trapa bispinosa


ชื่อวิทยาศาสตร์     Trapa bispinosa Roxb.
ชื่อพ้อง    ---This name is a synonym of Trapa natans var. bispinosa (Roxb.) Makino.
ชื่อสามัญ     ---Water chestnut, Buffalo nut, Bat nut, Devil pod, lLng nut
ชื่ออื่น     ---กระจับ
ชื่อวงศ์    ---TRAPACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---อินเดีย
เขตกระจายพันธุ์    ---ยูเรเชีย เอเซียและแอฟริกาเขตร้อน
ไม้ น้ำล้มลุกหลายฤดู เป็นกอลอยอยู่เหนือน้ำ ดอกสีขาว บานเหนือน้ำ แต่เมื่อเป็นผลจะจมลงในดิน ผลมักเรียกกันว่า ฝักกระจับ มีสีดำเปลือกหนา แข็ง และมีเขางอโค้งคล้ายเขาควาย
 เนื้อในฝักรับประทานได้ แต่ต้องต้มสุกก่อน ระวังพยาธิใบไม้


ปรงไข่/Acrostichum aureum

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Acrostichum aureum L.
ชื่อพ้อง    ---
---Acrostichum guineense Gand.
---Acrostichum inaequale Willd.
---Chrysodium aureum (L.) Mett.
---Chrysodium inaequale (Willd.) Fée
---Chrysodium vulgare Fée
ชื่อสามัญ     ---Leather fern, Swamp fern, Golden leather fern, Mangrove fern.
ชื่ออื่น     ---ปรงทะเล ปรงแดง ผักชล ปรงทอง ปรงใหญ่ ปรงไข่
ชื่อวงศ์    ---PTERIDACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เขตร้อนและกึ่งเขตร้อนทั่วโลก
เขตกระจายพันธุ์    ---เอเซียใต้ เอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ออสเตรเลีย แอฟริกา แคริเบียน


ปรงไข่เป็นพืชที่ความทนทานสูงและมีอายุยืน พบมากในป่าชายเลนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และส่วนมากของประเทศไทยจะพบที่ภาคใต้และภาคตะวันออก
ลักษณะของปรงไข่ สูงประมาณ 1-3 เมตร เป็นไม้พื้นล่าง ส่วนมากมักพบตามบริเวณใกล้แหล่งน้ำ  เช่น ป่าชายเลน และบริเวณแหล่งน้ำต่าง ๆ
ลำต้นเป็นเหง้าอยู่ใต้ดินส่วนที่อยู่บนดินขนานไปกับพื้น ส่วนใบจะชูขึ้นมาเป็นกอด้านบน ด้านล่างของโค่นต้นจะมีรากค้ำยัน
ใบมีอยู่ 2 แบบ แบบแรกคือตอนที่ต้นปรงไข่ยังมีขนาดเล็กจะมีลักษณะ แบบใบเดียวเป็นรูปไข่ สีเขียวและขอบขนาน เมื่อโตขึ้นจะลักษณะแบบใบประกอบขนนกคล้ายหอกแต่ปลายมน มียอดอ่อนสีแดง ลักษณะหนาหยาบมีการสร้างสปอร์อยู่ใต้ใบ ที่ท้องใบมีจุดสีน้ำตาลแดง
เป็นพืชที่ชอบดินชุ่มชื้นมีความชื้นสูงและมีอินทรีย์วัตถุมาก ชอบแสงแดดจัดจนถึงปานกลาง


พุทธรักษา/Canna x generalis

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Canna x generalis L.H. Bailey (pro sp.)
ชื่อพ้อง    
---Canna neglecta auct. non Steud.
---Canna x orchiodes L.H. Bailey
---Canna bidentata Bertol.
---Canna edulis Ker Gawl.
---Canna indica L.
ชื่อสามัญ     ---Canna lily, Common garden canna
ชื่ออื่น     ---พุทธรักษา
ชื่อวงศ์    ---CANNACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---Hybrid
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อน


วันที่ 5 ธันวาคมของทุกปีถูกกำหนดให้เป็นวันพ่อแห่งชาติตั้งแต่ พ . ศ . 2523 เป็นต้นมา
ดอกพุทธรักษาคือดอกไม้สัญลักษณ์ วันพ่อแห่งชาติ
เป็นไม้ ล้มลุกหลายฤดูมีเหง้าอยู่ใต้ดิน ลำต้นมีความสูงประมาณ 1-2 เมตร ชอบขึ้นตามที่แฉะๆริมน้ำมีการเจริญเติบโตโดยแตกหน่อเป็นกอ  ใบใหญ่คล้ายใบตองแต่เล็กว่า ดอกออกเป็นช่อตรงส่วนยอดของลำต้น แต่ละดอกขนาดใหญ่สีสวยสดุดตา มีหลายสี เช่น แดง แสด เหลือง ชมพู กลีบดอกบางนิ่ม ขนาดของดอกและสีสันแตกต่างกันไปตามชนิดพันธุ์ ผลกลมผิวขรุขระ แก่แล้วแตกภายในมีเมล็ดกลมสีดำ ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ดหรือแยกหน่อ
พบตามหนองน้ำหรือริมน้ำที่โล่งแจ้ง

พุทธรักษาไทย/Canna Qlauca

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Canna Qlauca L.
ชื่อพ้อง---
---Canna angustifolia L.
---Canna elegans Raf.[1]
---Canna hassleriana Kraenzl.
---Canna jacobiniflora T.Koyama & Nob.Tanaka
---Canna lanceolata Lodd.
---Canna liturata Link ex A.Dietr.
---Canna mexicanna A.Dietr.
---Canna pedicellata C.Presl.
---Canna pruinosa Hoffmanns., Verz. Pfl.-Kult.
---Canna schlectendaliana Bouché
---Canna siamensis Kraenzl.
---Canna stenantha Nob.Tanaka
---Canna stolonifera D.Dietr.
---Canna stricta Bouché
ชื่อสามัญ     ---Aquatic Canna,Maraca amarilla, Louisiana canna
ชื่ออื่น     ---พุทธรักษา, บัวละวงศ์, บัวละวง, พุทธศร, พุทธสร
ชื่อวงศ์    ---CANNACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---อเมริกาเขตร้อน
เขตกระจายพันธุ์    ---ศรีลังกา ไทย เวียตนาม ชวา ฟิลิปปินส์
ไม้ ล้มลุกหลายฤดูมีเหง้าอยู่ใต้ดิน ลำต้นมีความสูงประมาณ 0.80-1.00เมตร ดอกสีขาวขุ่นอมเหลือง ชอบขึ้นตามที่แฉะๆริมน้ำมีการเจริญเติบโตโดยแตกหน่อเป็นกอ


บัวหลวง/Nelumbo nucifera

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Nelumbo nucifera Gaerth.
ชื่อพ้อง    ---
---Nelumbium speciosum Willd.
---Nelumbo komarovii Grossh.
---Nymphaea nelumbo
ชื่อสามัญ     ---Lotus, Indian lotus, Sacred lotus, Bean of India, Egyptian bean
ชื่ออื่น     ---บัวหลวง ปทุมชาติ
ชื่อวงศ์    ---NELUMBONACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---เอเซียเขตร้อน ควีนส์แลนด์ ออสเตรเลีย
ไม้ น้ำต้นกำเนิดของพระพุทธศาสนา นับตั้งแต่วันประสูติิของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ลักษณะที่ต่างจากไม้น้ำพันธุ์อื่นที่อยู่ในวงศ์ เดียวกันคือ ก้านใบส่งใบชูเหนือน้ำ ใบมีไข ทำให้น้ำและของเหลว จับบนใบไม่ได้
---ปทุม - ดอกสลวย สีชมพู
---ปุณฑริก - ดอกสลวยสีขาว
---สัตตบงกช - ดอกป้อมสีชมพูซ้อนมาก
---สัตตบุษย์ - ดอกป้อมสีขาวซ้อนมาก

บัวเผื่อน/Nymphaea nouchali


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Nymphaea nouchali Burm. f.
ชื่อพ้อง    --
---Nymphaea stellata Willd.
---Nymphaea caerulea Savigny
---Nymphaea calliantha Conard
---Nymphaea capensis Thunb.
---Nymphaea mildbraedii Gilg
---Nymphaea ovalifolia Conard
---Nymphaea petersiana Klotszch
ชื่อสามัญ     ---Blue lotus, Star lotus, Red and blue water lily, Blue star water lily, Manel flower.
ชื่ออื่น     ---บัวเผื่อน นิลุบล นิโลบล
ชื่อวงศ์    ---NYMPHAECEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เขตร้อนและกึ่งเขตร้อนของทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---เอเซีย อาฟกานิสถาน จีน ปาปัวนิวกินี ออสเตรเลีย อเมริกาเขตร้อน
อุบล ชาติล้มลุกบานกลางวัน ดอกเล็ก ชูเหนือน้ำบานวันแรกสีครามและจะเปลี่ยนเป็นสีขาววันสุดท้าย ปลายกลีบดอกสีคราม จึงเรียกว่า บัวเผื่อน เป็นพันธุ์พื้นเมืองของไทย
ขึ้นตามคูคลอง หนอง บึง ทั่วไป นักพฤกษศาสตร์ชาวตะวันตกเรียก Blue Lotus of India 

บัวผัน/Nymphaea caerulea

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Nymphaea caerulea Savigny
ชื่อพ้อง---    
---Nymphaea capensis Thunb.
---Nymphaea coerulea F. Muell., orth. var.
ชื่อสามัญ     ---Blue Egyptian lotus, Sacred blue lily, Cape blue waterlily
ชื่ออื่น     ---บัวผัน บัวขาบ บัวนิล
ชื่อวงศ์    ---NYMPHAECEAE
ถิ่นกำเนิด    ---แอฟริกา
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อน
อุบล ชาติล้มลุกบานกลางวัน ดอกใหญ่ชูเหนือน้ำ เป็นพันธุ์พื้นเมืองที่ขึ้นตามริมคลองหนองบึง ส่วนใหญ่จะมีสีคราม สีฟ้าอ่อน - เข้ม หรือสีม่วง (จึงมีชื่อเรียกทางท้องถิ่นว่า บัวขาบ บัวนิล )

บัวสาย/Nymphaea pubescens

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Nymphaea pubescens Willd..
ชื่อพ้อง    ---Nymphaea lotus var. pubescens (Willd.) Hook. f. & Thomson)
ชื่อสามัญ     ---Lotus stem, Water lily, Red indian water lily
ชื่ออื่น     ---บัวแดง สัตตบรรณ บัวสายสีชมพู โกมุท ลินจง
ชื่อวงศ์    ---NYMPHAECEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    --อนุทวีปอินเดีย อินโดจีน อินโดนีเว๊ย ฟิลิปปินส์
อุบลชาติประเภทล้มลุก บานกลางคืน เป็นไม้พื้นเมืองในเขตร้อน พันธุ์พื้นเมืองของไทยได้แก่
---บัวแดง - สัตตบรรณ รัตตอุบล
---บัวขาว - เศวตอุบล
---ดอกสีชมพู - โกมุท
---มีผู้เรียกว่าลินจง หรือบัวสาย เพราะก้านดอกเป็นอาหาร ประเภทผัก

บัวกระด้ง/Victoria amazonica

 

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Victoria amazonica (Poepp.) J.C. Sowerby
ชื่อพ้อง    ---Basionym: Euryale amazonica Poepp.
---Nymphaea victoria M.R.Schomb. ex Lindl.
---Victoria regina R.H.Schomb.
---Victoria regia Lindl.
ชื่อสามัญ     ---Victoria Waterlily, Royal Waterlily, Amazon water-lily
ชื่ออื่น     ---บัวกระด้ง บัวถาด บัววิกตอรีย
ชื่อวงศ์    ---NYMPHAECEAE
ถิ่นกำเนิด    ---อเมริกาใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อนและเขตอบอุ่น
ชนิด นี้ขึ้นในที่อากาศค่อนข้างร้อน ชนิดที่ชอบขึ้นในที่อากาศค่อนข้างเย็นคือ Victoria cruzianica เป็นบัวที่มีต้นกำเนิดจากลุ่มแม่น้ำอเมซอน ในทวีปอเมริกาใต้
 ลักษณะใบที่ใหญ่โตลอยอยู่บนผิวน้ำที่โตกว่ากระด้งฝัดข้าว มาปลูกในไทยเลยเรียกกันว่าบัวกระด้ง อีกชื่อ ลักษณะที่แตกต่างจากบัวชนิดอื่นคือมีหนามทั่วลำต้น ก้านใบหลังใบและดอก


ลานไพลิน/Bacopa caroliniana

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Bacopa caroliniana (Walt.) B.L. Robins
ชื่อพ้อง    
---Bacopa amplexicaulis (Pursh) Wattst.
---Bacopa marginata (Benth.) Pennell
---Herpestis amplexicaulis Pursh
---Herpestis caroliniana Britton, Stern & Pogg.
---Herpestis marginata Benth.
---Hydrotrida caroliniana (Walt.) Small
---Macuillamia amplexicaulis Raf.
---Monniera amplexicaulis Michx.
---Monniera caroliniana (Walt.) Kuntze
---Septilia caroliniana Small
ชื่อสามัญ     ---Blue Waterhyssop.
ชื่ออื่น     ---ลานไพลิน
ชื่อวงศ์    ---PLANTAGINACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปอเมริกา
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อน
ลำ ต้นอวบน้ำกลมเรียวยาวและตั้งตรงสูงประมาณ 10ซ.ม ปลายยอดชูตั้งดอกเดี่ยวสีม่วงอมน้ำเงิน ชอบขึ้นในที่น้ำขังขยายพันธุ์ด้วยการปักชำ เหมาะที่จะคลุมปากบ่อ ริมน้ำ หรือใส่อ่าง เป็นไม้ที่นิยมพอกันกับแว่นแก้ว


กระจับแก้ว/Ludwigia sediodes


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Ludwigia sediodes ( Humb. & Bonpl.) H.Hara
ชื่อพ้อง    ---Ludwigia sedioides
ชื่อสามัญ     ---Mosaic Plant, False Loose-strife
ชื่ออื่น     ---กระจับญี่ปุ่น
ชื่อวงศ์    ---ONAGRACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---บราซิล เวเนซูเอล่า
เขตกระจายพันธุ์    ---ทั่วไปในเขตร้อน
พืชล้มลุกลำต้นมีรากออกตามข้อ  ก้านและขอบใบสีม่วงแดง ใบสีเขียวเข้มเป็นมันดอกสีเหลืองสด ชอบแสงแดดเต็มวันแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็ว
ออกดอกตลอดปีแต่จะออกดกช่วงเดือนมิถุนายนถึงสิงหาคมขยายพันธุ์ดัวยการปักชำไหล


ผักแว่น/Marsilea crenata


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Marsilea crenata C.Presl
ชื่อพ้อง    ---Marsilea quadrifolia Blume non L.
ชื่อสามัญ     ---Clover fern, Water clover fern, Pepper wort.
ชื่ออื่น     ---ผักแว่น ผักลิ้นปี่ หนูเต๊าะ
ชื่อวงศ์    ---MARSILEACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---ไทย ฮ่องกง ไต้หวัน ออสเตรเลีย
ไม้ ทอดเลื้อยตามชายน้ำ อาศัยอยู่ในน้ำตื้น หรือชายตลิ่งที่มีน้ำท่วมถึง ผักแว่นมีเหง้าผอมยาวเรียว แตกสาขาได้ไม่แน่นอน ก้านใบมักอยู่ติดกัน ใบมีใบย่อยสี่แฉก เมื่อยังอ่อนใบจะม้วนงอเมื่อโตก็จะคลี่ออก
ขยายพันธุ์โดยการปักชำหรือไหล อีกชนิดคือผักแว่นขน (Bristly water-clover) ลักษณะจะใกล้เคียงกับผักแว่นธรรมดา แต่ใบจะหนากว่า สีเขียวอ่อนกว่าและคลุมไปด้วยขนสีเงินหนาแน่น


แว่นแก้ว/Hydrocotyle umbellata

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Hydrocotyle bonariensis Lam.
ชื่อพ้อง    ---Hydrocotyle umbellata L.
ชื่อสามัญ     ---Manyflower marshpennywort, Dollarweed.
ชื่ออื่น     ---แว่นแก้ว,บัวแก้ว, ผักหนอก, ผักหนอกใหญ่, ผักหนอกเทศ
ชื่อวงศ์    ---UMBELLIFERAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปอเมริกาเหนือ
เขตกระจายพันธุ์    ---ประเทศเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนทั่วโลก

 

พืชล้มลุกอายุหลายปีเลื้อยคลุมดินริมน้ำหรืออยู่เหนือน้ำมีรากตามข้อและลำต้นใบสีเขียวขอบใบเป็นคลื่น แผ่นใบหนาเป็นมัน พุ่มใบชูขึ้นรับแสง ชอบแดดจัด ถ้าปลูกในร่ม ก้านใบจะหยักมีดอกเล็กๆ
ขยายพันธุ์ด้วยการปักชำลำต้นที่มีรากติดอยู่ แว่นแก้วใช้จัดสวนปลูกอยู่ในบริเวณที่มีน้ำตื้นหรือริมน้ำคลุมปากบ่อ หรือจะเลี้ยงในอ่างหรือกระถางก็ได้


บัวบก/Centella asistica


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Centella asistica (L.) Urban
ชื่อพ้อง    ---
---Hydrocotyle asiatica L.
---Trisanthus cochinchinensis Lour.
ชื่อสามัญ     ---Asiatic Pennywort
ชื่ออื่น     ---บัวบก
ชื่อวงศ์    ---UMBELLIFERAE
ถิ่นกำเนิด    ---เทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อนและกึ่งเขตร้อนทั่วโลก
ไม้ ล้มลุกลำต้นทอดเลื้อยตามพื้นดินขึ้นตามที่ชื้นแฉะ ริมห้วย ริมน้ำ มีใบและรากออกตามข้อ ใบเดี่ยว โคนใบเว้าลึก ขอบใบหยัก ผิวใบเรียบ ก้านใบยาวตรง ดอกออกเป็นช่อซี่ร่ม ดอกขนาดเล็กมาก ชอบแสงแดดรำไร
ขยายพันธุ์ด้วยการปักชำลำต้น


ฝิ่นน้ำ/Hydrocleys nymphoides

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Hydrocleys nymphoides (Willd.) buchenau
ชื่อพ้อง    ---Basionym: Limnocharis nymphoides (Humb. & Bonpl. ex Willd.) Micheli
---Hydrocleys azurea Schult.f.
---Hydrocleys commersonii Rich.
---Hydrocleys humboldtii (Rich.) Endl.
---Hydrocleys hymphoides (Willd) Buchenau
---Limnocharis commersonii (Rich.) Spreng.
---Limnocharis humboldtii Rich.
---Limnocharis nymphoides (Humb. & Bonpl. ex Willd.) Micheli
---Sagittaria ranunculoides Vell.
---Stratiotes nymphoides Humb. & Bonpl.
---Stratiotes nymphoides Humb. & Bonpl. ex Willd.
---Vespuccia humboldtii (Rich.) Parl.
ชื่อสามัญ     ---Water Poppy
ชื่ออื่น     ---ฝิ่นน้ำ
ชื่อวงศ์    ---LIMNOCHARITACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปอเมริกาใต้ อเมริกากลาง
เขตกระจายพันธุ์    ---เปอร์โตริโก ทรินิแดด เนเธอร์แลนด์แอนทิลลีส ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ แอฟริกาใต้ ฟิจิ เฟรนช์โพลีเนเซีย
ลำ ต้นมี ลักษณะเป็นสายยาวใบแตกออกเป็นกลุ่มตามข้อของลำต้นดอกเป็นดอกเดี่ยวขนาดใหญ่ ออกตามซอกใบกลีบดอกมี3กลีบติดกันเป็นรูปถ้วย เป็นไม้ต่างประเทศที่นำเข้ามาปลูกเป็นไม้ประดับชอบขึ้นในที่น้ำตื้น


ว่านน้ำ/Acorus calamus

 

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Acorus calamus L.
ชื่อพ้อง    
---Acorus angustifolius Schott.
---Acorus aromaticus Gilib.
---Acorus calamus var. verus L.
---Acorus terrestris Spreng.
---Calamus aromaticus Garsault.
ชื่อสามัญ     ---Sweet flag, Calamusใ
ชื่ออื่น     ---ว่านน้ำ
ชื่อวงศ์    ---ACORACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---อินเดีย เอเซียตอนกลาง ตะวันออกของยุโรป
เขตกระจายพันธุ์    ---ประเทศในเขตร้อน
ลำต้นเป็นเหง้าอยู่ใต้ดินเป็นแท่งค่อนข้างแบน ใบแข็งตั้งตรงเรียวยาว ปลายใบแหลม ใบเรียงสลับซ้ายขวาเป็นแผง ดอกออกเป็นช่อมีสีเขียวขนาดเล็กอัดแน่นเป็นแท่งกระบอก ทั้งใบเหง้ารากมีกลิ่นฉุน


ผักปลาบ/Commelina bengalensis

 

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Commelina bengalensis L.
ชื่อพ้อง    ---
---Commelina kilimandscharica K.Schum.
---Commelina obscura K.Schum.
---Commelina pyrrhoblepharis Hassk.
---Commelina rufociliata C.B.Clarke.
---Commelina uncata C.B.Clarke.
ชื่อสามัญ     ---Benghal dayflower, Tropical spiderwort,Hairy commelina, Hairy wandering Jew.
ชื่ออื่น     ---ผักกาบปลี, ผักงอง, ผักขาบ, ผักปลาบใบกว้าง, ผักปราบ
ชื่อวงศ์    ---COMMELINACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เขตร้อนและกึ่งเขตร้อนของเอเซียและแอฟริกา
เขตกระจายพันธุ์    ---แอฟริกา อนุทวีปอินเดีย( ปากีสถาน อินเดีย ภูฎาน เนปาล ศรีลังกา) จีนตอนใต้ ญี่ปุ่น พม่า ไทย ลาว เวียตนาม กัมพูชา มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์
ไม้ล้มลุกขนาดเล็กอายุปีเดียว ลำตันเรียวมีรากฝอย สูงราว 50ซ.ม ดอกเป็นกระจุก1-10 ดอก สีม่วงหรือฟ้าอ่อนออกดอกช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายน
ขยายพันธุ์ด้วยการชำลำต้นหรือเพาะเมล็ด

บัวอเมซอน/Echinodorus cordifolius

ชื่อวิทยาศาสตร์     --Echinodorus cordifolius (L.) Griseb
ชื่อพ้อง    
---E. radicans (Nuttall) Engelmann
---Alisma cordifolia L.
ชื่อสามัญ     ---Spade-leaf sword, Creeping burhead
ชื่ออื่น     ---บัวอเมซอนใบดาบ
ชื่อวงศ์    ---ALISMATACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---อเมริกาเหนือ; ตะวันออกเฉียงใต้ของสหรัฐอเมริกา เม็กซิโก , อเมริกากลาง, ภาคเหนือของ อเมริกาใต้, หมู่เกาะเวสต์อินดืส
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อน
พืชล้มลุกอายุหลายปี ลำต้นเป็นเหง้าสั้นๆอยู่ใต้ดิน เหนือดินเป็นกอ ดอกสีขาวออกเป็นช่อประกอบมีดอกย่อยจำนวนมาก


แหนเป็ดเล็ก/Lemna perpusilla

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Lemna perpusilla Torr.
ชื่อพ้อง    ---Hydrophace perpusilla (Torr.) Lunel
ชื่อสามัญ     ---Duckweed, Minute duckweed, Common duckweed, Lesser duckweed
ชื่ออื่น     ---แหน, กาแหน, แหนเล็ก
ชื่อวงศ์    ---LEMNACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย อเมริกาเหนือ อเมริกาใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---ประเทศเขตร้อนและเขตศูนย์สูตรของทวีปเอเชีย

 

พืช ลอยน้ำขนาดเล็ก ทัลลัสสีเขียวสด ลอยปริ่มน้ำหรือเหนือผิวน้ำเล็กน้อย หรือติดเป็นกลุ่ม ด้านใต้ทัลลัสมีรากเพียง1ราก ดอกออกเป็นช่อเล็กๆเกิดอยู่ภายในถุงตรงขอบทัลลัส
ผลขนาดเล็กมาก มี1เมล็ดที่สามารถงอกได้ทันที พบในแหล่งน้ำทั่วไป

แหนแดง/Azolla pinnata

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Azolla pinnata R.Br.
ชื่อพ้อง    ---
---Azolla africana Desv.
---Azolla guineensis Schumach.
---Azolla imbricata (Roxb. ex Griff.) Nakai
ชื่อสามัญ     ---Mosquito fern, Feathered mosquitofern, Water velvet
ชื่ออื่น     ---แหนแดง
ชื่อวงศ์    ---AZOLLACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เขตร้อนของทวีปเอเชีย
เขตกระจายพันธุ์    ---แอฟริกา, เอเชีย ( บรูไนดารุสซาลาม , จีน , อินเดีย , ญี่ปุ่น , เกาหลี และ ฟิลิปปินส์ ) และบางส่วนของออสเตรเลีย

 

ลำ ต้นเป็นแท่งสั้นทอดเลื้อยแตกสาขาแบบสลับ ทรงต้นเป็น รูปสามเหลี่ยมมีรากจมอยู่ในน้ำยาวและมีรากขนอ่อนมากมาย ใบแตกเป็น2พู  สีม่วงถึงชมพูและแดง ในต้นที่มีอายุมาก ผิวบนมีปุ่มเล็กๆและมีเยื่อเหนียวกึ่งใสอยู่ในบริเวณขอบ
แหนแดงเป็นพืชน้ำมีกระจัดกระจายอยู่ทั่วประเทศไทย เป็นทรัพยากรที่ใช้ไม่หมดสิ้น และแหนแดงมีโปรตีนสูง เน่าสลายปลดปล่อยธาตุอาหารออกมาได้อย่างรวดเร็ว และสามารถขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็วอีกด้วย มีประโยชน์ดังนี้
ใช้เป็นปุ๋ยพืชสดในนาข้าวทดแทนปุ๋ยเคมีไนโตรเจน ลดปริมาณวัชพืชในนาข้าว แหนแดงจะคลุมผิวน้ำป้องกันไม่ให้แสงแดดส่องลงไปในน้ำ ทำให้วัชพืชในน้ำเจริญเติบโตได้ไม่เต็มที่


บัวบา/Nymphoides indica

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Nymphoides indica (L.) Kuntze
ชื่อพ้อง    ---
---Limnanthemum indicum (L.) Thwaites,
---Villarsia indica (L.) Vent.
ชื่อสามัญ     ---Water Snow Flake
ชื่ออื่น     ---ตับเต่าใหญ่ ผักเต่าใหญ่ ผักนองม้า อีบา อีแปะภู
ชื่อวงศ์    ---MENYANTHACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---แคริบเบียน อเมริกากลาง อเมริกาใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---เนปาล อินเดีย ศรีลังกา พม่า จีนตอนใต้ ญี่ปุ่น เกาหลี ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก

 

พืช ลอยน้ำที่มีอายุหลายปี พบได้ตามแหล่งน้ำนิ่ง บึง บ่อ หนองน้ำและตามลำคลองทั่วประเทศ  ลำต้นเป็นไหลกลมเรียวยาวลอยอยู่ในน้ำ ลำต้นมีข้อปล้องชัดเจน ถ้าน้ำตื้นรากอาจเกิดจากข้อ ยึดกับพื้นดิน ใบเดี่ยวก้านใบสั้นแผ่นใบเหมือนใบบัวลอยบนผิวน้ำ แผ่นใบหนาสีเขียวสด ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางใบประมาณ 30 ซม. ดอกเดี่ยวเกิดเป็นกระจุกที่ข้อลำต้นตรงโคนก้านใบ ขนาดดอกประมาณ 5 ซม. เป็นดอกสมบูรณ์เพศ กลีบเลี้ยงสีเขียว5-8กลีบ กลีบดอกสีขาวจำนวนเท่ากับกลีบเลี้ยง
โคนกลีบเชื่อมติดกัน ขอบกลีบดอกแตกเป็นครุยละเอียด โคนดอกด้านบนเป็นสีเหลืองสด ผลเดี่ยวแบบผลแห้งแก่แล้วแตก

  

คล้าน้ำช่อห้อย/Thalia geniculata

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Thalia geniculata L.
ชื่อพ้อง    ---Thalia trichocalyx
ชื่อสามัญ     ---Alligator Flag, Bent alligator-flag, Fire-flag, Water Canna
ชื่ออื่น     ---คล้าน้ำช่อห้อย
ชื่อวงศ์    ---MARANTACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ประเทศเม็กซิโกและอเมริกาใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---สหรัฐอเมริกา เม็กซิโก อเมริกากลาง อเมริกาใต้ แอฟริกา และหมู่เกาะเวสต์อินดีส
ไม้พุ่มสูงได้ประมาณ 1-3 ม.มักขึ้นเป็นกออยู่ริมน้ำนิยมปลูกเป็นไม้ประดับตามริมน้ำทั่วไป
ลักษณะ ใบเป็นใบเดี่ยว รูปไข่แกมรี โคนใบป้าน ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ หลังใบมีสีขาวนวล ก้านใบกลม ยาวประมาณ 60-150 ซม. ดอกสีม่วงเข้ม ออกเป็นช่อยาว ผลรูปกลมรี สีน้ำตาล
ออกดอกช่วงเดือนมิถุนายน-กรกฎาคม


คล้าน้ำช่อตั้ง/Thalia dealbata


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Thalia dealbata J.Frase
ชื่อพ้อง    
---Malacarya dealbata (Fraser) Raf.
---Maranta dealbata (Fraser) A.Dietr.
---Peronia stricta F.Delaroche
---Spirostalis biflora Raf.
---Spirostylis biflora Raf.
---Thalia barbata Small
ชื่อสามัญ     ---Powdery thalia, Hardy canna, Powdery alligator-flag
ชื่ออื่น     ---พุทธรักษาน้ำ, สังฆรักษา
ชื่อวงศ์    ---MARANTACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปอเมริกาเหนือ(รัฐทางใต้ของสหรัฐอเมริกา)
เขตกระจายพันธุ์---อเมริกากลาง อเมริกาใต้ แอฟริกา หมู่เกาะเวสต์อินดีส
ไม้ ขึ้นเป็นกอลำต้นเป็นเหง้าอยู่เหง้าใต้ดินใบเดี่ยวเรียงเวียนสลับดอกออก เป็นช่อแยกแขนงจากกอชูสูงขึ้นสีม่วงเข้มปลายก้านแตกหลายแขนง
ชนิดนี้เป็นคล้าน้ำช่อตั้งส่วนคล้าน้ำช่อห้อยคือThalia geniculata L. ลักษณะทั่วไปคล้ายกันต่างกันตรงช่อดอก ที่ตั้งขึ้น และห้อยลง


บอน/Colocasia esculenta


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Colocasia esculenta (L.) Schott
ชื่อพ้อง    ---Colocasia esculenta var. aquatilis Hassk.
ชื่อสามัญ     ---Elephant ear, Cocoyam, Dasheen, Japanese taro, Taro
ชื่ออื่น     --ตูน บอนหอม บอนจืด บอนท่า บอนน้ำ
ชื่อวงศ์    -ARACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---ประเทศเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน
เป็นพืชล้มลุกอยู่ได้หลายปีมีเหง้าลักษณะเป็นรูปทรงกระบอกอยู่ใต้ดิน มักขึ้นเป็นกลุ่ม ๆ หลายต้นเกระจายตามที่ลุ่มริมน้ำ พบได้ทั่วไปประเทศไทยพบทุกภาค ชอบขึ้นบนดินโคลนหรือบริเวณที่มีน้ำขังตื้นๆ มีความสูงของต้นประมาณ 0.7-1.2 เมตร ใบรูปไข่แกมรูปหัวใจ ปลายใบแหลมหรือมน โคนใบเว้าลึกรูปสามเหลี่ยม ก้านใบสีเขียวหรือออกม่วง ดอก สีครีมหรือเหลืองนวล ออกดอกเป็นช่อเป็นแท่งเดี่ยว ๆ จากลำต้นใต้ดิน มีกาบสีเหลืองอ่อนหรือสีเหลืองนวลหุ้มอยู่ ยาวประมาณ 26 เซนติเมตร ดอกย่อยแยกเพศอยู่ในช่อเดียวกัน ฉ่ำน้ำ ดอกเป็นกระเปาะสีเขียวเป็นแท่งอยู่ตรงกลาง มีกลิ่นหอม ผลสด รูปขอบขนาน เมล็ด ขนาดเล็กจำนวนมาก
ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการแยกหน่อ ไหล และวิธีการปักชำหัว เจริญเติบโตได้ดีในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ อุ้มน้ำได้ดี เพาะปลูกได้ง่าย


พรหมิ/Bacopa monnieri


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Bacopa monnieri (L.) Pennell
ชื่อพ้อง    
---Bacopa monniera Hayata & Matsum.
---Bramia monnieri (L.) Pennell
---Gratiola monnieria L.
---Herpestes monnieria (L.) Kunth
---Herpestis fauriei H.Lev.
---Herpestis monniera
---Herpestris monnieria
---Lysimachia monnieri L.
---Moniera cuneifolia Michx.
ชื่อสามัญ     ---Waterhyssop, Brahmi, Thyme-leafed gratiola, Water hyssop, Herb of grace, Indian pennywort
ชื่ออื่น     ---ผักมิ
ชื่อวงศ์    ---PLANTAGINACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---อินเดีย เนปาล ศรีลังกา ปากีสถาน จีน ไต้หวัน ไทย ลาว เวียตนาม สหรัฐอเมริกา(ฮาวาย ฟลอริดา)
พืช ล้มลุกขนาดเล็กพบตามพรุน้ำร้อน หนองน้ำที่โล่ง และตามริมน้ำทั่วไป ลำต้นทอดเลื้อยไปตามพื้นดินที่ชุ่มชื้นหรือมีน้ำขัง ชูปลายยอดกระดกขึ้นเหนือน้ำ รากแตกตามข้อที่ติดดิน ลำต้นเกลี้ยงอวบน้ำ ใบเดี่ยว แตกจากลำต้นตรงข้ามเป็นคู่ ไม่มีก้านใบ แผ่นใบรูปไข่กลับ ขอบใบเรียบ ปลายใบมน
ดอกเดี่ยวสมบูรณ์เพศ กลีบเลี้ยง5กลีบโคนติดกันเป็นรูปกรวย กลีบดอกสีม่วงอ่อนเกือบขาวติดกันเป็นหลอดปลายแยกเป็น5แฉก ผลเดี่ยวแบบผลแห้งแก่แล้วแตก


ช่อครามน้ำ/Pontederia cordata

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Pontederia cordata L.
ชื่อพ้อง ---Has 64 Synonyms
---Pontederia cordata var. angustifolia (Pursh) Torr. & Ell.
---Pontederia cordata var. lanceolata (Nutt.) Griseb.         
---Pontederia cordata var. lancifolia (Muhl. ex Ell.) Torr.   
---Pontederia lanceolata Nutt.
---many more
ชื่อสามัญ     ---Pickerel Weed, Pickerelweed, Wampee
ชื่ออื่น     ---ช่อครามน้ำ
ชื่อวงศ์    PONTEDERIACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปอเมริกา
เขตกระจายพันธุ์    ---ทวีปอเมริกาเหนือ อเมริกาใต้
ไม้ น้ำสูง1-1.5 เมตร ใบเดี่ยวเรียงกระจุกใกล้ราก รูปใบหอก ปลายใบแหลม โคนใบมน ก้านใบยาว ดอกสีน้ำเงิน ออกเป็นช่อเชิงลดที่ปลายยอด ดอกย่อยจำนวนมาก ผลเดี่ยวขนาดเล็ก มีเมล็ด1เมล็ด
ขยายพันธุ์ด้วยการแยกหน่อ ปลูกเป็นไม้ประดับตามริมสระหรือคูน้ำ


ผักหนาม/Lasia spinosa

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Lasia spinosa (L.) Thwaites
ชื่อพ้อง    
---Dracontium spinosum L.
---Lasia aculeata Lour.
ชื่อสามัญ     ---
ชื่ออื่น     ---ผักหนาม กะลี
ชื่อวงศ์    ---ARACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---ประเทศอินเดีย ตอนใต้ของประเทศจีน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปจนถึงอินโดนีเซีย


ไม้ ล้มลุกอายุหลายปี ลำต้นเป็นเหง้าแข็งอยู่ใต้ดิน มีหนามแหลมตามก้านใบ ใบอ่อนม้วนเป็นแท่งกลมปลายแหลม
ดอกออกเป็นช่อเชิงลด มีดอกย่อยอัดแน่น มีกาบหุ้มดอกสีน้ำตาลผลอ่อนสีเขียว แก่สีเหลืองแกมแดง เรียงชิดกันแน่นเป็นรูปทรงกระบอก ชอบแสงแดดรำไรที่ชื้นแฉะดินโคลนที่มีน้ำขัง
ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ดและแยกหน่อ


ผักแขยง/Limnophila aromatica

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Limnophila aromatica (Lam.) Merr.
ชื่อพ้อง    
---Ambulia aromatica Lam.
---Limnophila aromaticoides Yang. & Yen.
---Limnophila chinensis aromatica (Lam.) T.Yamazaki.
---Limnophila gratissima Blume
---Limnophila punctata Blume
---Limnophila punctata subracemosa Benth.
ชื่อสามัญ     ---Rice paddy herb, Swamp Leaf
ชื่ออื่น     ---หญ้าปลาแขยง นางออม
ชื่อวงศ์    SCROPHULARIACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---จีน เอเซียใต้ เอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ออสเตรเลีย
พืช ล้มลุกอายุปีเดียว  ลำำำต้นอวบน้ำ สูง20ซม.ใบเดี่ยวแตกจากลำต้นแบบเป็นวงรอบข้อ 3 ใบ รูปหอกแกมขอบขนาน ใบาวยาว2-4ซม.กว้าง 0.5-1 ซม.ไม่มีก้านใบ ขอบใบหยักฟันเลื่อยละเอียด ดอกออกเป็นช่อเดี่ยว ก้านดอกยาว2-4 มม. กลีบเลี้ยงติดกันเป็นหลอด กลีบดอกสีม่วงโคนกลีบสีขาว ปลายแยกเป็น2ส่วน ส่วนบน2ฉแก ส่วนล่าง3แฉก ผลเดี่ยวแบบผลแห้งแก่แล้วแตก
ชอบ ขึ้นตามริมน้ำหรือที่น้ำขังแฉะพบเป็นวัชพืชตามที่โล่ง ทางภาคอีสานนิยมนำมารับประทานทั้งเป็นผักสดและนำมาประกอบอาหาร ปัจจุบันมีการปลูกเลี้ยงเพื่อการค้าอีกด้วย


ผักปอด/Sphenoclea zeylanica

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Sphenoclea zeylanica Gaerth
ชื่อพ้อง    
---Gaertnera pangati Retz.
---Pongatium indicum Lam.
---Pongatium spongiosum Blanco
---Pongatium zeylanicum (Gaertn.) Kuntze
---Rapinia herbacea Lour.
---Reichelia palustris Blanco
---Sphenoclea pongatium A. DC.
ชื่อสามัญ     ---Goose Weed
ชื่ออื่น     ---ผักกุ่มป่า ผักปุ่มป่า ผักปุ่มปลา ผักปอดนา
ชื่อวงศ์    ---SPHENOCLEACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเชียเขตร้อน
เขตกระจายพันธุ์    --ทั่วไปในเขตร้อนของทวีปแอฟริกา เอเซียตะวันออกเฉียงใต้ อเมริกาเหนือ กลาง ใต้
พืช ล้มลุกอายุปีเดียว ลำต้นตั้งตรงสูงประมาณ 70 ซม. ตอนโคนต้นมีเนื้อเยื่อเป็นนวมสีขาวหุ้มไปจนถึงปลายราก ลำต้นแตกกิ่งก้านสาขา ใบเดี่ยวแตกจากลำต้นแบบสลับ แผ่นใบรูปไข่ปลายเรียวแหลมขอบใบเรียบ ขนาดของใบกว้าง 2-10 มม.ยาว1-1.5 ซม.ดอกออกเป็นช่อสีเขียวช่อดอกยาว4ซม.ดอกย่อยไม่มีก้านดอก สีขาวรูประฆัง ผลเดี่ยวแบบผลแห้งแก่แล้วแตกแบบเปิดฝา ภายในมีเมล็ดเล็กๆสีน้ำตาลอ่อนจำนวนมาก
พบเป็นวัชพืชในนาข้าวบริเวณภาคกลาง ชอบขึ้นในน้ำนิ่งที่ไม่ลึกนัก ต้นอ่อนใช้รับประทานเป็นอาหาร


ตับเต่า/Hydrocharis dubia

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Hydrocharis dubia (Blume) Baker
ชื่อพ้อง    
---Hydrocharis asiatica Miq.
---Pontederia dubia Blume
---Hydrocharis morsus-ranae
ชื่อสามัญ     ---Frogbit, Frog bit
ชื่ออื่น     ---ผักตับเต่า ผักตับเต่านา ตับเต่าน้ำ ผักเต่า ผักปอดม้า บัวฮาวาย
ชื่อวงศ์    ---HYDROCHARITACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---จีน ญี่ปุ่น เกาหลี ไต้หวัน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินโดนีเซีย ตอนเหนือของออสเตรเลีย
พืช น้ำอายุปีเดียว พบเป็นวัชพืชในนาข้าวบริเวณภาคกลาง ของประเทศ มีลำต้นสั้นๆ ใบแตกเป็นกอรอบต้น รากยึดดินใต้น้ำ ใบเดี่ยวมี2แบบ คือใบใต้น้ำที่เกิดก่อน มีลักษณะเป็นแถบเรียวยาว ขอบใบเรียบปลายใบแหลม ยาวประมาณ 8ซม.กว้าง1ซม.และใบลอยน้ำเกิดทีหลัง มีแผ่นใบและก้านใบชัดเจน แผ่นใบเป็นรูปไข่ปลายใบแหลมมน ฐานใบหยักเว้าลึกขนาดกว้าง3-4ซม.ยาว4-10ซม. ผิวใบเรียบเป็นมันขอบใบเรียบ
ดอกออกเป็นช่อ มีดอกย่อย2-6ดอก มีใบประดับรองรับช่อดอกสีเขียว 2 ใบ ดอกย่อยมีทั้งดอกสมบูรณ์เพศและแยกเพศ มี3กลีบ สีขาวขนาดประมาณ 3 ซม


ตับเต่านา/Mimulus orbicularis

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Mimulus orbicularis Wall. ex Benth.
ชื่อพ้อง    ---Mimulus orbicularis Wall.
ชื่อสามัญ     ---ตับเต่านา
ชื่ออื่น     ---ผักอีแปะ
ชื่อวงศ์    ---PHRYMACEAE (SCROPHULARIACEAE)
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---บังคลาเทศ อินเดีย พม่า ไทย เวียตนาม
พืช ลอยน้ำอายุปีเดียว เป็นวัชพืชในนาข้าวหรือขึ้นตามแหล่งน้ำนิ่งทั่วไป ใบอ่อนใช้รับประทานเป็นอาหาร ลำต้นเป็นไหลกลมเรียวทอดไปตามผิวน้ำ มีข้อปล้องชัดเจน รากแตกตามข้อ ใบเดี่ยวแตกแบบตรงข้าม แผ่นใบรูปกลมพองหนา ขอบใบเรียบ ผิวใบด้านบนสีเขียวเรียบเป็นมัน ผิวใบด้านล่างสีจาง ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นคู่ เป็นดอกสมบูรณ์เพศ ขนาดดอกประมาณ 2 ซม. ประกอบด้วยกลีบเลี้ยงติดกันเป็นรูประฆังปลายแยกเป็น5แฉก กลีบดอกติดกันเป็นหลอดปลายแยกเป็น2ส่วน ส่วนหนึ่งมี2แฉกและอีกส่วนมี3แฉก ขนาดใหญ่และยาวกว่าส่วนแรก กลีบดอกสีม่วงอ่อน แฉกที่ขนาดใหญ๋สุดมีแต้มสีเหลืองและมีขนละเอียด ผลแห้งแล้วแตกภายในมีเมล็ดสีน้ำตาลอ่อนคล้ายเมล็ดข้าว


แพงพวยน้ำ/Ludwigia adscendens

 

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Ludwigia adscendens (L.) H.Hara
ชื่อพ้อง    
---jussiaea adscendens L.
---Jussiaea diffusa Forssk.
---Jussiaea repens L.
---Jussiaea stolonifera Guill. & Perr
---Ludwigia stolonifera (Guill. & Perr.) P.H.Raven
ชื่อสามัญ     ---Creeping water primrose
ชื่ออื่น     ---ผักแพง, ผักปอดน้ำ
ชื่อวงศ์    ---ONAGRACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---อเมริกาใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อนของทวีปเอเซีย ออสเตรเลีย แอฟริกา


ลำ ต้นเป็นไหลกลมอวบยาวเลื้อยทอดไปตามน้ำ พบเป็นพืชลอยน้ำทั่วไป และพบเป็นวัชพืชในนาข้าว ยอดอ่อนนำมารับประทานเป็นผักหรือเป็นยาสมุนไพรรากแตกตามข้อเป็นกระจุก มีทั้งรากปกติและรากเปลี่ยนเป็นทุ่นช่วยพยุงลำต้น ใบเดี่ยวแตกจากลำต้นแบบสลับ รูปไข่กลับหรือขอบขนานปลายใบกลมมนฐานใบเรียวเล็ก ขนาดใบกว้างประมาณ1-2ซม.ยาว1.5-5ซม. แผ่นใบเรียบสีเขียวเข้มเป็นมัน ขอบใบเรียบ ก้านใบยาว1ซม.
ดอกเดี่ยวออกตามซอกใบ สีขาวนวลโคนกลีบสีเหลืองมี5กลีบ ร่วงหลุดง่าย ขนาดดอก1.5-2.5ซม.ผลเดี่ยวรูปทรงกระบอกขนาด2.5-3.5ซม.สีเขียวอ่อน เมื่อแก่จะมีสีน้ำตาลอ่อน มีขนปกคลุม ภายในมีเมล็ดมาก


ผักบุ้ง/Ipomoea aquatica

 

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Ipomoea aquatica Forssk.
ชื่อพ้อง    ---Ipomoea reptans Poir.
ชื่อสามัญ     ---Swamp Morning-glory, Water Morningglory, Water Spinach, Chinese water-spinach, River spinach, Water convolvulus
ชื่ออื่น     ---ผักทอดยอด,ผักคองแคง
ชื่อวงศ์    ---CONVOLVULACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---Unknown
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อนและกึ่งเขตร้อนทั่วโลก
พืช ลอยน้ำอายุหลายปี พบตามแหล่งน้ำทั่วประเทศ ลำต้นเป็นไหลกลมเรียยาวลอยไปตามผิวน้ำปลายยอดชูกระดกขึ้น ผิวลำต้นเกลี้ยงภายในลำต้นกลวงทำให้ลอยน้ำได้ มียางสีขาว ลำต้นมีข้อปล้องชัดเจน รากและใบออกตามข้อ ใบเดี่ยว แผ่นใบใหญ่ขอบใบเรียบยาวประมาณ10ซม. ดอกเดี่ยวหรือเป็นช่อ3-5ดอก สีขาวหรือม่วงอ่อน ดอกเหมือนระฆังกว้างประมาณ7ซม. ผลเดี่ยวแห้งแล้วแตก ภายในมีเมล็ดขนาดใหญ่ 4เมล็ด
ผักบุ้งที่ขึ้นมาเองตามสวน หรือตามท้องนา จะมีลำต้นค่อนข้างแข็ง ปล้องยาว ยอดอ่อน มีทั้งสีเขียวล้วน และสีแดงแกมม่วง
พันธุ์ที่สีเขียวล้วนมักเรียกว่า ผักบุ้งไทย พันธุ์ที่มีสีแดงแกมม่วง เรียกว่า ผักบุ้งแดง นิยมรับประทานเป็นผักสดแกล้มกับอาหารอื่นๆ หรือใช้ประกอบอาหาร
 ผักบุ้งที่มีลำต้นอวบ สีเขียวสด ใบดก รูปใบเป็น แถบแคบยาวที่ขายกันตามตลาดเรียกว่า ผักบุ้งจีน มีการปลูกเป็นการค้าโดยเฉพาะ ไม่ได้ขึ้นเองตามธรรมชาติ
 ผักบุ้งทุกพันธุ์มีวิตามินเอสูง ถ้ารับประทานเป็นประจำจะช่วยบำรุงสายตา ในตำรายาไทย ใช้ต้นต้มกับน้ำตาลรับประทานเป็นยาถอนพิษเบื่อเมา


ผักกะเฉด/Neptunia oleracea


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Neptunia oleracea Lour.
ชื่อพ้อง    
---Neptunia natans (Druce)
---Neptunia prostrata (Baillon)
---Neptunia aquatica (Pers.)
ชื่อสามัญ     ---Water mimosa, Sensitive neptunia
ชื่ออื่น     ---ผักหนอง, ผักหละหนอง, ผักรู้นอน, ผักฉีด
ชื่อวงศ์    ---MIMOSACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---Unknown
เขตกระจายพันธุ์    ---แอฟริกาเขตร้อน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ออสเตรเลีย อเมริกาใต้
พืช ลอยน้ำอายุหลายปี พบ ในน้ำทั่วไป โดยเฉพาะในที่น้ำไหลช้าๆ หรือในน้ำนิ่ง ส่วนของลำต้นและใบนำมาประกอบอาหาร นิยมปลูกเพื่อการค้า จัดได้ว่าเป็นผักเศรษฐกิจชนิดหนึ่ง
ลำต้นกลมเรียยาวรูปทรงกระบอกทอดยอดลอยอยู่เหนือน้ำ ปล้องต่อกันเป็นเถา ลำต้นภายในตัน รากออกตามข้อจำนวนมาก ลำต้นเมื่ออายุมากจะมีเนื้อเยื่อสีขาวห่อหุ้มเรียกว่า"นมผักกะเฉด" ล้อมรอบลำต้นไว้ เพื่อพยุงให้ต้นลอยน้ำ ใบประกอบแบบขนนกซ้อน ชูเหนือน้ำใบย่อยขนาดเล็กยาวประมาณ1ซม.ตอบสนองต่อสิ่งเร้าได้เร็วมาก
 ดอกออกเป็นช่อที่มองเหมือนดอกเดี่ยว ขนาด2ซม. ดอกย่อยเกิดเป็นกระจุกเกือบกลมรอบก้านปลายช่อดอก ดอกตอนบนสมบูรณ์เพศ ดอกตอนล่างเป็นหมัน ดอกสีเหลืองสด
ผลเป็นฝักขนาดเล็กยาวประมาณ2.5ซม.แก่แล้วแตก มี4-10เมล็ด


สาหร่ายพุงชะโด/Ceratophyllum demersum

ชื่อวิทยาศาสตร์     Ceratophyllum demersum L.
ชื่อพ้อง---    
---Ceratophyllum apiculatum
---Ceratophyllum demersum var. apiculatum
ชื่อสามัญ     ---Hornwort, Rigid hornwort, Coontail, Coon's tail
ชื่ออื่น     ---สาหร่ายหางม้า
ชื่อวงศ์    ---CYRATOPHYLLACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---Unknown
เขตกระจายพันธุ์    ---ทุกทวีปยกเว้นทวีปแอนตาร์กติก
พืช ใต้น้ำ ลำต้นเป็นสายกลมยาวไม่มีราก ลอยเป็นอิสระอยู่ใต้ผิวน้ำแตกกิ่งก้านสาขา ใบเล็กแตกรอบข้อเป็นวงประมาณ 10 ใบ ใบแตกเป็นริ้ว2ชั้น ยาวประมาณ1-3ซม. ดอกเดี่ยวขนาดเล็กเกิดตรงซอกใบ แยกเพศอยู่ร่วมต้น ผลขนาดเล็กสีดำขนาด 0.5ซม.มีหนามแหลมที่ปลายบน1อันและฐานอีก2อัน
ชอบขึ้นในแหล่งน้ำนิ่งทั่วไป โดยเฉพาะน้ำที่มีความเป็นกรดเป็นด่างค่อนข้างสูง และน้ำที่มีธาตุอาหารพวกไนโตรเจนสูง


หญ้าถอดปล้อง/Equisetum ramosissimum subsp.

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Equisetum ramosissimum subsp. debile (Roxb. ex Vaucher) Hauke
ชื่อพ้อง    
---Equisetum debile Roxb. ex Vaucher
---Hippochaete ramosissima subsp. debilis (Roxb. ex Vaucher) Á. Löve & D. Löve
ชื่อสามัญ     ---Horsetail
ชื่ออื่น     ---หญ้าถอดบ้อง เครือเซาะปอยวา  หญ้าเงือก  หญ้าหูหนวก
ชื่อวงศ์    --EQUISETACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เขตร้อนและกึ่งเขตร้อนของทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---อินเดีย จีนตอนใต้ อินโดจีน ไต้หวัน ไทย มาเลเซีย โพลีนีเซีย

 

หญ้าถอด ปล้องเป็นพืชไร้เมล็ด ลำต้นตั้งตรง ขนาดเล็ก สีเขียว สูง ๓๐-๑๐๐ ซม. เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑๕ มม. มีข้อปล้องเห็นชัดเจน ภายในกลวง ด้านนอกเป็นร่องตามยาว ผิวสาก แตกกิ่งก้านตามข้อ ใบ เป็นกาบเล็ก ๆ รูปฟันเลื่อย เชื่อมติดกันรอบข้อ สีน้ำตาลหรือขาว ซึ่งหลุดร่วงง่าย อวัยวะสืบพันธุ์ เกิดที่ยอดเป็นรูปขอบขนานแกมรูปรี สร้างหน่วยสืบพันธุ์เรียกว่าสปอร์ สปอร์มีลักษณะกลมสีเขียว และมีสายยาว ๆ 4 สายพันอยู่รอบ ๆปลายของสายทั้ง 4 นี้ พองออกเป็นรูปกระบอง
พบขึ้นเองตามผืนป่าดงดิบที่มี ความชุ่มชื้นตลอดปี ในทุกภาคของประเทศไทยที่สูง 500 เมตรขึ้นไป เหนือระดับน้ำทะเล ส่วนใหญ่ขึ้นใต้ร่มเงาต้นไม้ใหญ่ ใกล้แหล่งนํ้า


เหงือกปลาหมอดอกขาว/Acanthus ebracteatus

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Acanthus ebracteatus Vahl.
ชื่อพ้อง---   
---Acanthus ilicifolius Lour. [Illegitimate]
---Acanthus ilicifolius var. ebracteatus (Vahl) Benoist         
---Dilivaria ebracteata (Vahl) Pers.
ชื่อสามัญ     ---Sea holly, Holly-leaved Mangrove
ชื่ออื่น     ---เหงือกปลาหมอน้ำเงิน, เหงือกปลาหมอ, แก้มหมอ,แก้มหมอเล, จะเกร็ง, นางเกร็ง, อีเกร็ง
ชื่อวงศ์    ---ACANTHACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เขตร้อนของทวีปเอเชีย
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อนของทวีปเอเชีย ออสเตรเลีย แปซิฟิก


เหงือกปลาหมอนั้นจะพบอยู่ 2 พันธุ์ คือ ชนิดที่เป็นดอกสีขาวและดอกสีม่วงดอกสีขาวจะพบมากในทางภาคกลางและภาคตะวันออก ดอกสีม่วงจะพบทางภาคใต้
ไม้ พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 1.5 เมตร ลำต้นของพืชชนิดนี้จะมีลักษณะแข็ง มีหนามอยู่ตามข้อของ ลำต้น ถ้าเป็นต้นที่เจริญเติบโตตามธรรมชาติหรือไม่มีการตัดออกไป จะมีลักษณะของลำต้นตั้งตรงพุ่งสูงขึ้น แต่ถ้ามีการตัดออกนำไปใช้ประโยชน์บ้างก็จะแตกเป็นพุ่มออกมาใหม่
ใบจะมีลักษณะแข็ง มีหนามคมอยู่ริมขอบใบและปลายใบ ผิวใบเรียบมันเนื้อใบเหนียวแข็ง มีหนามแหลมตรงหยักที่ขอบใบ แผ่นใบรูปไข่ ช่อดอกแบบดอกย่อยเรียงกันบนก้านช่อดอก แบบช่อเชิงลด ไม่มีใบประดับ ดอกย่อยมีประมาณ 10 ดอก สมบูรณ์เพศ ผลรูปทรงกระบอกสีเขียว เมล็ดขนาดใหญ่
พบเป็นไม้ชั้นล่างของป่าชายเลน สามารถขึ้นได้ในดินเลน หรือที่น้ำกร่อยขึ้นถึง หรือที่ชุ่มชื้นทั่วไป  ไม่ชอบที่ดอน


เหงือกปลาหมอดอกม่วง/Acanthus ilicifolius

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Acanthus ilicifolius Linn.
ชื่อพ้อง---   
---Acanthus ebracteatus Vahl var. xiamenensis (R.T.Zhang) C.Y.Wu & C.C.Hu
---Acanthus xiamensis R.T.Zhang
ชื่อสามัญ     ---Sea Holly, Holly mangrove, Bear''s Breech
ชื่ออื่น     ---เหงือกปลาหมอน้ำเงิน, แก้มหมอเล, จะเกร็ง, อีเกร็ง
ชื่อวงศ์    ---ACANTHACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ออสเตรเลีย ออสตราเลเซีย เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตกระจายพันธุ์    ---จากอินเดียตอนใต้ ศรีลังกาถึงอินโดจีน อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์และตอนเหนือของออสเตรเลีย


เหงือกปลาหมอชนิดนี้ พบทางภาคใต้ ตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไป พบตามป่าชายเลน และบริเวณน้ำกร่อย ลักษณะลำต้นกลมแข็งสีเขียวปนเทา มีหนาม1อันตามข้อ สูงประมาณ 50ซ.ม.-100ซ.ม.หนาม
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่ หรือรูปขอบขนานขอบใบเว้าหยักห่างเป็นซี่ๆปลายหยักใบมีหนาม ดอกออกเป็นดอกช่อสีม่วงอมฟ้ามีแถบสีเหลืองกลางกลีบ ผลเป็นฝัก รูปไข่หรือทรงกระบอก


เหงือกปลาหมอเทศ/Acanthus montanus

ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Acanthus montanus (Nees) T.Anderson
ชื่อพ้อง    ---Cheilopsis montana Nees
ชื่อสามัญ     ---Holy mangrove
ชื่ออื่น     ---เหงือกปลาหมอ เหงือกปลาหมอเทศ
ชื่อวงศ์    ---ACANTHACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปแอฟริกา
เขตกระจายพันธุ์    ---แอฟริกากลาง แอฟริกาตะวันตก


ลักษณะท้่วไปคล้ายคลึงกันกับเหงือกปลาหมอดอกขาวและเหงือกปลาหมอดอกม่วง ต่างกันที่ลักษณะและสีของดอก และใบ ซึ่งใบของเหงือกปลาหมอเทศขอบจักเป็นหนามจะแหลมยาวกว่าทั้งสองชนิด
 มีรูปให้ดูครบเปรียบเทียบลักษณะความแตกต่างได้ด้วยตัวเอง


ไอริสน้ำ/Neomarica longifolia


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Neomarica longifolia (Link & Otto) Sprague
ชื่อพ้อง---    
---Cipura longifolia (Link & Otto) Heynh.
---Cypella longifolia (Link & Otto) Klatt
---Marica longifolia Link & Otto
ชื่อสามัญ     Apostle plant, Fan Iris
ชื่ออื่น     ---ไอริสน้ำ
ชื่อวงศ์    ---IRIDACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ตอนใต้ของประเทศบราซิล
เขตกระจายพันธุ์    ---ประเทศในเขตร้อน
มีหัวใต้ดิน ใบรูปแถบยาว ค่อนข้างบาง ดอกเกิดที่ปลายยอด สีเหลืองสด กลีบเลี้ยงและกลีบบริเวณโคนกลีบถึงกลางกลีบมีจุดประสีน้ำตาลเข้ม เมื่อบานปลายกลีบมักบิดโค้ง ออกดอกตลอดปี


อ้อ/Arundo donax


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Arundo donax L.
ชื่อพ้อง---    
---Aira bengalensis (Retz.) J.F. Gmel.
---Amphidonax bengalensis (Retz.) Nees ex Steud.
---Arundo aegyptiaca hort ex. Vilm.
ชื่อสามัญ     ---Reed Grass, Giant Reed, Bamboo Reed
ชื่ออื่น     ---อ้อหลวง, อ้อใหญ่, อ้อลาย
ชื่อวงศ์    ---POACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เมดิเตอร์เรเนียน และ เอเชีย ตะวันออกกลาง แอฟริกา  คาบสมุทรอาระเบีย
เขตกระจายพันธุ์    ---เขตร้อนชื้นกึ่งเขตร้อนและเขตอบอุ่นของทะเลเมดิเตอร์เรเนียน แคลิฟอร์เนีย ตะวันตก แปซิฟิก และ แคริบเบียน
พืช สะเทิ้นน้ำสะเทิ้นบก ลำต้นเป็นเหง้าแข็งเลื้อยทอดอยู่ใต้ดิน ลำต้นเหนือดินแตกเป็นกอสูง1-3เมตร ภายในลำต้นกลวง ใบเดี่ยวยาวเรียวแตกเป็นระเบียบ แผ่นใบขนาดกว้าง4-8ซม.ยาว50-120ซม. กาบใบหุ้มลำต้นไว้แน่น รอยต่อระหว่างกาบใบและแผ่นใบมีลิ้นใบเป็นเยื่อบาง ช่อดอกรวมมีก้านช่อดอกแตกเป็นแขนงย่อยจำนวนมาก ช่อดอกสีขาวยาว 30-60ซม.ช่อดอกย่อยมีดอกย่อย2-5ดอก สมบูรณ์เพศ ผลเป็นผลเดี่ยวเหมือนผลของหญ้าทั่วไป แต่เนื่องจากมีขนปุยเมล็ดจึงปลิวไปได้ไกล
พบขึ้นทั่วไปตามที่รกร้างว่างเปล่าตามริมแม่น้ำ คลองชลประทาน หรือตามหนองน้ำ


ลำเอียก/Coix aquatica


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Coix aquatica Roxb.
ชื่อพ้อง---    
---Coix gigantea subsp. aquatica (Roxb.) Bhattacharya
---Coix lingulata Hack.
---Coix poilanei Mimeur
ชื่อสามัญ     ---
ชื่ออื่น     ลำเอียก  ชายเฟือย
ชื่อวงศ์    POACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---แอฟกานิสถาน บังคลาเทศ จีน ดินเดีย ลาว มาลายู พม่า  ศรีลังกา ไทย เวียตนาม อันดามัน นิวกินี นิโดบาร์
พืช ล้มลุกมีอายุหลายปี ลำต้นเลื้อยทอดไปตามพื้นดินหรือพื้นน้ำปลายยอดชูตั้งขึ้น สูงประมาณ1-1.5ซม.ลำต้นกลมยาวแข็งแรง รากออกตามข้อของลำต้น ใบเดี่ยวแตกจากลำต้นแบบสลับ แผ่นใบยาวเรียว ปลายใบเรียวแหลม ขนาดของแผ่นใบกว้างประมาณ 4ซม.ยาว80ซม. เส้นกลางใบหนาสีอ่อนกว่าแผ่นใบ ดอกออกเป็นช่อที่ยอดลำต้นหรือตามซอกใบ พืชพวกนี้มักไม่ค่อยออกดอก
พบตามหนองน้ำทั่วไป บางแห่งเป็นวัชพืชที่ขึ้นตามริมแม่น้ำลำคลอง เป็นสาเหตุให้เกิดการตื้นเขิน


หน่อไม้น้ำ/Zizania latifolia


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Zizania latifolia (Griseb.) Turcz. ex Stapf
ชื่อพ้อง---    
---Hydropyrum latifolium Griseb.
---Zizania aquatica var. latifolia (Griseb.) Kom.
ชื่อสามัญ     ---Manchurian wild rice , Water-bamboo, Manchurian water-rice
ชื่ออื่น     ---หน่อไม้น้ำ
ชื่อวงศ์    ---POACEAE
ถิ่นกำเนิด    --ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์    ---ทุกประเทศในทวีปเอเซีย
พืช ล้มลุกเจริญอยู่ในน้ำไม่ลึกนัก ลำต้นใต้ดินเป็นไหล มีรากยึดพื้นดินไว้ ลำต้นเหนือดินคล้ายต้นข้าวขนาดใหญ่ ลำต้นตรงบริเวณระดับน้ำจะบวมพอง ต้นสูงประมาณ60-80ซม. ดอกเป็นช่อใหญ่ ยาวประมาณ40-50ซม. ดอกย่อยขนาดเล็กจำนวนมาก ดอกเหมือนดอกข้าวผลและเมล็ดมีลักษณเหมือนเมล็ดข้าว
ถูกนำเข้าประเทศเพื่อปลูกสำหรับนำส่วนยอดมารับประทานเป็นอาหาร ส่วนที่บวมพองเนื่องจากมีเชื้อราพวก Ustilago esculenta P. Hennings เข้าไปอาศัยอยู่ จึงทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นบวมพองลักษณะคล้ายหน่อไม้
ครั้งหนึ่งเป็นที่นิยมมาก จึงมีการปลูกเพื่อการค้ากันหลายจังหวัด



หญ้าปล้อง/Hymenachne amplexicaulis



ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Hymenachne amplexicaulis (Rudge) Nees.
ชื่อพ้อง    ---Panicum amplexicaulis Rudge
ชื่อสามัญ     ---West Indian marsh grass
ชื่ออื่น     ---หญ้าไส้ตะเกียง
ชื่อวงศ์    ---POACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เขตร้อนของทวีปอเมริกากลางและอเมริกาใต้ หมู่เกาะเวสต์อินดีส
เขตกระจายพันธุ์    ---อเมริกาเขตร้อน อินเดีย จีนตอนใต้ พม่า ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ถึงออสเตรเลียตอนบน
ลำ ต้นอวบเลื้อยทอดยาวปลายยอดชูตั้งตรง พบว่าลำต้นที่เกิดดอกบางครั้งยาวถึง 2เมตร รากเกิดตามข้อของลำต้นที่แก่ ภายในต้นมีเนื้อเยื่อสีขาวคล้ายฟองน้ำอยู่เต็ม ใบเดี่ยวแผ่นใบเล็กเรียว ยาว 15-30ซม.กว้าง1-3 ซม. โคนใบมีขนยาว ผิวด้านนอกมีขนสั้นๆ ระหว่างแผ่นใบและกาบใบมีลิ้นใบเป็นเยื่อบางๆ ช่อดอกรูปทรงกระบอกยาว25-40 ซม.ประกอบด้วยช่อดอกย่อยเล็กๆเรียงเต็มรอบก้านช่อดอก ช่อดอกย่อยยาวประมาณ5มม. ประกอบด้วยดอกย่อย2ดอก ดอกหนึ่งสมบูรณ์เพศอีกดอกหนึ่งเป็นหมัน ผลเป็นผลแห้งแบบพืชวงศ์หญ้าทั่วไป
ชอบ ขึ้นในน้ำตื้นๆ ตามหนองน้ำที่โล่งแจ้ง หรือตามริมคันนา หรือริมแม่น้ำลำคลองทั่วไป ไส้ภายในลำต้นใช้ทำไส้ตะเกียง หรือนำมาประดิษฐ์เป็นของเล่นสำหรับเด็กได้


ขาเขียด/Monochoria vaginalis


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Monochoria vaginalis (Burm.f.) C.Presl ex Kunth
ชื่อพ้อง    
---Monochoria vaginalis var. pauciflora (Blume) Merr.
---Pontederia vaginalis Burm. f.
ชื่อสามัญ     ---Heartshape false pickerelweed, Oval-leafed pondweed.
ชื่ออื่น     ----ผักเขียด, ขากบขาเขียด, เต่าเขียด, นางกวัก, ผักคางไก่, ผักตีนกา
ชื่อวงศ์    ---PONTEDERIACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซียและหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก
เขตกระจายพันธุ์    ---อนุทวีปอินเดีย จีน ญี่ปุ่น เกาหลี อินโดจีน อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ แอฟริกา ออสเตรเลีย แปซิฟิก
ลำ ต้นเป็นเหง้าเล็กๆอยู่ใต้ดิน ลำต้นเหนือดินเป็นกอ มี5-7ใบ สูงประมาณ 80ซม. รากเกิดเป็นกระจุกอยู่ใต้กอ ใบเดี่ยวแผ่นใบรูปสามเหลี่ยมคล้ายลูกศร ก้านใบอวบยาวเรียว ยาว 30-60ซม. ดอกออกเป็นช่อ ก้านช่อดอกแทงออกมาจากเหง้า ดอกแยกเพศผลกลมโตขนาด1.5-2ซม.มีกลีบเลี้ยงติดอยู่จนผลแก่
พบขึ้นตามที่ชื้นแฉะ น้ำขัง หรือตามริมคูน้ำทั่วไป โดยเฉพาะทางภาคเหนือ



ขาเขียดน้ำเค็ม/Ceratopteris thalictroides


ชื่อวิทยาศาสตร์     ---Ceratopteris thalictroides (L.) Brongn
ชื่อพ้อง    
---Acrostichum siliquosum L.       
---Ceratopteris cornuta (P. Beauv.) Lepr.
---Ceratopteris deltoidea Benedict            
---Ceratopteris siliquosa (L.) Copeland
---Belvisia siliquosa (L.) Mirb.       
---Pteris siliquosa (L.) P. Beauv.
ชื่อสามัญ     ---Pod Fern, Swamp Fern, Floating Fern, Horn Fern
ชื่ออื่น     ---ผักขาเขียด, ผักกูดน้ำ, ผักกูดนา, กูดเขากวาง, กูดเพา
ชื่อวงศ์    ---PARKERIACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ประเทศในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน
เขตกระจายพันธุ์    ---พบทั่วไปในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนทั้งในทวีปอเมริกา แอฟริกา มาดากัสการ์ เอเชีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก
พบได้ทั่วไปตามที่แฉะ ที่น้ำขัง ริมน้ำ ในนาข้าวและในคูน้ำนิ่ง เฟินชนิดนี้นำมารับประทานเป็นอาหารได้

ลักษณะ ทั่วไป เป็นเฟินอายุปีเดียว ลำต้นอ้วนสั้นใบมี3ลักษณะคือ ใบที่สืบพันธุ์ไม่ได้ ลักษณะเป็นใบประกอบแบบขนนกที่มีใบย่อยเป็นแผ่น ขอบใบหยักเว้า
 ส่วนอีกใบหนึ่งเป็นใบสืบพันธุ์ได้เป็นใบประกอบแบบขนนกเหมือนกัน แต่ใบย่อยแตกเป็นระยางแบบเขากวาง ใบชนิดที่3เป็นใบเดี่ยว ใบจะแผ่เป็นแผ่น ขอบใบหยักเว้าแบบขนนก
 สืบพันธุ์ไม่ได้คือไม่สร้างสปอร์ ใบชนิดนี้จะพบในต้นที่เจริญอยู่ใต้น้ำ ใบทั้งสามแบบนี้จะพบในต้นเดียวกัน หรือแยกต้นก็ได้

แหล่งที่มา-อ้างอิง

---หนังสือ "พรรณไม้น้ำในประเทศไทย" รอง ศาสตราจารย์ คุณหญิงสุชาดา ศรีเพ็ญ บ.อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด, 2542

---หนังสือ "ป่าชายเลน นิเวศวิทยาและพรรณไม้" สรายุทธ บุณยะเวชชีวิน, รุ่งสุริยา บัวสาลี บ.อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด(มหาชน) 2554

---พรชัย เหลืองอาภาพงศ์. 2540. วัชพืชศาสตร์. โรงพิมพ์ลินคอร์น, กรุงเทพฯ.

---ศัตรูพืชในประเทศไทย (Plant pest in Thailand) http://ippc.acfs.go.th/pest/

---สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ) http://www.dnp.go.th/botany/index.aspx

---Cyperus pilosus - IUCN Red List http://www.iucnredlist.org/details/177175/0

---ประวิทย์ สุรนีรนาถ. พรรณไม้น้ำในประเทศไทย. กองประมงน้ำจืด กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. URL:http://www.ku.ac.th/fish/mfish.html/aqplant/aqpindex.html

---กรมการข้าว. 2556. องค์ความรู้เรื่องข้าว: วัชพืชในนาข้าว: กกหัวแดง. URL:www. http://brrd.in.th/rkb/weed/index.php-file=content.php&id=7.htm

---ศูนย์รวมข้อมูลสิ่งมีชีวิตในประเทศไทย. 2555" Typha angustifolia L.ธูปฤาษี URL: http://www.thaibiodiversity.org/

---เต็ม สมิตินันทน์. 2557. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย. สำนักงานหอพรรณไม้ กรมอุทธยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพรรณพืช. โรงพิมพ์พุทธศาสนาแห่งชาติ. กรุงเทพ.http://www.dnp.go.th/botany/

---ผักหนาม/https://medthai.com/%E0%B8%9C%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A1/

---ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์ BGO Plant Databases, The Botanical Garden OrganizationOrganization http://www.qsbg.org/database/botanic_book%20full%20option/search_page.asp

---หญ้าปล้อง/สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ) http://www.dnp.go.th/botany/detail.aspx?words=%E0%B8%AB%E0%B8%8D%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%87&genus=Sacciolepis&species=interrupta&author=(Willd.)%20Stapf

---หญ้าปล้อง/ชื่อพ้อง,ชื่อสามัญ,ถิ่นกำเนิด http://www.fleppc.org/ID_book/Hymenachne%20amplexicaulis.pdf

---The International Plant Names Index and World Checklist of Selected Plant Families 2017. Published on the Internet at http://www.ipni.org and http://apps.kew.org/wcsp/



Check for more information on the species:
Plants Database Names, synonymy and distribution The Garden.org Plants Database https://garden.org/plants/
Global Plant Initiative Digitized type specimens, descriptions and use หอพรรณไม้ - กรมอุทยานแห่งชาติ www.dnp.go.th/botany/Herbarium/GPI.html
Tropicos Nomenclature, literature, distribution and collections Tropicos - Home www.tropicos.org/
GBIF Global Biodiversity Information Facility Free and open access to biodiversity data https://www.gbif.org/
IPNI International Plant Names Index The International Plant Names Index - home page http://www.ipni.org/
EOL Descriptions, photos, distribution and literature Global access to knowledge about life on Earth Encyclopedia of Life eol.org/
PROTA    Uses The Plant Resources of Tropical Africa https://books.google.co.th/books?isbn=9057822040
Prelude Medicinal uses Prelude Medicinal Plants Database http://www.africamuseum.be/collections/external/prelude
Google Images Images

รวบรวมและเรียบเรียงโดย Tipvipa..V

รูปภาพ--ทิพพ์วิภา วิรัชติ

บริษัท สวนสวรส การ์เด้น ดีไซน์ จำกัด

สวนเทวา  เชียงใหม่

www.suansavarose.com

www.suan theva.com

---1/8/2008

---14/8/2012

---8/8/2017

---Up date--6/1/2018

---23/6/18


  Copyright 2005-2009 suansavarose All rights reserved.
view