สมาชิก




ลืมรหัสผ่าน
สมัครสมาชิก
 

เมนู

หน้าแรก

รวมรูปภาพ

เว็บบอร์ด

สนทนาคนรักต้นไม้

 

บทความ

หิน-หินเทียม

สารพัดต้นไม้จัดสวน

ปลูกต้นไม้มงคล

เกี่ยวกับเรา

ไม้ประดับเพื่อการจัดสวน

สวนสไตล์ต่างๆ

มหัศจรรย์โลกพฤกษา

ต้นไม้ประจำจังหวัด ภูมิสัญญลักษณ์ของเมือง

ว่าด้วยเรื่อง.....ดิน....และ..ปุ๋ย

พืชจัดสวนมีพิษที่ควรระมัดระวัง

เปลี่ยนสวนเก่าให้เป็นสวนใหม่

จัดสวนพื้นที่ขนาดใหญ่

จัดสวนด้วยตัวเอง

ชื่อนั้นสำคัญไฉน

การทำบ่อเลี้ยงปลา และระบบกรองรักษาคุณภาพน้ำอย่างง่าย

มุมสวนสวยสำหรับคุณ

ในนี้มีอะไรเยอะแยะ

 
สถิติ
เปิดเว็บไซต์ 15/02/2008
ปรับปรุง 18/01/2020
สถิติผู้เข้าชม 9,135,449
Page Views 14,007,639
 
« January 2020»
SMTWTFS
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 

ต้นไม้ในป่า1

ต้นไม้ในป่า1

 

 

ต้นไม้ในป่า 1

For information only-the plant is not for sale.


1 กรวย/Horsfiedia irya 37 ก่อแพะ/Quercus kerrii
2 กรวยป่า/Casearia grewifolia 38 ก่อสร้อย/Carpinus londoniana
3 กระจับนกเล/Cassine vibumifolia 39 ก่อหมูดอย/Castanopsis calathiformis
4 กระเจียน/Polyaalthia cerasoides 40 ก่อหยุม/Castanopsis argyrophylla
5 กระซิก/Dalbergia parviflora 41 กอหรั่ง/Castanopsis armata 
6 กระดังงาเขา/Polyalthia jenkinsii 42 กอมขน/Ailanthus triphysa
7 กระดังงาดง/Cyathocalyx sumatranus 43 กอมขม/Picrasma javanica
8 กระดังงาป่า/Polyalthia lateriflora 44 กะพง(สมพง)/Tetrameles nudiflora 
9 กระดุมผี/Glochidion rubrum 45 กะพวมมะพร้าว/ Vernonia arborea
10 กระโดงแดง/Chionanthus microstigma 46 กะโหลก/Dendrokingstonia nervosa
11 กระโดนแดง/Tristaniopsis  burmanica 47 กะอวมAcronychia pedunculata 
12 กระถินเทศ/Acacia farnesiana 48 กะอาม/Crypteronia paniculata
13 กระถินพิมาน/Acacia harmandiana  49 กัดลิ้น/Walsura trichostemon
14 กระถินหางกระรอก/Dichrostachys cinerea 50 กัลปพฤกษ์เปลือกขม/Cassia agnes
15 กระท่อม/Mitragyna speciosa 51 กาง/Albizia crassiramea
16 กระบาก/Anisoptera costata 52 กางขี้มอด/Albizia odoratissima
17 กระพี้/Millettia macrostachya 53 กางหลวง/Albizia chinensis
18 กระพี้เขาควาย/Dalbergia cultrata 54 กานพลู/Syzygium aromaticum
19 กร่าง/ Ficus altissima 55 ก่ายกอม/ Ethretia acuminata
20 กร่างใบมน/Ficus benghalensis 56 กายอม/Rhododendron veitchianum
21 กฤษณา/Aquilaria crassna 57 ก้าว/Tristaniopsis  burmanica var. rufescens
22 กล้วยค่าง/Orophea enterocarpa 58 กาสามปีก/Vitex peduncularis
23 กล้วยเต่า/Polyalthia debilis 59 กำยาน/Styrax benzoides
24 กล้วยน้อย/ Xylopia vielana 60 กำยานญวน/Styrax tonkinensis
25 กล้วยฤๅษี/Diospyros glandulosa 61 กำลังช้างสาร/Pithecellobium tenue
26 กลาย/Mitrephora keithii 62 กุหลาบป่าเชียงดาว/Rhododendron ludwigianum
27 ก่วม/Acer oblongum 63 กุหลาบป่ามาลายา/Rhodendron malayanum
28 กว้าว/ Haldina cordifolia 64 เก็ดขาว/Dalbergia glomeriflora
29 ก่อจุก Quercus eumorpha 65 เก็ดส้าน/Olea rosea
30 ก่อแซะ/Anacolasa ilicoides 66 แก้งขี้พระร่วง/ Celtis timorensis
31 ก่อเดือย/Castanopsis acuminatissima 67 แกงเลียงใหญ่/ Psydrax dicocca
32 ก่อแดง/Quercus kingiana 68 แกลบหนู/Dendrolobium lanceolatum
33 ก่อตาคลอย/Quercus lenticellata 69 ไก๊/Homalium ceylanicum
34 ก่อนก/Lithocarpus polystachyus 70 ไก๋แดง/Ternstroemia gymnanthera
35 ก่อใบเลื่อม/Castanopsis tribuloides 71 ไกร/Ficus subpisocarpa
36

ก่อพวง/Lithocarpus fenestratus

72 ไก่หลง/Wikstroemia polyantha

Online Resources
---JSON (data interchange format)
---GBIF
---Encyclopaedia of Life
---Biodiversity Heritage Library
---ALA occurrences
---Google search


1 กรวย/Horsfiedia irya  

 

ชื่อวิทยาศาสตร์---Horsfiedia irya (Gaertn.) Warb.
ชื่อพ้อง---Has 16 Synonyms

-Horsfieldia acuminata Merr. -Myristica labillardieri Boerl.
-Horsfieldia amklaal Kaneh. -Myristica lemanniana A.DC.
-Horsfieldia congestiflora A.C.Sm. -Myristica sphaerocarpa Wall.
-Horsfieldia labillardierei Warb. -Myristica subglobosa Miq.
-Horsfieldia lemanniana (A.DC.) Warb. -Myristica vrieseana Miq.
-Horsfieldia subglobosa Warb. -Palala irya (Gaertn.) Kuntze
-Myristica irya Gaertn. -Palala lemanniana (A.DC.) Kuntze
-Myristica javanica Blume -Palala subglobosa (Miq.) Kuntze







ชื่อสามัญ---Pianggu
ชื่ออื่น------กรวย,กรวยน้ำ,กรวยสวน(กรุงเทพ),กะเพราพระ,เพราพระ(ชุมพร), จุมพร้า(นครศรีธรรมราช),ตุมพระ(สตูล,นครศรีธรรมราช),ยางู(สตูล), หัน(ปัตตานี), [Thai: kruai (Bangkok), kruai nam (Bangkok), kruai suan (Bangkok), kok (Narathiwat), ka phrao phra (Chumphon), chum phra (Nakhon Si Thammarat), due-ra-hae (Malay-Pattani), tum phra (Nakhon Si Thammarat, Satun),  pae-ngu (Malay-Narathiwat), phrao phra (Chumphon), ya-ngu (Malay-Narathiwat), ra han (Pattani), han (Pattani)]
ชื่อวงศ์---MYRISTICACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---ศรีลังกา หมู่เกาะอันดามัน พม่า ภูมิภาคอินโดจีน มาเลเซีย นิวกินี หมู่เกาะโซโลมอน      
พบในที่ราบลุ่มเขตร้อนชื้น ในป่าทุติยภูมิและป่าเก่า พบบ่อยที่สุดในพื้นที่ชายฝั่งทะเลหรือแม่น้ำแอ่งน้ำสามารถพบได้ที่ระดับความสูงถึง 450-600 เมตร
ในประเทศไทยพบบริเวณริมฝั่งแม่น้ำทางภาคกลาง ภาคตะวันตกเฉียงใต้ และภาคใต้                                                    ไม้ ต้นผลัดใบขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ลักษณะทรงต้น สูงได้ประมาณ 10-25 (-40) เมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 112 ซม เรือนยอดแคบยาวหรือเป็นรูปกรวยคว่ำ โคนต้นเป็นพูพอนมักมีรากค้ำยันสูงถึง3 เมตรและห่าง 2 เมตรจากลำต้น เปลือกเรียบหรือแตกเป็นร่อง ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกว้าง4-8ซม.ยาว15-25ซม. รูปรีแกมขอบขนาน ปลายใบแหลม โคนใบมนหรือแหลม ขอบใบเรียบ ก้านใบยาว1-1.5ซม.ดอกเป็นช่อแยกแขนง สีเหลืองออกที่ซอกใบ แยกเพศอยู่ต่างต้น ช่อดอกเพศผู้แตกแขนงแผ่กว้างกว่าช่อดอกเพศเมีย ดอกมีจำนวนมาก ขนาดเล็กมาก สีเหลืองกลิ่นหอม กลีบรวมติดกัน ส่วนบนแยกเป็น2กลีบ ดอกเพศเมียใหญ่กว่าดอกเพศผู้ ผลสดกลมมีเนื้อ ออกเป็นพวง พวงละ 2-5 ผลขนาด 2-3ซม.ผนังผลหนา สุกสีส้มแดงหรือแดงอมส้ม มี1เมล็ด เมล็ดกลมแข็งขนาดใหญ่เส้นผ่านศูนย์กลาง 2.1-2.4 ซม สีน้ำตาลเข้ม เนื้อหุ้มเมล็ดสีแดงอมส้ม
ใช้ประโยชน์ -ใช้กินได้ ลิงมักกินผลไม้และมีรายงานว่าถูกมนุษย์กินเป็นครั้งคราว
-ใช้เป็นยา ในมาเลเซียจะใช้เปลือกต้นต้มกับน้ำเดือด หรือน้ำยางจากเปลือกต้น ใช้เป็นยากลั้วปากและคอ แล้วบ้วนทิ้งเพื่อช่วยบำบัดอาการเจ็บคอ -เปลือกต้นใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาบำรุงโลหิต  
-ใช้ปลูกเป็นไม้ประดับให้ร่มเงา ริมน้ำ รากช่วยยึดตลิ่งกันพัง                                                                                  -ใช้อื่น ๆ ไม้เนื้อแข็งและเนื้อแน่น ไม้มีค่าควรให้ความสนใจ ใช้งานได้ดีและขัดเงาได้ดี มักถูกใช้ในท้องถิ่น
ระยะออกดอก---พฤษภาคม-กรกฎาคม---ออกผล---พฤษภาคม-มิถุนายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด  เมล็ดแห้งง่ายสูญเสียความมีชีวิตอย่างรวดเร็วและไม่สามารถจัดเก็บได้


2 กรวยป่า/Casearia grewifolia

ชื่อวิทยาศาสตร์--- Casearia grewiaefolia Vent.                                                                                              ชื่อพ้อง---Has 9 Synonyms

-Casearia agusanensis Elmer -Casearia oblonga Craib
-Casearia confertiflora Merr. -Casearia sogerensis Baker f.
-Casearia contermina Miq. -Casearia subcuneata Miq.
-Casearia kerrii Craib -Casearia variabilis Blume
-Casearia microdon Miq.





ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น--กรวยป่า(กลาง); ก้วย(เหนือ); ขุนเหยิง, บุนเหยิง(สกลนคร); คอแลน(นครราชสีมา); ตวย(เพชรบูรณ์); ตวยใหญ่, ตานเสี้ยน(พิษณุโลก); ผ่าสาม(นครพนม, อุดรธานี) ; [THAI: kruai pa (Central); kuai,  phi suea luang, si suea luang (Northern); khun yoeng,  bun yoeng (Sakon Nakhon); kho laen (Nakhon Ratchasima); cha-ruai (Khmer-Surin); tuai (Phetchabun); tuai yai, tan sian (Phitsanulok); pha sam (Northeastern).]; [Vietnam: Nuốt lá cò ke, Van núi, Hồng y dài]
ชื่อวงศ์--- FLACOURTIACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์---พม่า คาบสมุทรอินโดจีน คาบสมุทรมาเลย์ อินโดนีเซีย

   

มักพบขึ้นในที่โล่งแจ้ง ตามป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ป่าดิบ ที่ระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลถึง0-1000 (-1,200)เมตร
ไม้ ต้นผลัดใบสูงถึง 24 เมตร ลำต้น มักมีพูพอนเมื่อต้นแก่ เปลือกต้นไม่มีหนาม สีน้ำตาลอ่อน ใบเดี่ยวรูปขอบขนานแคบ กว้าง3.5-6ซม.ยาว8-18ซม. ขอบใบเป็นซี่ละเอียด เมื่อส่องใบกับแสงจะเห็นขีดใสๆกระจายอยู่ในใบ ดอก สีเขียวขนาดเล็ก ออกอยู่ในซอกใบ เป็นดอกสมบูรณ์เพศ กลีบเลี้ยง 4-5 กลีบ ไม่มีกลีบดอก ผลรูปกลมรีหรือรูปไข่ ขนาดกว้าง1.5-2ซม.ยาว 2.5-5 ซม.ผิวผลมันเรียบ เปลือกผลหนา เมื่อสุกสีเหลืองและแตกอ้าออกเป็น 3 ซีก ผลมีเนื้อแดงสด-ส้ม เมล็ดเป็นเหลี่ยม ขนาด 1ซม. มีเล็ดจำนวนมาก
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยา ดอก ใบแก้ไข้ แก้โรคผิวหนังผื่นคัน เมล็ดแก้ริดสีดวงทวาร และเบื่อปลา เปลือกใช้เป็นยาบำรุง น้ำมัน จากเมล็ดทารักษาโรคผิวหนัง
ใช้อื่น ๆ เนื้อไม้ใช้สร้างบ้าน ทำไม้อัด ใช้ทำเครื่องจักสาน เครื่องใช้สอย และเฟอร์นิเจอร์ -น้ำมันจากเมล็ดใช้เป็นยาเบื่อปลา
ระยะออกดอก---มีนาคม-พฤษภาคม---ติดผล---พฤษภาคม-กรกฎาคม
ขยายพันธุ์---ตอนกิ่ง เพาะเมล็ด                                        
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


3 กระจับนกเล/Cassine vibumifolia


ชื่อวิทยาศาสตร์---Cassine vibumifolia (Juss.) Ding Hou
ชื่อพ้อง---Has 3 Synonyms
---Elaeodendron subrotundum King
---Elaeodendron viburnifolium (Juss.) Merr.
---Euonymus viburnifolius (Juss.) Merr.
ชื่อสามัญ---Grey Nicker
ชื่ออื่น---กระจับนกเล, น้ำนองตรัง ; [Thai: kra chub nok lae, Nam nong trang (Trang)]; [Malay: Barak Laut, Barat-barat, Kempudang Baran, Mata Pelanduk, Mempenai]; [Singapore: Kempudang baran]                                ชื่อวงศ์---CELASTRACEAE                                                                      
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---หมู่เกาะอันดามัน มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ เกาะเซเลเบส
เติบโตตามธรรมชาติในหมู่เกาะอันดามัน , ไทย, สุมาตรา , คาบสมุทรมาเลเซีย , บอร์เนียว , ฟิลิปปินส์และสุลาเวสี
ประเทศไทยพบเฉพาะภาคใต้ พบกระจายห่างๆตามแนวป่าชายเลน และริมฝั่งแม่น้ำลำคลองที่น้ำทะเลท่วมถึงเป็นครั้งคราว บนเลนที่ค่อนข้างแข็ง
ไม้พุ่มกึ่งไม้ต้นขนาดเล็กสูง 3-8 เมตร ลักษณะทรงต้น เรือนยอดโปร่ง เปลือกเรียบสีเทาถึงเทาคล้ำ มีช่องอากาศตามลำต้นใบ เดี่ยวเรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก แผ่นใบรูปรีแกมรูปไข่กลับ รูปไข่กว้างถึงกลมมน ขนาด2-4ซม.ยาว3-7ซม. โคนใบแหลมถึงสอบเป็นรูปลิ่ม ขอบใบหยักมนถี่ตื้นและมีหนามสีดำขนาดเล็กที่ปลายหยัก ปลายใบแหลมทู่ถึงกลม เนื้อใบหนาคล้ายหนังแกมอวบน้ำ ผิวใบด้านบนเกลี้ยงสีเขียว ด้านล่างสีอ่อนกว่าถึงมีนวล ดอก แบบช่อกระจุกออกตามง่ามใบใกล้ปลายกิ่ง ช่อดอกยาวถึง 12 ซม.ดอกย่อยขนาดเล็กสีขาวกลีบเลี้ยง4กลีบ กลีบดอก 4 กลีบ  ผล รูปทรงไข่กลับหน้าตัดมักเป็นสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ขนาดกว้าง0.3-0.5ซม.ยาว1-1.5ซมง ผนังผลชั้นกลางเป็นคอร์กนุ่ม ชั้นในแข็ง ผลสุกสีเหลืองมี 1 เมล็ด
ใช้ประโยชน์ ไม้ใช้เป็นเชื้อเพลิง ผลใช้เป็นเหยื่อตกปลา
ระยะออกดอกและผล---สิงหาคม-พฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด
                                                                                                                                     ---ภาพประกอบการศึกษา-หนังสือป่าเชายเลน นิเวศวิทยาและพรรณไม้  โดย สรายุทธ บุญยะเวชชีวิน (ผู้แต่งและภาพ)         รุ่งสุริยา บัวสาลี พิมพ์ครั้งที่1 เมษายน 2554   


 4 กระเจียน/Polyalthia cerasoides

ชื่อวิทยาศาสตร์---Polyalthia cerasoides (Roxb.) Bedd                                                                                    ชื่อพ้อง---Has 5 synonyms
---Guatteria bifaria A.DC.
---Guatteria cerasoides Dunal
---Polyalthia bifaria (A.DC.) Hook.f. & Thomson
---Polyalthia crassipetala Merr.
---Uvaria cerasoides Roxb.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น--กะเจียน(ชลบุรี),ค่าสามซีก(เชียงใหม่),แคหาง(ราชบุรี),จันทน์ดง,ทรายเด่น(ขอนแก่น),โมดดง(ระยอง), สะบันงาป่า(ภาคเหนือ),เส่โพลส่า(กระเหรี่ยง แม่ฮ่องสอน),เหลือง(ลำปาง); [THAI: ka chian (Chon Buri), kha sam sik (Chiang Mai), khae hang (Ratchaburi), chan dong, sai den (Khon Kaen), phaya rak dam (Chon Buri), mot dong (Rayong), saban nga pa (Northern),lueang (Lampang) ; [Chinese: Xì jī wán]; [Singhalese: patta ul kenda]; [Malayalam: Cherunedunar,Narela]
ชื่อวงศ์---    ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์---จีน อินเดีย ศรีลังกา พม่า อินโดจีน
พบในประเทศจีน ,พม่า ,ศรีลังกา ,อินเดีย , ไทย กัมพูชา ลาว เวียตนามและบางประเทศในเอเชียอื่น ๆ มักพบขึ้นตามป่าดิบแล้งและป่าเบญจพรรณทั่วไป ที่สูงจากระดับน้ำทะเลจนถึง 700 เมตรรในเวียดนาม
ในไทยพบทุกภาค ภาคใต้ถึงชุมพร ขึ้นตามป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ หรือบนเขาหินปูน ความสูงถึงประมาณ 1200 เมตร
กะเจียนเป็นไม้ต้น ผลัดใบ ขนาดเล็กถึงขนาดกลาง   ขนาดความสูงใหญ่ของต้นกระเจียนโดยประมาณสูง 8- 15เมตร ลำต้นเปลาเปลือกเรียบกิ่งเกือบตั้งฉากกับลำต้น ใบยาว10-12.5 ซม.เป็นใบเดี่ยวยาว10-12.5ซม.เรียงสลับรูปหอก ปลายใบและโคนใบเรียวแหลม ทั้งสองข้าง หลังใบสีเขียวเข้มท้องใบสีอ่อน
ดอกออกเป็นดอกเดี่ยวหรือเป็นกลุ่ม ดอกขนาด1-1.5ซม.สีเขียว ก้านดอกเรียวยาว กลีบดอกแข็งมี6กลีบ ดอกอ่อนสีเขียว ดอกแก่สีเหลือง มีกลิ่นหอมมากบางครั้งใช้ทำน้ำหอม ผลออกเป็นกลุ่มใหญ่ ขนาด0.6 ซม. กลมหรือรูปไข่ ผลสีแดงสด เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีดำ
ต้องการตำแหน่งแสงแดดจัด เจริญได้ดีในดินทุกสภาพ ดินชื้นสม่ำเสมอและมีการระบายน้ำดี
-ใช้ประโยน์ ไม้ใช้ในท้องถิ่นเป็นอาหารและยา ไฟเบอร์ น้ำมันหอมระเหยและไม้ซุง-ใช้กินได้ ผลสุกกินเนื้อหุ้มเมล็ดมีรสหวาน
-ใช้เป็นยา เนื้อไม้มีรสขม ใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาบำรุงธาตุ ช่วยเจริญอาหาร  รากหรือเนื้อไม้ใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้กษัย (อาการป่วยที่เกิดจากหลายสาเหตุ ทำให้ร่างกายเสื่อมโทรม ซูบผอม ปวดเมื่อย โลหิตจาง) ไตพิการ  รากใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้ไข้ เนื้อไม้มีรสขม ใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้วัณโรคในลำไส้ วัณโรคในปอด เนื้อไม้มีสรรพคุณเป็นยาแก้ปัสสาวะพิการ รากใช้ต้มกับน้ำดื่มครั้งละ 1 ถ้วย วันละ 3 ครั้ง เป็นยาคุมกำเนิดในสตรี ใบสดมีรสเฝื่อนเย็น ใช้ตำพอกฝี แก้ปวด แก้อักเสบ
เนื้อไม้ใช้ฝนกับน้ำปูนใสทาเกลื่อนหัวฝี เนื้อไม้ใช้ต้มดื่มเป็นยาแก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย แก้ปวดหลัง ปวดเอว หรือจะใช้รากนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้ปวดเมื่อยตามร่างกายก็ได้เช่นกันเปลือกใช้เข้ายาพื้นเมืองบางชนิด
ตำรายาพื้นบ้านจะใช้รากกะเจียนนำมาต้มกับน้ำดื่มครั้งละ 1 ถ้วย วันละ 3 ครั้ง เป็นยาบำรุงกำหนัด เพิ่มพลังทางเพศ บำรุงกำลังสำหรับบุรุษ กินแล้วกระชุ่มกระชวย คลายเส้นเอ็น และช่วยปรับสภาพร่างกาย
-ใช้อื่น ๆ เนื้อไม้สีเหลืองหรือสีเทาเป็นพื้นผิวที่ละเอียดเนื้อแข็งและหนักมักจะแยกและโค้งเมื่อแห้ง ถูกใช้สำหรับเครื่องมือการเกษตรช่างไม้ทั่วไปการสร้างเรือและโครงสร้างไม้ บางครั้งใช้สำหรับแผ่นไม้อัดและไม้อัด เปลือกเหนียวใช้ทำเชือกหรือกระสอบ ดอกไม้มีกลิ่นหอมมากใช้ทำน้ำหอม
ระยะเวลาออกดอก ติดผล---มกราคม-เดือนมีนาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด                                                                                                                                   ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย
โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร



5 กระซิก/Dalbergia parviflora

ชื่อวิทยาศาสตร์--Dalbergia parviflora Roxb.
ชื่อพ้อง---Has 6 Synonyms
---Amerimnon cumingii (Benth.) Kuntze
---Amerimnon parviflorum (Roxb.) Kuntze
---Dalbergia cumingii Benth.
---Drepanocarpus cuminghii Kurz
---Drepanocarpus cumingii Kurz   
ชื่อสามัญ---Blackwood, Akar Laka
ชื่ออื่น---กระซิก(ภาคใต้), ขรี(สุราษฎร์ธานี), ครี้(สุราษฎร์ธานี-ตรัง), สรี้(สุราษฎร์ธานี-นราธิวาส), สักขี(นราธิวาส), [THAI: krasik (Peninsular), khri (Surat Thani, Trang), khri (Surat Thani, Trang), sari (Narathiwat, Surat Thani), sak khi (Narathiwat).]; [Vietnam: trắc hoa nhỏ]; [Malay: kayu laka]
ชื่อวงศ์---FABACEAE (LEGUMINOSAE-PAPILIONOIDEAE)
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---พม่า ไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ บรูไน อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์                                                               
พบในป่าชั้นรองบนฝั่งแม่น้ำตามแนวชายฝั่ง ในป่าพรุน้ำจืดและในป่าเต็งรัง ส่วนใหญ่อยู่บนดินที่อุดมสมบูรณ์ของลุ่มน้ำที่ระดับความสูงถึง 150 เมตร
ประเทศไทย พบขึ้นอยู่ตามป่าโปร่งในที่ลุ่ม และตามชายห้วย ทางภาคใต้
ไม้ต้นขนาดกลาง ลำต้นมีหนาม เปลือก สีเทา เรือนยอดมีลักษณะไม่แน่นอน  ใบ  ประกอบรูปขนนกปลายคี่  ใบย่อยรูปรีหรือรูปขอบขนานเรียงสลับกันบน ก้าน ใบ ปลายใบแหลมโคนใบสอบ ขอบใบเรียบ แผ่นใบสีเขียวเป็นมัน ใบอ่อนและยอดอ่อนมีสีน้ำตาลแก่ดอก มีขนาดเล็ก กลิ่นหอม ออกเป็นช่อแบบช่อเชิงประกอบดอกตามปลายกิ่ง หรือง่ามใบใกล้ยอด ผลเป็นฝักแบน ขอบฝักบางคม คล้ายมีดมีเมล็ดรูปไต เรียงติดตามยาวของฝัก ฝักแก่จะไม่แตกแยกจากกัน
สปีชีส์นี้มีความสัมพันธ์ทางชีวภาพกับแบคทีเรียในดินบางชนิดแบคทีเรียเหล่านี้ก่อตัวเป็นก้อนบนรากและตรึงไนโตรเจนในบรรยากาศไนโตรเจนบางส่วนนี้ถูกใช้โดยพืชที่กำลังเติบโต แต่บางชนิดก็สามารถนำมาใช้โดยพืชอื่น ๆ ที่อยู่ในบริเวณใกล้กัน
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยา น้ำมันจากเนื้อไม้ใช้ รักษาแผลเรื้อรัง  น้ำมันสีแดงเหนียวซึ่งถูกนำไปใช้กับบาดแผล สามารถกลั่นจากไม้ ยาต้มของไม้ในน้ำใช้เป็นยาชูกำลัง เนื้อไม้ใช้เป็นยาแก้ไข้        
-ใช้เป็นไม้ประดับ นิยมปลูกตามบ้านเรือน วัดวาอาราม ริมถนนหรือที่สาธารณะเพื่อให้ร่มเงา          
-ใช้อื่น ๆ เนื้อ ไม้ใช้ทำเครื่องเรือน เครื่องกลึง แกะสลัก เครื่องดนตรี ลักษณะคล้ายไม้ชิงชัน แก่นไม้ของพืชคือ lakawood ซึ่งเป็นไม้หอมที่ใช้เป็นเครื่องหอม  แก่นและรากมีกลิ่นหอมใช้ทำธูปโดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศจีนอินเดียและมาเลเซีย
สำคัญ-เป็นพรรณไม้ประจำจังหวัดสตูล
ระยะออกดอก---มีนาคม-มิถุนายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด หรือแยกต้นที่เกิดใหม่ไปปลูก


 6 กระดังงาเขา/Polyalthia jenkinsii


ชื่อวิทยาศาสตร์---Polyalthia jenkinsii (Hook.f. & Thomson) Hook.f. & Thomson
ชื่อพ้อง---Has 6 Synonyms
---Guatteria jenkinsii Hook.f. & Thomson
---Polyalthia agusanensis (Elmer) Merr.
---Polyalthia andamanica Kurz ex King
---Polyalthia cumingiana Merr.
---Polyalthia havilandii Boerl.
---Unona agusanensis Elmer
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น-----กระดังงาเขา, กระดังงาต้น, ดังงาขาว(สุราษฎร์ธานี) ; [Thai: kradang nga khao, dang nga khao (Surat Thani); sang yu (Peninsular)];  [India: topilek]
ชื่อวงศ์---    ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์---จีน อินเดีย ศรีลังกา พม่า ไทย กัมพูชา ลาว เวียตนาม จีนใต้
ในประเทศไทยพบในป่าดิบชื้นทางภาคใต้ ที่ระดับความสูง 100-400เมตร
ไม้ต้น สูง 10-15เมตร แตกกิ่งในระดับสูงขนานกับพื้นดิน เปลือกเรียบสีเทาปนน้ำตาลเป็นร่องตามยาว กิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาล เนื้อไม้เปราะใบรูปหอกแกมขอบขนานมีขนสีน้ำตาลเข้ม  กว้าง3.5-6ซม.ยาว10-20ซม.โคนใบรูปลิ่ม ปลายใบแหลม ใบหนาสีเขียวเข้มเป็นมัน ดอก เดี่ยวออกตรงซอกใบ ขนาดดอกบาน3-5ซม.ดอกอ่อนสีเขียวเมื่อบานเปลี่ยนเป็นสีเหลือง กลีบดอก6กลีบ เรียงเป็น2ชั้นมีขนาดใกล้เคียงกัน ค่อนข้างหนา รูปขอบขนาน มีกลิ่นหอม ผลเป็นผลกลุ่มมีผลย่อย15-30ผล รูปรี ปลายผลเป็นติ่งแหลม ผลกว้าง5-6มม.ยาว0.8-1.2ซม. ผลแก่สีม่วงเข้มมีเมล็ด1เมล็ด
ปลูกเป็นไม้ประดับมีดอกดกกลิ่นหอมอ่อนให้ร่มเงา
ระยะออกดอก---ตุลาคม-ธันวาคม
ขยายพันธุ์--- เมล็ด                                                                                                                                  ภาพประกอบเพื่อการศึกษา : หนังสือ พรรณไม้วงศ์กระดังงา ดร.ปิยะ เฉลิมกลิ่น ภาพ: อภิชัย อิงควุฒิ

7 กระดังงาดง/Cyathocalyx sumatranus

ชื่อวิทยาศาสตร์---Cyathocalyx sumatranus Scheff.
ชื่อพ้อง---Has 2 Synonyms
---Xylopia curtisii King
---Xylopia tembelingensis M.R.Hend
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กระดังงาดง (สุราษฎร์ธานี) ; [Thai: Kradang nga dong (Surat Thani)]
ชื่อวงศ์---ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุื---มาลายา สุมาตรา ไทย เวียตนาม
ไม้ต้นในวงศ์กระดังงามีถิ่นกำเนิดใน มาเลเซีย ไทย พบในป่าดิบชื้น ที่ระดับความสูง200-600เมตร
ลำต้นเปลาตรง สูงประมาณ 25-35เมตร เปลือกเรียบ สีน้ำตาลอมเทา แตกกิ่งในระดับสูง ทรงพุ่มกลม กิ่งแก่สีน้ำตาล มีช่องอากาศสีขาวเป็นแนวตามยาว กิ่งอ่อนสี
เขียว เนื้อไม้เหนียวมากใบ รูปรีแกมขอบขนาน กว้าง5.5-7.5ซม.ยาว12-18ซม.โคนใบรูปลิ่ม ปลายใบรูปเรียวทู่และมีติ่ง ยาว1.5ซม.ใบหนาแข็งกรอบ ด้านบนเขียวเข้มและเป็นมัน ดอก ออกเป็นช่อ2-4ดอก นอกซอกใบ ดอกอ่อนสีเหลืองอมเขียว เมื่อบานเปลี่ยนเป็นสีเหลืองนวล มีกลิ่นหอมอ่อน มีใบประดับเล็กๆติดอยู่ที่กลางก้านดอก กลีบเลี้ยงสีเขียวรูปไข่ ปลายแหลมกลีบกระดกขึ้น กลีบดอกเรียงเป็น2ชั้น กลีบชั้นนอกหนายาวเรียว กลางกลีบด้านนอกเป็นร่อง กลางกลีบด้านในเป็นสันนูนหนา กลีบชั้นในมีขนาดเล็กกว่ากลีบชั้นนอก
ผลเดี่ยว ก้านผลแข็งเหมือนเนื้อไม้ เปลือกผลหนาและแข็งรูปรีหรือทรงกระบอก กว้าง3-5ซม.ยาว4-6ซม.
ระยะออกดอก---ตุลาคม-พฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด                                                                        
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

8 กระดังงาป่า/Polyalthia lateriflora

ชื่อวิทยาศาสตร์---Polyalthia lateriflora (Blume) King
ชื่อพ้อง---Has 3 Synonyms
---Guatteria lateriflora Blume
---Monoon lateriflorum (Blume) Miq.
---Polyalthia orientalis P. T. Li
ชื่อสามัญ--- False ashoka, The Buddha tree, Indian mast tree, Indian fir tree.
ชื่ออื่น--- กระดังงาป่า, กล้วย, กล้วยหมูสัง, กล้วยอีเห็น, เนียนเขา, ปีแซ ; [THAI: kradang nga pa (Chiang Mai), kluai (Narathiwat), kluai mu sang, kluai i hen (Yala), nian khao (Chumphon), pi-sae (Malay-Narathiwat)] ; [Malay: mempisang, Banitan]; [Borneo: Banitan, Semukau.]; [Indonesia: Glodogan Tiang]; [Bangladesh/Hindi: Debdaru]; [Assamese: Unboi, Debadaru]; [Malayalam: aranamaram]; [Tamil: Nettilinkam]
ชื่อวงศ์---    ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์--- ไทย มาเลเซีย สุมาตรา อินโดนีเซียชวา บอร์เนียว  เวสต์อินดีส หมู่เกาะซุนดาน้อย ซีลีเบส โมลุกกะ นิวกินี
มีถิ่นกำเนิดในประเทศอินเดียและศรีลังกา
ประเทศไทยพบขึ้นในป่าดิบชื้นทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันตกเฉียงใต้ และป่าพรุทางภาคใต้ ที่ระดับความสูง 50-600เมตร
ไม้ต้นขนาดกลางไม่ผลัดใบ ต้นสูง 10-20 เมตร แตกกิ่งระดับสูงขนานกับพื้นดิน เปลือกเรียบสีเทาหนา และมีกลิ่นฉุน เนื้อไม้เหนียว ใบ รูปขอบขนานกว้าง 6-12 ซม.ยาว 18-35ซม.โคนใบมนปลายใบแหลม ใบค่อนข้างหนา ผิวใบเกลี้ยงทั้งสองด้านดอกออกเป็นช่อกระจุกตามกิ่งแก่ ดอกสีเหลือง กลีบเลี้ยงรูปสามเหลี่ยม กลีบดอกค่อนข้างหนารูปแถบ เมื่อบานขนาด4-6ซม. ผลกลุ่ม มีผลย่อย 20-30 ผล รูปรีกว้าง 2 ซม.ยาว 4 ซม.ผลแก่สีแดงมี1เมล็ด
ชอบแสงแดดจัด น้ำปานกลาง ดินร่วนมีอินทรีย์วัตถุมาก
ใช้ประโยชน์- เนื้อไม้นำมาใช้ในการก่อสร้างและเป็นเชื้อเพลิงและปลูกเป็นไม้ปลูกป่า
ระยะเออกดอก---มีนาคม-ตุลาคม
ขยายพันธุ์ --เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา : หนังสือ พรรณไม้วงศ์กระดังงา ดร.ปิยะ เฉลิมกลิ่น ภาพ: อภิชัย อิงควุฒิ


9 กระดุมผี/Glochidion rubrum

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Glochidion rubrum Bl
ชื่อพ้อง--Has 18 Synonyms

-Bradleia coronata Wall. [Invalid] -Glochidion insulare Hook.f.
-Bradleia rubra (Blume) Steud. -Glochidion leiostylum Kurz
-Bridelia glauca Wall. [Invalid] -Glochidion penangense (Mull.Arg) Airy Shaw
-Diasperus coronatus (M¨¹ll.Arg.) Kuntze -Glochidion rubrum var. longistylus J.J.Sm.
-Diasperus leiostylus (Kurz) Kuntze -Glochidion rubrum var. rubrum
-Glochidion coronatum Hook.f. -Glochidion thorelii Beille in M.H.Lecompte
-Glochidion diversifolium (Miq.) Merr. -Glochidion versicolor S.Moore
-Glochidion foliosum S.Moore -Phyllanthus diversifolius Miq.
-Glochidion grave S.Moore -Phyllanthus penangensis Mull.Arg. in DC.

ชื่อสามัญ---Pink-berried, Pin-flower Tree
ชื่ออื่น---กระดุมผี, กือนอง, ขัดนะ, ชุมเส็ด, ตานา, นกนอน, มะรวด ; [THAI: kradum phi (Rayong), kue-nong (Malay-Peninsular), khat na (Trang)chumset (Surat Thani), tana (Nong Khai), nok non (Narathiwat), ma ruat (Surat Thani).]; [Chinese:Tai min suan pan zi.]; [Malaysia: Gambiran, senkam, tetimah (Peninsular).]; [Indonesia: Dempul (Javanese), ki timbul (Sundanese), ketemung (Madurese).]; [Philippines: Bagnang-pula (Filipino).]; [Borneo: Dempul, Obah nasi ]; [Vietnam: Muối ăn quả, sóc đỏ, bọt ếch suối]; [Japanese: Beni Kankonoki]
ชื่อวงศ์ --- PHYLLANTHACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---พม่า ไทย เวียตนาม มาเลเซีย สิงคโปร์ สุมาตรา ชวา บอร์เนียว ฟิลิปปินส์ เวสต์อินดีส หมู่เกาะซุนดาน้อย สุลาเวสี โมลุกกะ เติบโตในในป่าดิบ, ป่าทุติยภูมิ, ป่าผลัดใบ, ริมถนนลำธารขอบป่าขอบพรุหนองน้ำสันเขา ที่ระดับความสูงจากระดับน้ำทะเล 500-2,175 เมตร
ในประเทศไทยพบเป็นไม้ถิ่นเหนือ กระจายกว้างขวาง พบทั่วไปในที่โล่งแจ้งและในป่าชั้นที่2 ป่าผลัดใบ ป่าไผ่ ที่ระดับความสูง 300-900 เมตร
ไม้ พุ่มผลัดใบหรือไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 2-6 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 6 ซม เปลือกต้นสีน้ำตาลเทา ใบเดี่ยวรูปไข่, รูปไข่แกมรูปขอบขนาน ยาว 5 -13 ซม.และกว้าง 2.4 - 5 ซม.ผิวใบเรียบเกลี้ยงดอกสีขาวอมเขียวหรือเหลืองก้านใบยาว  1.5-- 4 มม. ดอกไม้มีสีเขียวถึงสีเหลืองอมขาว ออกที่ซอกใบ ผลขนาด 0.8-1.5 ซม.ออกสีชมพูกลมแบนเป็นพู3-5พู ปลายทั้งสองแบน หรือโค้งเข้า มีปุ่มเล็กๆที่ปลาย เมล็ดสีส้มถึงสีแดงขนาด 3.8 - 4 x 3.3- 3.8 มม.
ใช้ประโยชน์ ต้นไม้ถูกเก็บเกี่ยวจากป่าเพื่อใช้ในท้องถิ่นเป็นยาและแหล่งที่มาของไม้
-ใช้เป็นยา ส่วนที่ใช้ ใบ ลำต้น ในประเทศจีนมีการหมักใบเพื่อใช้รักษาโรคริดสีดวงทวาร  ในเวียดนามใช้สำหรับริดสีดวงทวาร  ในบอร์เนียวใบสดที่มีน้ำต้มอยู่ในถังไม้ไผ่เมาเพื่อรักษาเลือดในอุจจาระ  ในฟิจิและไต้หวันใช้สำหรับความผิดปกติของ กระเพาะอาหาร     -ไม้ใช้สำหรับงานไม้ทั่วไป
ระยะออกดอกติดผล---เกือบตลอดปี
ขยายพันธุ์---เมล็ด                 
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย
โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


10 กระโดงแดง/Chionanthus microstigma

 

ชื่อวิทยาศาสตร์--- Chionanthus microstigma (Gagnep.) P.S.Green
ชื่อพ้อง---Has 3 synonyms
---Chionanthus sangda (Gagnep.) Soejarto & P.K.Lôc
---Linociera microstigma Gagnep.
---Linociera sangda Gagnep.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ประดงแดง กระโดงแดง(ประจวบคีรีขันธ์-สระบุรี), ฝิ่นต้น(ตะวันออกเฉียงเหนือ-ราชบุรี), กระบกคาย, ขมัน, ;       [Thai: kradong daeng (Prachuap Khiri Khan, Saraburi),  pradong daeng (Ratchaburi), fin ton (Northeastern, Ratchaburi), krabok kai, khamun]
ชื่อวงศ์---    OLEACEAE
ถิ่นกำเนิด---   ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์---ภูมิภาคอินโดจีน-ลาว ไทย เวียตนาม
 ขึ้นในป่าดิบแล้ง บนพื้นที่ระดับน้ำทะเลจนถึงสูงประมาณ 600 ม.
ประเทศไทยพบทางภาคตะวันออก ตะวันตกเฉียงใต้ ภาคกลางและภาคใต้
ไม้ ต้นสูง6-15เมตร ใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม ขนาดใบกว้าง2-4.5ซม.ยาว6-11ซม. รูปไข่ถึงรูปใบหอก โคนใบแหลม แผ่นใบตล้ายหนัง ดอกเป็นช่อกระจะ ออกที่ซอกใบสีขาว ยาว2-5ซม.ดอกย่อย5-7ดอก ผลแข็ง เมล็ดเดียว ขนาดของผลกว้าง1.3-1.5ซม.ยาว1.5-1.7ซม.รูปทรงกลม
ใช้ประโยชน์--- ใบเมื่อแห้งหมาดใช้มวนบุหรี่ มีกลิ่นหอมฉุน
ระยะออกดอกติดผล --- เมษายน- สิงหาคม
ขยายพันธุ์ ---  เมล็ดแ ตอนกิ่ง
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย
โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

11 กระโดนแดง/Tristaniopsis  burmanica 


ชื่อวิทยาศาสตร์---    Tristaniopsis  burmanica  (Griff.)  Peter  G. Wilson & J.T. Waterh
ชื่อพ้อง---Has 1 Synonyms
---Tristania burmanica Griff.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---  ตำเสาหนู,ทำเสาหนู(สตูล),กระโดนแดง ; [Thai: tam sao nu, tham sao nu (Satun); kra don daeng.]
ชื่อวงศ์---    MYRTACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์---เกาะบอร์เนียว, กัมพูชา,ชวา, แหลมมลายู, พม่า, สุมาตรา


มีถิ่นกำเนิดใน Indo-China ถึง เมลเซียตะวันตก
ไม้ต้นไม่ผลัดใบขนาดเล็กสูง10-15 เมตร เปลือกสีน้ำตาลออกเทา หลุดออกเป็นชิ้นยาวบางแห้งๆ เปลือกชั้นในสีครีม ลำต้นและกิ่งก้านคดงอ พบมากในที่โล่งแจ้งที่แห้งชอบขึ้นตามสันเขาที่โล่ง มักจะพบขึ้นปะปนกับไม้สน เนื้อไม้เหมาะกับการสร้างสิ่งก่อสร้างชั่วคราว
ใบ ขนาดกว้าง2-3.5ซม.ยาว5-8.5ซม.ยอด อ่อนมีขนคล้ายไหม ใบแก่เรียบเกลี้ยง หนาและเป็นไขสีเขียวเข้มด้านบน ด้านล่างใบสีอ่อนกว่ามีจุดใสๆ ดอกสีเหลืองอ่อนรูประฆังปลาย5แฉก ผลเป็นแคปซูลที่แตกออกตอนบนเป็น3ส่วนที่ฐานมีกลีบเลี้ยงติดอยู่ เมล็ดแบนและเป็นเหลี่ยม
ขยายพันธุ์ ---ด้วยเมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย
โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


12 กระถินเทศ/Acacia farnesiana

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Acacia farnesiana (L.) Willd.
ชื่อพ้อง---Has 6 Synonyms
---Acacia minuta (M.E. Jones) Beauchamp
---Acacia smallii Isely
---Mimosa farnesiana L.
---Pithecellobium minutum M.E. Jones
---Vachellia densiflora Alexander ex Small
---Vachellia farnesiana (L.) Wight & Arn.
ชื่อสามัญ---Ellington's curse, Sweet acacia, Needle bush, Mimosa Bush, Huisache, Cassie flower, Sponge tree.
ชื่ออื่น ---กระถิน(กลาง), กระถินหอม, คำใต้, ดอกคำใต้, เกากรึนอง(กาญจนบรี), ถิน(ใต้), บุหงาเซียม(มลายู ภาคใต้), บุหงาละสะมะนา(ปัตตานี), บุหงาอินโดนีเซีย(กลาง), มอนคำ(เงี้ยว แม่ฮ่องสอน); [Thai: kra thin (Central); kra thin thet, kra thin hom, kham tai, dok kham tai (Northern); kao-krue-nong (Karen-Kanchanaburi); thin (Peninsular); bu-nga-siam (Malay-Peninsular); bu-nga-la-sa-ma-na (Malay-Pattani); bu nga indonisia (Bangkok); mon-kham (Shan-Mae Hong son)]; [Spanish: aroma; Aromo creole; Aromo macho]; [French: Acacie odorante; Cassier]; [Portuguese: esponjeira]; [Bangladesh: Guva-babul]; [Fiji: ban baburi; Ellington's curse]; [Germany: Aber falsche Bezeichnung; Antillen Akazie]; [India: Dei-babul; Gabur; gand-babul]; [India/Assam: Tarua-kadam]; [India/Tamil Nadu: Kadivel; vedda vala]; [Mexico: huisache]; [USA: opoponax]; [USA/Hawaii: klu; popinac].
ชื่อวงศ์ --- FABACEAE (LEGUMINOSAE- MIMOSACEAE)
ถิ่นกำเนิด---ทวีปอเมริกา
เขตการกระจายพันธุ์---เขตร้อนและกึ่งเขตร้อน



A. farnesianaถือเป็นพืชพื้นเมืองของทวีปอเมริกาเหนือ จากบราซิลและเปรูไปจนถึงเม็กซิโกและทางใต้ของสหรัฐอเมริกาและได้รับการปลูกกันอย่างแพร่หลายทั่วโลกกลายเป็นสัญชาติในหลายประเทศ จากเขตอบอุ่นและแห้งแล้งไปจนถึงเขตร้อนที่ซึ่งมีความสูงถึง 400 เมตรและปลูกได้ถึง 1,200 เมตร
ไม้พุ่มผลัดใบขนาดเล็กสูง 2-4 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 15 - 35 ซมใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับกัน แกนใบยาว5-10ซม.ที่โคนมีหูใบเป็นหนามแหลมแข็ง 1คู่ ใบประกอบมีแขนง4-8คู่ แต่ละแขนงมีใบย่อย8-21คู่ ใบย่อยรูปขอบขนานแคบ ก้านใบสั้นมากหรือไม่มี ดอก สีเหลืองออกเป็นช่อกลมแน่น ขนาด1-2ซม.แต่ละช่อประกอบด้วยดอกเล็กๆจำนวนมากยาว3มม. กลีบดอก5กลีบโคนติดกันเป็นหลอดเกสรผู้มีจำนวนมากยาว5-8มม. ผลเป็นฝักโค้งและคอดเล็กน้อย ขนาดกว้าง1-2ซม.ยาว4-7.5ซม. ผิวเรียบฝักแก่ไม่แตกมีเมล็ดประมาณ15เมล็ด
ชอบดินร่วนปนทรายที่มีแสงแดดส่องถึง มีการปรับตัวสูง อดทนต่อความแห้งแล้งและ ค่า pH สูงหรือ ค่าpH ต่ำ ดินเค็มทั้งทรายและดินเหนียว พืชทนช่วง pH ตั้งแต่ 5.0 ถึง 8.0
จัดเป็นวัชพืชที่รุกรานทั้งในส่วนของถิ่นกำเนิดของมันและที่แนะนำโดยเฉพาะอย่างยิ่งในออสเตรเลีย สหรัฐอเมริกา หมู่เกาะแปซิฟิกและแคริบเบียน ในประเทศออสเตรเลียมันเป็นวัชพืชที่มีศักยภาพบุกรุกทุ่งหญ้า พื้นที่เหยียบย่ำโดยเฉพาะอย่างยิ่งตามสายน้ำ พืชได้หลบหนีจากการเพาะปลูกบ่อยครั้งและถูกจำแนกว่า 'บุกรุก' ในหลาย ๆ พื้นที่
ใช้ประโยชน์ ต้นไม้อเนกประสงค์ทุกส่วนของพืชที่ใช้เป็นทรัพยากร ที่มีการใช้งานหลากหลายเช่นอาหารยาและแหล่งวัสดุ
-ใช้กินได้ ต้นไม้มีศักยภาพในการใช้เป็นอาหารที่อุดมด้วยโปรตีนและเป็นอาหารเสริม ใช้น้ำมันหอมระเหยจากดอกไม้เป็นสารแต่งกลิ่นอาหาร หมากฝรั่งคุณภาพต่ำที่ได้จากต้นใช้สำหรับเตรียมขนม ฝักเมล็ด - คั่วและกินโดยชาวอะบอริจินออสเตรเลีย ใบมีรสเปรี้ยวใช้แทนมะขาม
-ใช้เป็นยา สารสกัดจากเปลือกไม้ ใบไม้ ดอกไม้และฝักสีเขียว ใช้ในการแพทย์แผนโบราณในหลายพื้นที่ ยาต้มจากเปลือกใช้สำหรับอาบน้ำในการรักษาโรคไทฟอยด์ น้ำผลไม้ของเปลือกจะใช้ทาเพื่อรักษาอาการเหงือกบวมและมีเลือดออก รากเหนียวถูกเคี้ยวเพื่อรักษาอาการเจ็บคอ ยาต้มจากรากใช้เป็นยาสำหรับรักษาวัณโรค ใบอ่อนจะช้ำด้วยน้ำเล็กน้อยจากนั้นก็กลืนลงไปเพื่อรักษาโรคหนองใน เมล็ดสีเขียวมีฝาดมาก มีการใช้ยาต้มในการรักษาโรคบิดและการอักเสบของผิวหนังและเยื่อเมือก
-นิยมปลูกเป็นรั้วและไม้ประดับตามหมู่บ้าน ดอกมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
-วนเกษตรใช้ ในอินเดีย อิรัคและแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน พืชชนิดนี้ถูกปลูกอย่างกว้างขวางเพื่อป้องกันความเสี่ยงและป้องกันลม ต้นไม้ยังถูกใช้เพื่อควบคุมการสึกกร่อนของดิน
-ใช้อื่น ๆ ไม้ใช้ทำเสา ด้ามจับ เครื่องหมุนและทำเฟอร์นิเจอร์ ไม้เป็นเชื้อเพลิงที่ยอดเยี่ยม   น้ำมันหอมระเหยจากดอกใช้เป็นส่วนผสมของน้ำหอมราคาแพง เปลือกและฝักใช้สำหรับย้อมและฟอกหนัง ฝักและใบไม้เป็นอาหารสัตว์สำหรับปศุสัตว์
รุ็จักอันตราย เมล็ดที่มีอัลคาลอยด์ที่ไม่มีชื่อถูกนำมาใช้เพื่อฆ่าสุนัขบ้าในบราซิล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงฤดูแล้งอะคาเซียหลายชนิดสามารถมีพิษไฮโดรเจนไซยาไนด์ในใบไม้ทำให้พวกมันเป็นอันตรายต่อสัตว์กินพืช
ระยะออกดอก---ช่วงเดือน พฤศจิกายน-เดือนมีนาคม ---ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม3 (2548)
  

13 กระถินพิมาน/Acacia harmandiana


ชื่อวิทยาศาสตร์---Vachellia harmandiana (Pierre) Maslin, Seigler & Ebinger
ชื่อพ้อง--Has 5 Synonyms
---Basionym: Acacia harmandiana (Pierre) Gagnep.
---Acacia siamensis Craib
---Delaportea armata Thorel ex Gagnep.
---Pithecellobium harmandianum Pierre
---Pithecellobium mekongense Pierre
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กระถินป่า, กระถินพิมาน (พิษณุโลก-สุโขทัย), แฉลบขาว (ราชบุรี), ปี้มาน (เหนือ), พิมาน, มะขี้มาน (ตะวันออกเฉียงเหนือ-เหนือ) ; [Thai: kra thin pa, kra thin phi man (Phitsanulok, Sukhothai); chalaep khao (Ratchaburi); pi man (Northern); phi man, ma khi man (Northeastern, Northern).]; [Vietnam: Keo Harmand]
ชื่อวงศ์---    LEGUMINOSAE-MIMOSOIDEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์---ภูมิภาคอินโดจีน    
พบในภูมิภาคอินโดจีน และอาจพบในพม่า ในไทยพบแทบทุกภาค ยกเว้นภาคใต้ ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ และป่าดิบแล้ง จนถึงความสูงประมาณ 300 เมตร
ม้ต้นขนาดกลางผลัดใบสูง10-15เมตร เปลือกต้นสีขาวแกมเทา ต้นและกิ่งมีหนามแหลม กิ่งอ่อนมีขนหนาแน่นตามกิ่งมีหูใบแปลงรูปเป็นหนามแหลมแข็ง ยาว 4-5 ซม.
ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก2ชั้น เรียงสลับ ใบย่อยรูปขอบขนาน ปลายมน โคนเบี้ยว แผ่นใบมีขนทั้ง 2 ด้าน ไม่มีก้านใบย่อย ดอกออกเป็นช่อกระจุกแน่น ตามง่ามใบและปลายกิ่ง1-4ช่อ ก้านช่อดอกมีขนเล็กน้อย ดอกสีขาวจำนวนมากเรียงชิดกันแน่นบนก้านดอกเป็นช่อกลม มีกลิ่นหอมอ่อนๆ ฝักแบนยาวแคบรูปขอบขนาน ฝักแก่สีน้ำตาลโค้งงอ เมล็ดรูปไข่ มีเมล็ดหลายเมล็ด  ชอบแสงแดดจัด ขึ้นได้ดีในดินแทบทุกสภาพ
-ใช้ประโยชน์- ใช้กินได้-ใบอ่อนและยอดอ่อนรับประทานเป็นผักสดจิ้มน้ำพริกรสจืดมัน    
-ใช้เป็นยา คนไทยใช้ใบว่านมหากาฬ ใบพญายอ ใบตำลึง เห็ดกระถินพิมาน ใบน้ำเต้า หรือใบไม้ที่มีสรรพคุณเป็นยาเย็นรักษาฝีลำมะลอกกัน ราก รสฝาดเฝื่อน  แก้พิษสัตว์กัดต่อย  -ใช้อื่น ๆเนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง ทำอุปกรณ์ต่าง ๆ และใช้เป็นเชื้อเพลิงได้ดี นิยมใช้เลี้ยงครั่ง
ระยะออกดอก---มิถุนายน-กรกฎาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
รูปภาพ---สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย(วว.)

14 กระถินหางกระรอก/Dichrostachys cinerea


ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Dichrostachys cinerea (L.) Wight & Arn.
ชื่อพ้อง---Has 8 Synonyms

-Acacia cinerea (L.) Spreng. -Dichrostachys santapaui Sebastine & Ramam.
-Acacia dalea Desv. -Basionym: Mimosa cinerea L.
-Cailliea cinerea (L.) J.F.Macbr. -Mimosa dalea Poir.
-Desmanthus cinereus (L.) Willd. -Neptunia cinerea (L.) F.Muell.

ชื่อสามัญ---Sicklebush, Bell mimosa, Chinese lantern tree, Kalahari christmas tree, Marabu -thorn.
ชื่ออื่น---กระถินหางกระรอก, นมเสือ, หางเสือ (กรุงเทพฯ) ; [ T้hai: kra thin hang krarok, nom suea, hang suea (Bangkok) ; [Spanish: mazabu, marabú ]; [French: lanterne chinoise, mimosa clochette, acacia Saint Domingue]; [Portuguese: marabu, espinho cachupa, spinho cachupa]; [Afrikaans: sekelbos, Kleinblaarsekelbos]; [German: Farbkätzchenstrauch]; [Hindi: goya-khair, kheri]; [Sanskrit: bahuvaraka, dirghamula, krichhari]; [South Africa: Kalahari Christmas tree, sekelbos, tassels for the chief's hat].
ชื่อวงศ์ --- LEGUMINOSAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปแอฟริกา
เขตกระจายพันธุ์--- แอฟริกา - เซเนกัลถึงโซมาเลีย, ทางใต้ถึงแองโกลาและโมซัมบิก, E. เอเชีย - อินเดียสู่อินโดนีเซีย ออสเตรเลีย แคริเบียน
มีถิ่นกำเนิด จากแอฟริกาและแพร่กระจายไปยังพื้นที่เขตร้อนหลายแห่งในเอเชียออสเตรเลียอเมริกาและแคริบเบียน เกิดขึ้นในที่อยู่อาศัยที่หลากหลายและเป็นองค์ประกอบที่ชัดเจนของชุมชนพืชหลายชนิด ไม้พุ่ม ป่าไม้สักและทุ่งหญ้าจนถึงระดับความสูง 1,700 เมตร
ไม้ต้นขนาดกลางสูง 3-5 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางคอตั้งแต่ 7 - 8.5 ซม.ทรงต้นโปร่งตามลำต้นและกิ่งก้านมีหนามมาก ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ยาว4-8 ซม. ประมาณ 2-11 (5-15) คู่ แต่ละคู่แยกเป็นใบย่อยเล็กๆอีกมาก คล้ายๆใบกระถิน แต่มีขนาดเล็กกว่า ขนาดประมาณ0.2-0.3 x 0.1 ซม. ดอกออกเป็นช่อดอกสองสีคือสีชมพูที่ส่วนบนและสีเหลืองในส่วนล่าง ช่อดอกยาว 6-9 ซม.รวมถึงก้านช่อดอก เกสรซึ่งทำให้ดอกเป็นสีสันนั้นแบ่งเป็น2ส่วน ส่วนโคนเกสรยาว เมื่อบานใหม่ๆเป็นสีชมพูเข้ม วันรุ่งขึ้นจะเปลี่ยนเป็นสีขาว ส่วนปลายเป็นเกสรสีเหลือง ดอกมีกลิ่นหอม ฝักมีสีน้ำตาลเข้มและบิดเป็นกลุ่มเป็นรูปวงรีแคบรูปโค้งและ / หรือขดยาวกว้าง 5-7 ซม. ยาว 8-15 มม.สีดำสีเทา  เมล็ดรูปไข่ยาว4 มม. กว้าง2-4 มม.สีแทนซีดมันวาว
ต้องกาตำแหน่งแสงแดดเต็มที่ เติบโตในหลายประเภทของดินรวมถึงดินลูกรังหรือดินเหนียว ในดินที่ไม่ดี ทนต่อดินเค็ม ต้องมีการระบายน้ำที่ดี ทนแล้ง ทนไฟ แต่ไม่ทนกับน้ำขัง ค่า pH ในช่วง 5 - 8 ซึ่งทนได้ 4.5 - 8.5
เป็นต้นไม้ที่เติบโตอย่างรวดเร็วซึ่งกลายเป็นวัชพืชที่ไม่พึงประสงค์และเป็นปัญหาโดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่ที่มีการปลูกมากเกินไป ในพื้นที่ที่มันบุกรุกรูปแบบชนิดหนาทึบมากทำให้พื้นที่ผ่านไม่ได้ สายพันธุ์สามารถงอกใหม่จากจำนวนที่น้อยที่สุดของรากหรือผ่านหน่อของมัน เมล็ดสามารถอยู่รอดเป็นเวลานานในดิน รายงานการรุกรานในเผ่าพันธุ์นี้มุ่งเน้นไปที่สถานการณ์ในคิวบาซึ่งเป็นวัชพืชที่ร้ายแรง
ใช้ประโยชน์ ต้นไม้เอนกประสงค์เป็นแหล่งอาหารยาเชื้อเพลิงและสินค้าต่าง ๆ
-ใช้กินได้-ผลไม้ที่เป็นฝัก เมล็ดกินได้
-ใช้เป็นยา เปลือกไม้นั้นมีรสฝาด ใช้ในการรักษาโรคบิด, ปวดหัว, ปวดฟันและเท้าช้าง รากและใบตำใช้รักษาโรคลมชัก รากใช้เป็นยาชาเฉพาะที่สำหรับ งูกัด แมงป่องต่อยและปวดฟัน รากเป็นยาขับพยาธิ ยาขับปัสสาวะและขับปัสสาวะอย่างรุนแรง ในบอตสวานาต้นไม้ส่วนหนึ่งถูกใช้เป็นยาขับพยาธิตัวตืด ใบขับปัสสาวะและเป็นยาระบายใช้ภายนอกเชื่อว่าจะสร้างยาชาเฉพาะที่ พวกเขาใช้ในการรักษาโรคหนองใน,น้ำร้อนลวก, ตาเจ็บและปวดฟัน -สารสกัดคลอโรฟอร์มจากใบนั้นแสดงให้เห็นว่ามีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียและยาแก้ปวด
-สารสกัดซาโปนินของใบได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีฤทธิ์ต้านการอักเสบ-สารสกัดจากใบได้แสดงให้เห็นว่ามีฤทธิ์ระงับปวดและต้านการอักเสบ
-วนเกษตรใช้: รากตรึงไนโตรเจนในบรรยากาศและใบไม้มักใช้เป็นปุ๋ยพืชสด ใช้กันอย่างแพร่หลายสำหรับการรักษาเสถียรภาพของเนินทรายและการอนุรักษ์ดิน มีความแข็งแกร่งในการฟื้นฟูธรรมชาติมีศักยภาพสูงสำหรับการปลูกป่าหุบเขาและการอนุรักษ์ดินอื่น ๆ ในพื้นที่ที่ยากลำบาก ในดินตื้นแห้งแล้ง ดินเสื่อมโทรมอย่างสูง หินปูน  ใช้ปลูกเป็นรั้วพืชสดเพื่อป้องกันความเสี่ยงหรือสิ่งกีดขวางที่มีประสิทธิภาพมากเนื่องจากมีหนามแหลมคมและสร้างพุ่มหนาทึบ แต่มีข้อจำกัดที่ควบคุมยาก
-ใช้เป็นไม้ประดับ ปลูกในสวนไม้ประดับเพื่ออวดดอกไม้ สีชมพูและสีเหลืองที่สวยงามในช่วงต้นฤดูร้อนและรูปแบบการแตกแขนงของลำต้นที่น่าสนใจในช่วงฤดูหนาว ยังใช้ทำบอนไซที่น่าประทับใจได้
-ใช้อื่น ๆ แก่นไม้มีสีแดงหรือสีม่วงเข้มมีลายสีเข้ม ไม้นั้นหนักปานกลางถึงหนักมากแข็งทนทาน ทนต่อการโจมตีของปลวก สามารถอยู่ได้นานถึง 50 ปี เนื่องจากขนาดที่เล็กโดยทั่วไปการใช้งานจะถูก จำกัด ในการทำรายการเช่นไม้เท้า หอก เครื่องมือจับ และ เสาฟันดาบ ไม้มีความหนาแน่นเผาไหม้อย่างช้า ๆ ด้วยประกายไฟน้อยและปล่อยควันปลอดสารพิษ ให้ความร้อนจำนวนมาก ทำให้เป็นฟืนที่ยอดเยี่ยม -เปลือกต้นนั้นให้เส้นใยที่แข็งแรงซึ่งสามารถใช้สำหรับการใช้งานต่าง ๆ เช่นเชือกเส้นใหญ่ ราก debarked ใช้สำหรับงานถักสานอื่น ๆ ที่แข็งแกร่งเช่นชั้นวางและตะกร้า-มีน้ำมันหอมระเหยจากพืช องค์ประกอบหลักของมันคือ geraniol (18.2%) และ terpinen-4-ol (7.5%)มีศักยภาพในการต่อต้านโรคเท้าช้างและยุงพาหะ-หมากฝรั่งมีคุณภาพดีมีศักยภาพเป็นผลิตภัณฑ์สำหรับอุตสาหกรรมเครื่องสำอางยาและอาหาร
-พืชมีศักยภาพสูงในการใช้เป็นพืชพลังงานโดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่ที่มันกลายเป็นที่ยอมรับ แต่ไม่ใช่ชาวพื้นเมือง (เช่นคิวบา) เช่นเดียวกับการจัดหาชีวมวลสิ่งนี้จะทำให้สามารถคืนค่าที่ดินให้กับการใช้งานก่อนหน้านี้เนื่องจากสายพันธุ์นี้จะถูกกำจัดให้หมดไป
ระยะออกดอก---กรกฎาคม-สิงหาคม---ติดผล---กันยายน-ตุลาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด สะกัดรากชำ ปักชำ
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม3 (2548)


15 กระท่อม/Mitragyna speciosa


ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Mitragyna speciosa (Korth.) Havil.
ชื่อพ้อง---Has 4 Synonyms
---Nauclea korthalsii Steud. nom. inval.
---Nauclea luzoniensis Blanco
---Nauclea speciosa (Korth.) Miq.
---Stephegyne speciosa Korth.
ชื่อสามัญ---Kratom
ชื่ออื่น --- อีถ่าง, ท่อม; [THAI: Bai krathom, Ketum, Kratom, Katuan, Krataum, Taum, Kratom, Ithang, Kakuan.]; [PHILIPPINES: Mambog (Tag.)]; [INDONESIAN: Kadamba, Puri.]; [MALAYSIAN: Biak-biak, Ketum, Kutum.]; [KHMER: kto mp tuk ( thom)]
ชื่อวงศ์ --- RUBIACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
พืชพื้นเมืองไปประเทศไทย ,อินโดนีเซีย ,มาเลเซีย ,พม่าและปาปัวนิวกินี
ลักษณะของต้นกระท่อมเป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กสูงประมาณ 12-15 เมตร ใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม รูปไข่แกมขอบขนานขนาด กว้าง x ยาวประมาณ 5-10 x 8-14 ซม. หูใบรูปใบหอกอยู่ระหว่างก้านใบ ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ ฐานใบมน ก้านใบออกจากฐานใบ มีความยาวประมาณ 2-4 ซม. เส้นใบเรียงตัวแบบขนนก เส้นกลางใบและเส้นแขนงใบมีสีแดงเรื่อ มีขนอ่อนสั้นๆ บริเวณเส้นใบที่อยู่ด้านท้องใบ มีเส้นแขนงใบ 10-15 คู่ ใบมีรสขมเฝื่อน แผ่นใบสีเขียว ดอกช่อออกเป็นช่อตุ้มกลมที่ปลายกิ่ง ขนาด 3-5 ซม.ใน 1 ช่อประกอบด้วยดอกย่อยขนาดเล็กสีขาวอมเหลืองจํานวนมาก ดอกย่อยสมบูรณ์เพศช่อย่อยรูปทรงกลมคล้ายดอกกระถิน ดอกย่อยเมื่อเริ่มบานสีขาวนวลแล้วเปลี่ยนเป็นสีเหลืองแกมน้ำตาล ผลสดรูปทรงกลมรูปไข่ขนาดเล็กประมาณ 5-7 มม.มี10สัน
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยา  ใช้ในยาแผนโบราณอย่างน้อยตั้งแต่ศตวรรษที่19 ในไทยและมาเลเซียประเพณีพื้นเมืองกินใบโดยการเคี้ยวการสูบบุหรี่หรือดื่มเป็นชาส่วนใหญ่สำหรับความสุขและผลกระทบของสารกระตุ้น มีรายงานการใช้เป็นตัวกระตุ้นเพื่อต่อสู้กับความเหนื่อยล้าและเพิ่มความอดทนทางร่างกาย ในมาเลเซียใช้สำหรับรักษาอาการท้องร่วง พยาธิรบกวนเป็นยาแก้ปวดและยาลดไข้ ใบใช้แก้ไข้ แก้ไอ แก้ไข้มาลาเรียท้องร่วงและบำรุงกำลัง รักษาโรคท้องร่วงติดเชื้อในลำไส้โดยอะมีบาและโปรโตซัว
ในประเทศไทย กระท่อมเป็นพืชที่ใช้เข้าเป็นตัวยาในตำรับพวกประเภทยาแก้ท้องเสีย ในสูตรยาของหมอพื้นบ้านหรือหมอแผนโบราณ เช่น ตำรับยาประสะกระท่อม เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม ไม่มีความจำเป็นต้องใช้ยาขนาดนี้แล้ว เพราะมียาแผนปัจจุบันและแผนโบราณให้ผลเท่าเทียมหรือดีกว่า
-รู้จักอันตราย ใบจัดเป็นยาเสพติดมีฤทธิ์หลอนประสาท ทำให้เคลิบเคลิ้ม กดความรู้สึกเมื่อยล้า ทำให้ทำงานได้นานขึ้น เมื่อติดยาจะมีอาการเบื่ออาหาร น้ำหนักตัวลด ผิวหนังดำเกรียม บางรายมีอาการสภาพจิตสับสน เมื่อเร็ว ๆ นี้ในหมู่คนหนุ่มสาวทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศไทยเครื่องดื่มที่ชื่อว่า "4x100" ได้กลายเป็นที่นิยมสำหรับการเลียนแบบแอลกอฮอล์ ค็อกเทลเป็นส่วนผสมของส่วนผสมพื้นฐานสามอย่าง ได้แก่ ใบกระท่อม น้ำอัดลมที่มีคาเฟอีน, และน้ำเชื่อมที่มีส่วนผสมของโคเคอีนหรือโคฟีนไฮมรามีนซึ่งจะเพิ่มความซึมเศร้า เป็นยากล่อมประสาทหรือยาแก้ปวด ซึ่งมีอันตรายเป็นอย่างมากและนำไปสู่ผลกระทบที่รุนแรงและถึงขั้นเสียชีวิตซึ่งเป็นผลมาจากภาวะซึมเศร้าและระบบทางเดินหายใจ
-อื่น ๆ  การปลูกและซื้อขายกระท่อมเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมายในหลายประเทศ สำหรับประเทศไทยกระท่อมจัดเป็น ยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 5 ตามความใน พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 7 ยาเสพติดให้โทษ ในประเภทที่ 5 ได้แก่ กัญชา และพืชกระท่อม โดยห้ามซื้อ ขาย นำเข้า ส่งออก หรือครอบครอง ซึ่งครอบคลุมถึงการห้ามปลูก ถ้าตรวจพบต้องตัดทิ้งและทำลาย โดยมีบทกำหนดโทษต้องระวางโทษจำคุกสูงสุด 15 ปี หรือปรับสูงสุดหนึ่งล้านห้าแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จนกระทั่งในปี 2018 ประเทศไทยกลายเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ให้การรับรองกระท่อมเพื่อวัตถุประสงค์ทางการแพทย์ เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ เนื่องจากพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 ได้ใช้บังคับมาเป็นเวลานานและมีบทบัญญัติบางประการที่ไม่ทันต่อสถานการณ์ปัจจุบัน ปรากฏผลการวิจัยว่าสารสกัดจากกัญชาและพืชกระท่อมมีประโยชน์ทางการแพทย์เป็นอย่างมาก ซึ่งหลายประเทศทั่วโลกได้แก้ไขเพิ่มเติมกฎหมาย เพื่อเปิดโอกาสให้มีการอนุญาตให้ประชาชนใช้กัญชาและพืชกระท่อมเพื่อประโยชน์ในการรักษาโรคและประโยชน์ในทางการแพทย์ได้ กฎหมายใช้กัญชาและกระท่อมทางการแพทย์มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 18 ก.พ.2562 ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ ฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562
พืชกระท่อมเป็นสารควบคุมใน 16 ประเทศ และในปี 2014 องค์การอาหารและยาต้องห้ามในการนำเข้าและการผลิตของ kratom เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
ในสหรัฐอเมริกากระท่อมใช้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วระหว่าง 2554 และ 2560 มีการพิจารณาที่จะทำให้มันเป็นตารางยาเสพติด
ระยะออกดอก---
ขยายพันธุ์---เมล็ด

16 กระบาก/Anisoptera costata

ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Anisoptera costata Korth
ชื่อพ้อง---Has 6 Synonyms
---Anisoptera cochinchinensis Pierre
---Anisoptera marginatoides F.Heim
---Anisoptera oblonga Dyer
---Anisoptera robusta Pierre
---Dipterocarpus parallelus Korth. ex Burck.
---Dryobalanops hallii Korth
ชื่อสามัญ--- Mersawa
ชื่อื่น---ตะบาก, หมีดังว่า, ประดิก, พนอง, กระบากขาว, กระบากดำ, กระบากโคก, กระบากช่อ, กระบากด้าง, กระบากแดง, บาก, {Thai: Ka-bak,Ta-bak, Mi-dung-wa]; Malaysia: Pengiran Kesat (Sabah), Mersawa, Mersawa Terbak, Mersawa Kesat (Malay), Meranti Terbak (Kedah)]; [Indonesia: Masegar, Tenan, Meluwang Rat (Sumatra), Ki Tenjo, mersawa Lebar.]; [Khmer: Phdiek.]
ชื่อวงศ์ --- DIPTEROCARPACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้-กัมพูชา , อินโดนีเซีย , ลาว , มาเลเซีย , พม่า, ฟิลิปปินส์ , สิงคโปร์ , บรูไน,ไทยและเวียดนาม
ต้นไม้กระแชงในป่าเต็งรังผสม ป่าดิบ ป่าดิบชื้น ป่าเปิดและเสื่อมโทรม ที่ลุ่มเขตร้อน มักพบตามริมฝั่งแม่น้ำหรือลำธาร พบได้ในระดับความสูงถึง 700 เมตร
(ต้นไม้กระแชงคือต้นไม้ชั้นบนของป่า เป็นชั้นของใบไม้ที่สูงที่สุดและประกอบด้วยต้นไม้ที่ใหญ่ที่สุดและเก่าแก่ที่สุด)
ในบางช่วงของการแพร่กระจาย เป็นต้นไม้ที่หายากเป็นพิเศษ; ตัวอย่างเช่นในฟิลิปปินส์มีเพียงต้นเดียวเท่านั้น
ได้รับการจัดประเภทเป็น 'ใกล้สูญพันธุ์' ใน IUCN Red List of Threatened Species (2011)
ไม้ต้นขนาดใหญ่ไม่ผลัดใบ ต้นสูง 15-50 (65) เมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง1.5เมตร ลักษณะ ลำต้นเปลาตรง โคนต้นมีร่องที่ฐานโดยมีคานสองสามอันที่สามารถสูงได้ถึง 4 เมตร เปลือกสีเทาหรือน้ำตาลปนเทา เรียบหรือล่อนเป็นสะเก็ดบางๆ หรือแตกเป็นร่องตามแนวยาว เรือนยอดเป็นพุ่มกว้างกลม เปลือกในสีเหลืองอ่อนเรียงซ้อนกันเป็นชั้นๆ
ใบเป็นใบเดี่ยวใบ 6-18 x 7-11 ซม.ออกเรียงสลับรูปขอบขนานปลายใบทู่ถึงแหลม โคนใบมนขอบใบเรียบแผ่นใบสีเขียวมีขน ท้องใบสีเขียวหม่นมีขนสีเหลือง ดอกออกเป็นช่อตามซอกใบและปลายกิ่ง ช่อดอกยาวถึง 20 ซม.ดอกขนาดเล็กสีขาวปนเหลืองอ่อน ผลเป็นผลแห้งรูปทรงกลมขนาด1ซม.มีปีกยาว2ปีก
เป็นไม้กลางแจ้งทนต่อสภาพแห้งแล้ง ต้องการน้ำและความชื้นปานกลาง เติบโตได้ดีที่สุดในดินที่ลึกและมีทรายและกรด เหมาะสำหรับดินสีเทาที่เสื่อมโทรม หรือดินสีน้ำตาลอมเหลืองบนดินทรายเก่าที่ถูกน้ำพัดพามาหรือหินบะซอลต์ซึ่งมีธาตุอาหารต่ำ ต้องการ pH ในช่วง 4 - 5
ใช้ประโยชน์ ต้นไม้ให้ผลผลิตไม้ที่มีคุณภาพสูงและเรซินซึ่งทั้งสองอย่างมีการใช้ในประเทศและยังมีการซื้อขายในระดับสากล
-ใช้กินได้ เมล็ด -ใช้อื่น ๆ น้ำมันลักษณะ มันเยิ้มมีกลิ่นหอมใช้ในประเทศสำหรับยาเรือ และส่งออกสำหรับผลิตสีและแลคเกอร์  -แก่นไม้มีสีส้มสีเหลืองเข้มถึงสีน้ำตาลทอง เนื้อหยาบ  ไม้มีน้ำหนักเบาถึงปานกลางอาจนุ่มถึงค่อนข้างแข็ง ค่อนข้างทนต่อปลวก แต่ไวต่อเชื้อรา ใช้ทำไม้แบบหล่อคอนกรีต ลังใส่ของ หีบใส่ของ ทำแจวเรือ เครื่องตกแต่งบ้าน พื้น ตง
ระยะออกดอก---ธันวาคม-กุมภาพันธ์
ขยายพันธุ์--- เมล็ด สกัดรากแยกลำต้นที่เกิดใหม่

 

17 กระพี้/Millettia macrostachya


ชื่อวิทยาศาสตร์---    Millettia macrostachya Collett & Hemsl.
ชื่อพ้อง---No synonyms are recorded for this name.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กระพี้ , [Thai: kra phi]; [Chinese: da sui ya dou]
ชื่อวงศ์---    FABACEAE(LEGUMINOSAE-PAPILIONOIDEAE)
ถิ่นกำเนิด---  ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์--- คาบสมุทรอินโดจีน คาบสมุทรมาลายา สุมาตรา
ถิ่นกำเนิดอยู่ในบังคลาเทศ กระจายไปยังตอนกลางและตอนใต้ของจีน(ยูนนาน) พม่า ไทย  
ไม้ต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลางผลัดใบ สูง10-15เมตร เรือนยอดแผ่ขยายโปร่ง เปลือกต้นสีน้ำตาลมีรอยแตกตื้นๆ ใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียว ปลายคี่ ยาว30-40ซม.รวมถึงก้านใบ 8-9 ซม.มีใบย่อย4-5คู่ใบอ่อนมีขนสีน้ำตาลหนาแน่นปกคลุม ใบแก่ด้านล่างมีขนอ่อนนุ่ม ดอก ขนาด2-3ซม.สีชมพูหรือม่วงอ่อนมีแต้มเหลืองตรงกลางกลีบดอกด้านนอกมีขน กลีบบนสุดโค้งงอไปข้างหลัง กลีบด้านข้างตรงและแคบ กลีบล่างสุดโค้งเข้าด้านใน ผลเป็นฝักยาวถึง30ซม.เปลือกหนาเมล็ดแบน5-8เมล็ดสีน้ำตาลเข้ม1.5 × 8 มม.
ระยะออกดอก---มกราคม-มีนาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
อ้างอิง-ภาพประกอบ : หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร
บังคลาเทศจีนตอนใต้ตอนกลางพม่าไทย


 18 กระพี้เขาควาย/Dalbergia cultrata


ชื่อวิทยาศาสตร์---    Dalbergia cultrata Graham ex Benth.
ชื่อพ้อง---Dalbergia fusca Pierre
ชื่อสามัญ    ---Burma Blackwood, Burmese blackwood .  
ชื่ออื่น---    กระพี้เขาควาย,  เก็ดเขาควาย, เก็ดแดง, กำพี้เขาควาย, แดงดง  ;[Thai: kra phi khao khwai, ket khao khwai, ket daeng, kam phi khao khwai, daengdong]; [Chinese: Hei huang tan.]; [Unidentified: Yindaik.]
ชื่อวงศ์---    FABACEAE (LEGUMINOSAE-PAPILIONOIDEAE)
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์--- จีน ลาว พม่า ไทย กัมพูชา เวียตนาม  
พบขึ้นตามป่าเบญจพรรณ ป่าทุ่งที่ค่อนข้างชุ่มขึ้นทั่วไป ตามเชิงเขาจนถึงพื้นที่สูงจากระดับน้ำทะเลถึงประมาณ 1,200 เมตร
ในประเทศไทยพบตาม ป่าเบญจพรรณและป่าดิบแล้ง ทางภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  ที่ความสูงจากระดับน้ำทะเล  100-500  เมตร  
ไม้ ต้นผลัดใบสูง 15-25 เมตร ลักษณะของต้นกระพี้เขาควายมีเรือนยอดเป็นพุ่มกลมยาว ค่อนข้างโปร่ง เปลือกต้นสีเทานวลเรียบแตกสะเก็ดตื้นๆ เปลือกชั้นในสีแดงออกน้ำตาล แก่นไม้สีม่วงแก่ ยอดอ่อนมีขนสีขาว ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ยาว10-15 ซม. เรียงสลับ ใบย่อย 3-6 คู่ ช่อดอกแบบช่อแยกแขนงออกตามง่ามใบใกล้ปลายยอด ดอกขนาด 5- 6มม.สีขาวช่อดอกยาว 5-8 ซม.ผลเป็นฝัก ขนาดกว้าง1.5-2 ซม.ยาว 2.5-10 ซม.แบนรูปคล้ายกระสวยปลายมีติ่งแหลมขนาด กว้าง 2 ซม.ยาว 4-10 ซม.แข็งเหมือนไม้ ฝักแก่ไม่แตก ก่อนออกดอกจะทิ้งใบหมดแล้วผลิใบใหม่พร้อมกับออกดอก
ใช้ประโยชน์ แก่นสีม่วงแก่มีเส้นสีขาวและสีน้ำตาลสลับ  เนื้อละเอียด  เสี้ยนตรง  เนื้อไม้แข็งเหนียวและทนมาก ขัดมันแล้วทำเครื่องเรือนเครื่องแกะสลัก เฟอร์นิเจอร์คุณภาพสูง
พบมากบริเวณที่เกิดไฟป่า มักจะเป็นพุ่มหรือแตกหน่อขึ้นมาจากตอเดิม
ระยะออกดอก---มีนาคม- เมษายน---ติดผล--- พฤษภาคม-กรกฏาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
อ้างอิง-ภาพประกอบการศึกษา : หนังสือ คู่มือดูพรรณไม้ป่าสะแกราช เล่ม1 โดย ดร. ปิยะ เฉลิมกลิ่น,จิรพันธ์ ศรีทองกุล,อนันต์ พิริยะภัทรกิจ


19 กร่าง/ Ficus altissima

ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Ficus altissima Bl
ชื่อพ้อง---Has 4 Synonyms
---Ficus laccifera Wight ex Roxb.
---Ficus latifolia Oken
---Urostigma altissimum (Bl.) Miq.
---Urostigma lacciferum (Wight ex Roxb.) Miq
ชื่อสามัญ--- Lofty Fig, Council tree, Counciltree, False banyan
ชื่ออื่น---กร่าง(กลาง),ไทรทอง(นครศรีธรรมราช),ลุง (เชียงใหม่),ฮ่างขาว, ฮ่างหลวง, ฮ่างเฮือก(เชียงราย),ไฮคำ(เพชรบูรณ์) ; [THAI:krang (Central); sai thong (Nakhon Si Thammarat); lung (Chiang Mai, Lampang); hang khao,  hang luang, hang hueak (Chiang Rai); hai kham (Phetchabun).] ; [German: Hohe Feige]; [Swedish: Glansfikus]; [Assamese: Gadgubar,Dhop-bor,Dhop,Mon dimaru,Gadhu-bor,Atha-dimoru]; [Chinese: gao shan rong]; {Khmer: chrei phnaur]; [Vietnamese: đa tía (sometimes đa rất cao: i.e. "very tall")]
ชื่อวงศ์ --- MORACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเกาะต่างๆในมหาสมุทรแปซิฟิก รวมถึงหมู่เกาะอันดามัน พม่า ไทย เวียดนาม ลาว จีนตอนใต้และภูมิภาคมาเลเซีย  พบกระจายกันอยู่กว้างขวาง พบเห็นได้ทั่วไป เป็นไม้ที่ใหญ่ที่สุดชนิดหนึ่งในป่า ขึ้นอยู่ตามป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ
ไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดใหญ่ ลำต้นรัดพันไม้อื่นเป็น "strangler fig" ซึ่งมักจะเริ่มต้นชีวิตในฐานะepiphyteบนต้นไม้อื่น จนกว่าจะแข็งแรงพอที่จะเติบโตอย่างอิสระ มาถึงตอนนี้ต้นไม้โฮสต์จะถูกครอบงำและโดนสังหาร ต้นสูงถึง30 เมตรเรือนยอดแผ่กว้าง แตกกิ่งต่ำ เปลือกเรียบสีเทา มีรากอากาศที่ทยอยล้อมรอบต้นไม้ต้นกำเนิดเพื่อป้องกันไม่ให้ลำต้นหลักขยายตัว มีน้ำยางสีขาว ส่วนต่างๆเมื่อยังอ่อนมีขนสั้นปกคลุมประปรายและหลุดร่วงเมื่อแก่ ยกเว้นผิวด้านนอกของหูใบมีขนอ่อนสีน้ำตาลไหม้ปกคลุม ใบดี่ยวเรียงสลับ แผ่นใบหนารูปรีหรือรูปไข่แกมขอบขนาน ขนาดของใบกว้าง4-11ซม.ยาว8-22ซม. โคนใบกลมขอบใบเรียบเกลี้ยงทั้งสองด้าน ค่อนข้างหนาคล้ายหนัง ก้านใบยาว2-5ซม. ดอกช่อมีลักษณะคล้ายผล ไม่มีก้านมักออกคู่ตามง่ามใบ ต้นไม้สร้างดอกไม้สามประเภทดอกเพศผู้เป็นเพศหญิงที่มีสไตล์ยาวและดอกไม้เพศเมียที่มักเรียกกันว่าดอกน้ำดี ดอกไม้ทั้งสามชนิดมีอยู่ในโครงสร้างที่เรามักจะคิดว่าเป็นผลไม้ ผลออกเป็นคู่ในซอกใบไม่มีก้านผล เส้นผ่านศูนย์กลาง 1.2-2.7 ซม.เมื่ออ่อนมีกาบรองดอกหุ้ม สีเหลืองส้ม สุกเป็นสีแดงอมม่วง
ใช้ประโยชน์ ต้นไม้ถูกเก็บเกี่ยวจากป่าเพื่อใช้ในท้องถิ่นเป็นแหล่งของเส้นใยและน้ำยาง มันถูกปลูกเป็นสายพันธุ์บุกเบิกในโครงการปลูกป่าในประเทศไทย
-บางครั้งปลูกเป็นต้นไม้ให้ร่มเงา แต่มีระบบรากที่กว้างและมีขนาดใหญ่ไม่เหมาะสมสำหรับพื้นที่เขตเมืองส่วนใหญ่
-วนเกษตรใช้ เป็นสายพันธุ์บุกเบิกในภาคเหนือของประเทศไทยในโครงการปลูกป่าเพื่อฟื้นฟูป่าไม้พื้นเมือง - ปลูกในป่าเสื่อมโทรมและพื้นที่เปิดโล่งผสมกับสายพันธุ์อื่น ๆ ที่มีความสามารถในการเติบโตอย่างรวดเร็ว ผลิตพุ่มใบที่หนาแน่นและปราบวัชพืช ดึงดูดสัตว์ป่าที่กระจัดกระจายโดยเฉพาะนกและค้างคาว
ใช้อื่น ๆ รากอากาศของต้นกร่างเหนียวใช้ทำเชือกได้ เปลือกชั้นในใช้ทำกระดาษ ต้นใช้เลี้ยงครั่ง
ขยายพันธุ์---ด้วยการตอนหรือเพาะเมล็ด


 20 กร่างใบมน/Ficus benghalensis

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Ficus benghalensis Linn.
ชื่อพ้อง---Has 21 Synonyms

-Ficus banyana Oken -Ficus pubescens B. Heyne ex Roth
-Ficus benghalensis var. krishnae (C. D. C.) Corner -Ficus umbrosa Salisb.
-Ficus chauvieri G. Nicholson -Perula benghalensis Raf.
-Ficus cotoneifolia Vahl -Urostigma benghalense (L.) Gasp.
-Ficus cotonifolia Stokes -Urostigma crassirameum Miq.
-Ficus crassinervia Kunth & C. D. Bouché -Urostigma procerum Miq.
-Ficus karet Baill. -Urostigma pseudorubrum Miq.
-Ficus krishnae C. D. C. -Urostigma rubescens Miq.
-Ficus lancifolia Moench -Urostigma sundaicum Miq.
-Ficus lasiophylla Link -Urostigma tjiela Miq.[1]
-Ficus procera Salisb.

ชื่อสามัญ --- Banyan Fig, Banyan tree, Bar, East Indian Fig, Indian banyan, Weeping Chinese Banyan tree
ชื่ออื่น ---กร่าง(กลาง),ไทรตอก(นครศรีธรรมราช), นิโครธ(กรุงเทพฯ) ; [THAI: krang (Central), sai tok (Nakhon Si Thammarat), ni khrot (Bangkok).]; [PHILIPPINES: Baleting-baging (Tag.)]; [CHINESE: Meng jia la rong]; [BENGALI: Bar, Bat]; [BURMESE: Pyi nyaung, Pyin vaung]; [JAPANESE: Bengaru bodaiju.me]; [MALAY: ara tandok, bohdi,Pokok ara.]; [INDONESIA: beringin]; [NEPALESE: Bar.]; [SANSKRIT: Akshaya vruksham, Avaroha, Bahupada]; [SINHALESE: Maha nuga]; [SPANISH: Baniano, Higuera de Bengala.]; [FRENCH: figuier banyan, figuier d'Inde]; [GERMAN: Banyanbaum]; [VIETNAMESE: Cây đa, Cây sanh, Cây dong, Ða lá tròn.].
วงศ์ ---MORACEAE
ถิ่นกำเนิด --- ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้ และในเขตร้อนหลายแห่งของโลก
มีถิ่นกำเนิดในเอเชียเขตร้อน อินเดีย ศรีลังกา ปากีสถาน จากอินเดียผ่านพม่าไทยภาคใต้ของจีนและมาเลเซีย นอกจากนี้ยังได้รับการปลูกฝังและแปลงสัญชาติในเขตร้อนหลายแห่งของโลกรวมถึงแอฟริกาตะวันตกอเมริกาเหนืออินเดียตะวันตกออสเตรเลียตะวันออกกลางและหมู่เกาะต่าง ๆ ในมหาสมุทรแปซิฟิก เติบโตจากระดับความสูงต่ำถึง 600 เมตร
ไม้ ต้นสูง 20 (-25) เมตร เปลือกหยาบสีเทา กิ่งก้านแผ่กว้างออกทางด้านข้าง เมื่อแตกกิ่งใหม่จะมีขน ใบรูปไข่รี ยาว (8-) 10-20 (-25) ซม. กว้าง (6-) 8-15 (20) ซม.โคนใบกลมหรือตัด ปลายใบแหลมหรือมนมีติ่งแหลม .แผ่นใบหนา ผิวใต้ใบสากคาย เส้นใบเด่นชัดสีอ่อน ขอบใบเรียบมีขนนุ่มทั้งสองด้านของใบ ผลออกเป็นคู่ไม่มีก้าน ผลกลมเส้นผ่านศูนย์กลาง15-2.5 ซมมีขน สุกสีแสดหรือแดง
ใช้ประโยชน์ จัดเป็นพวกไทรกร่างที่มีใบใหญ่ที่สุดและเพื่อเป็นไม้ให้ร่มเงาและเพิ่มความร่มเย็น ไม่นิยมปลูกตามบ้านเพราะมีขนาดใหญ่เกินไป
-ใช้เป็นยา ใบและเปลือกใช้แก้โรคท้องเสีย ท้องร่วง ถ่ายเป็นมูกเลือด และช่วยห้ามเลือด ยางใช้แก้โรคหูด ริดสีดวงทวาร  ผลสุกใช้เป็นยาระบาย ส่วนราก ใช้เคี้ยวป้องกันโรคเหงือกบวม ในอายุรเวทใช้เป็นยาสมานแผลในลำไส้ อาเจียน ทางนรีเวช, แก้ไข้ การอักเสบและโรคเรื้อน รากอากาศใช้เพื่อเพิ่มระบบภูมิคุ้มกันในโรคต่าง ๆ ใน Unani ระบบการแพทย์, น้ำยางถือเป็นยาโป๊ว ยาชูกำลัง
-ใช้ปลูกประดับเป็นไม้ให้ร่มเงาขนาดใหญ่ ปลูกตามสวนสาธารณะในพื้นที่ขนาดใหญ่ ปลูกเพื่อการอนุรักษ์ดิน ระบบรากสามารถสร้างความเสียหายให้กับอาคารและทางเท้า ควรหลีกเลี่ยงและปลูกให้ห่างไว้
-ใช้อื่น ๆ ใบใช้เป็นอาหารสัตว์  ไม้ใช้เป็นเชื้อเพลิง ต้นไม้ใช้เลี้ยงครั่ง
รู้จักอันตราย น้ำยางของFicusทุกชนิดอาจระคายเคืองต่อผิวหนังและดวงตา
สำคัญ/วัฒนธรรม/ความเชื่อ-เป็นต้นไม้ประจำชาติของอินเดีย ต้นไม้ถือเป็นพืชศักดิ์สิทธิ์รู้จักกันในนาม "Nuga - නුග" หรือ "Maha nuga - මහනුග" ในศรีลังกา -ในประเทศไทย นิยมปลูกตามวัดเนื่องจากเป็นไม้มงคลในพุทธประวัติ
ขยายพันธุ์ : ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด,ปักชำ,ตอนกิ่ง, หรือโดยวิธีทางธรรมชาติโดยมีสัตว์บางชนิดกินผลแล้วถ่ายมูลที่มีเมล็ดติดอยู่ไปยังที่ต่างๆ  เป็นไม้ยืนต้นที่มีช่วงชีวิตที่ยาวนาน (> 100 ปี)


21 กฤษณา/Aquilaria crassna


ชื่อวิทยาศาสตร์---Aquilaria crassna Pierre ex Lecomte
ชื่อพ้อง--Has 1 Synonyms
---Aquilaria crasna Pierre [Invalid]
ชื่อสามัญ--Siamese agar wood, Agarwood crassna, Eagle Wood, Agar Wood, Aloe Wood.
ชื่ออื่น--กฤษณา(ตะวันออก),ไม้หอม(ใต้) [THAI: kritsana (Eastern), mai hom (Peninsular)]; [; [FRENCH: Bois d'aigle, Bois d'aloès.]; [VIETNAM: Trầm, trầm hương, trầm dó, dó bầu, dó núi]
ชื่อวงศ์---THYMELAEACEAE
ถิ่นกำเนืด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้-กัมพูชา ลาว ไทย เวียตนาม


เกิดขึ้นในเวียดนามกัมพูชาสปป. ลาวและประเทศไทยที่ระดับความสูง 300–900 ม. ในเวียดนามพบแพร่หลายตั้งแต่ตอนกลางของเวียดนามไปทางใต้สู่เกาะ Phu Quoc ในจังหวัด Kien Giang พบกระจายอยู่ในป่าธรรมชาติบนดินหินเฟอรัลลิกตื้น มักเกิดขึ้นตามลำธารที่ระดับความสูง300-900เมตร
ในประเทศไทย  A. crassnaยังคงอยู่ในพื้นที่คุ้มครองเท่านั้นเนื่องจากมีประชากรหนาแน่นที่สุดในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ (Zhang et al. 2008, Rose 2013) ในแผนการติดตามในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่จำนวนต้นกฤษณาลดลงจาก 238 ต้น (2000-2001) เป็น 147 ต้น (2008) (Zhang et al). 2008) ต้นกฤษณามีการกระจายและกระจัดกระจายในสปป. ลาวโดยมีพื้นที่ป่าส่วนใหญ่ถูกบันทึกหรือถูกคุกคามอย่างรุนแรง (Thomas  et al . 2006, Jensen และ Meilby 2012)
ในกัมพูชา A.crassna ถูกอธิบายว่าเป็นของหายากมากและเหลืออยู่ในปริมาณน้อยในป่าธรรมชาติโดยเฉพาะในพื้นที่คุ้มครอง
ในเวียดนามมันเป็นเรื่องยากที่จะหาต้นไม้ที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางลำต้นมากกว่า 15 ซม. ถูกหาประโยชน์อย่างมากในเวียดนามซึ่งส่งผลให้จำนวนต้นไม้ลดลงกว่า 80% ในช่วงปี 1990 การประเมินการลดลงที่กำหนดใน Nghia (1998) มีการประเมินที่นี่ว่าในช่วงสามชั่วอายุคน A. crassnaประชากรลดลงอีกได้มากกว่า 80%The IUCN ถูกจัดวางไว้ใน Red List of Threatened Species 2018 ประเภท ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่งกฤษณาเป็นไม้ ต้นขนาดกลางไม่ผลัดใบสูงถึง 30 เมตร เป็น ไม้ในป่าดงดิบ หายากในสภาพธรรมชาติ จะจำกัดในบริเวณที่เป็นเขตหวงห้าม ลักษณะทรงต้นเปลาตรงเรือนยอดแคบ เปลือกเรียบสีเทา แตกเป็นร่องยาวตื้นๆ เปลือกชั้นในสีเหลืองอ่อน มีแถบยางสีเข้ม ใบ เป็นใบเดี่ยวกว้าง3-5ซม.ยาว6-11ซม. รูปรีหรือรูปไข่กลับ ปลายเรียวแหลม โคนมน ขอบใบเป็นคลื่น ม้วนลงเล็กน้อย แผ่ใบบางและเรียบ ด้านบนมัน  ใบแก่เหนียว ด้านล่างเกลี้ยงหรือมีขนสีเงินประปรายบนเส้นใบหลัก ไม่มีหูใบ ยอดอ่อนมีขนสีเงินหนาแน่น ชอดอกเป็นช่อซี่ร่ม ดอกสีเหลืองมีกลิ่นหอมออกเป็นช่อเล็กๆเป็น กระจุกตามง่ามใบและปลายกิ่ง กลีบดอกไม่มีแต่มีเกล็ดที่มีขนดูคล้ายกลีบดอก 10อันติดบนปากของชั้นกลีบเลี้ยง ผลอ่อนสีเขียวสด รูปไข่กว้างมีสันแคบตามยาวของผลและชั้นกลีบเลี้ยงที่ขยายติดอยู่ที่ฐาน ผิวบางเหนียว มีรอยย่นๆและแตกได้2พู เมล็ดเป็นมัน1เมล็ด มีระยางค์ยาวคล้ายหาง
กฤษณาเป็นไม้หอมที่มีคุณค่านับแต่ครั้งพุทธกาลเป็นหนึ่งในของหอมธรรมชาติ๔ อย่าง เรียกว่า จตุชาติสุคนธ์
ไม้กฤษณาที่ดีที่สุดในโลกนั้นพบหลักฐานในสมัยอยุธยาในจดหมายของบริษัทอินเดีย ตะวันออก พ.ศ.๒๒๒๒ ระบุว่า คือไม้หอมกฤษณาจากบ้านนา(Agillah Bannah)ปัจจุบันอยู่ในจังหวัดนครนายก
ปัจจุบัน ไม้กฤษณาคุณภาพดีที่สุดได้จากเขาใหญ่ซึ่งเคยมีมากแถบดงพญาไฟ ซึ่งเป็นแหล่งผลิตไม้หอมเพื่อการส่งออกมาแต่อดีตต้นตระกูล การหาไม้กฤษณามาจาก บ้านบุเกษียร ลำคลอง กระตุก บุตาชุ ซึ่งปัจจุบันเป็นทุ่งหญ้าอยู่ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
ไม้กฤษณามีเนื้อไม้อ่อน สีขาวถึงสีนวล ไม่มีกลิ่นและไม่มียาง จะมีกลิ่นหอมเมื่อมีเชื้อราลงเจริญเข้าไปในเนื้อไม้ ทำให้เนื้อไม้นั้นสร้างชันน้ำมันขึ้นมา เนื้อไม้จึงมีสีเข้มขึ้น เชื้อรามักเกิดขึ้นกับต้นอายุ20ปีขึ้นไป และจะเจริญเต็มที่เมื่ออายุได้50ปี บางครั้งอาจให้เนื้อไม้ที่มีกลิ่นหอมทั้งต้น เมื่อหักกิ่งจะมีน้ำมันชันไหลเยิ้มออกมามีกลิ่นหอมมาก เนื้อไม้ที่มีกลิ่นหอมนี้เรียกว่า agaru ในภาษาสันสกฤต กฤษณาที่มีคุณภาพดีนั้นฝรั่งเรียกรวมกันว่า true agaru
โบราณแบ่งชั้นคุณภาพของกฤษณาโดยใช้สีและน้ำหนักเป็นเกณฑ์ ได้แก่                                                                 1 เนื้อไม้(หรือไม้หอม) ชนิดนี้ คุณภาพดีที่สุด มีสีดำเข้มโดยตลอด หนักกว่าน้ำ(จมน้ำ) และมีชันอยู่ในปริมาณสูง ชนิดนี้มีหลักฐานบันทึกว่า ไทยเราเคยส่งไปเป็นบรรณากาให้ประเทศอังกฤษ
 2 กฤษณา เป็นชนิดที่มีคุณภาพรองลงมา มีสีน้ำตาลเข้มถึงดำ หนักกว่าน้ำ ชนิดนี้โบราณใช้ทำยา
 3 ลูกผุด เป็นชนิดที่มีคุณภาพด้อยกว่า เนื้อไม้สีอ่อนกว่า มีสีน้ำตาลเข้มหรือดำเฉพาะที่ หรือเป็นจุดๆ
 เป็นไม้มีค่าสูงเนื่องจากน้ำยางมีกลิ่นหอม ซึ่งจะมีเฉพาะในไม้ที่กำลังจะตายอันเกิดจากการเป็นโรคหรือถูกฟ้าผ่า เวลาเปลือกเป็นแผลตามธรรมชาติจะสร้างยางไม้ออกมาหุ้ม เป็นสีน้ำตาลหรือดำ แต่สีดำสนิทจะมีคุณภาพดีที่สุดชาวบ้านเรียก ไม้ลูกแก่น มีราคาแพงมากประมาณ 15,000-20,000บาทต่อกิโลกรัมพวกหาของป่าจะแกะยางส่วนนี้นำมาขาย แก่นไม้มีประโยชน์มากที่สุด ทำเครื่องหอม ทำยา ปัจจุบันนำมาปลูกเป็นพืชเศรษฐกิจอีกต้นหนึ่ง ส่วนไม้กฤษณาที่มีคุณภาพต่ำจะนำไปต้มกลั่นเป็นน้ำหอมได้
ระยะออกดอก ---ธันวาคม -กุมภาพันธ์---ผลแก่แตก---สิงหาคม
ขยายพันธุ์ ---ด้วยการเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง การปักชำ หรือขุดลำต้นที่เกิดใหม่จากต้นแม่ นำไปเพาะเลี้ยงกล้าในเรือนเพาะชำ1ปีแล้วค่อยนำไปปลูกลงแปลง
อ้างอิงแหล่งที่มา---หนังสือ คู่มือการปลูกสวนป่าเศรษฐกิจ "ไม้โตเร็ว" ของคุณ ศุภวิชญ์ ชูโชติ
รูปภาพ---สวนสวรส


22 กล้วยค่าง/Orophea enterocarpa


ชื่อวิทยาศาตร์---Orophea enterocarpa Maingay ex. Hook. f. & Thomson
ชื่อพ้อง---No synonyms are recorded for this name.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กล้วยค่าง, จิงกล้อม,  มะป่วน, ดีปลีต้น, ปีบผล,; [Thai: kleuy kang, ma puan, di plee ton]
ชื่อวงศ์---ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---ไทย มาเลเซีย
ไม้ ต้นขนาดเล็กสูง 4-8เมตร ในประเทศไทยขึ้นในป่าดิบชื้นทางภาคใต้ ที่ระดับความสูง 50-400เมตร ลักษณะทรงต้น เรือนยอดรูปกรวยคว่ำ แตกกิ่งขนานกับพื้นดินจำนวนมาก เปลือกเรียบ สีน้ำตาลเข้มหรือเกือบดำ กิ่งอ่อนมีขนสั้นๆประปราย
ใบรูปขอบขนาน กว้าง3-4ซม.ยาว 8-13ซม. โคนใบมนปลายใบเรียวแหลม ใบบางและเกลี้ยง ใบด้านล่างสีอ่อนกว่า
ดอกออกเป็นช่อสั้นๆ ช่อละ1-3ดอก แต่จะหลุดร่วงไปก่อนเหลือบานเพียงดอกเดียว ดอกสีเหลืองนวล ดอกบานตั้งขึ้น ดอกบานมีขนาด 1.2-1.5ซม.
ผลกลุ่มมี3-6ผลรูปรี โคนและปลายผลแหลม กว้าง7-8มม.ยาว2ซม.เมื่อแก่สีแดง
ใช้ประโยชน์ -ใช้เป็นยา เปลือกไม้ใช้เป็นยาขับมุตกิตระดูขาวของสตรี ช่วยแก้เลือดร้ายในเรือนไฟหลังสตรีคลอดบุตรเนื้อไม้ใช้ทำเชื้อเพลิง
ระยะออกดอกและติดผล---เกือบตลอดปี
ขยายพันธุ์---เมล็ด

23 กล้วยเต่า/Polyalthia debilis


ชื่อวิทยาศาตร์---Polyalthia debilis (Pierre) Finet & Gagnep
ชื่อพ้อง---Unona debilis Pierre
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กล้วยเต่า, กล้วยตับเต่า, ไข่เต่า, ตับเต่า, ตับเต่าน้อย, ก้นครก
ชื่อวงศ์---ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
พืชท้องถิ่นพบทั่วไปในป่าเต็งรัง และป่าเบญจพรรณ ในประเทศไทยพบได้ทั่วทุกภาค พบมากในภาคเหนือ และภาคอีสาน
ไม้ พุ่มขนาดเล็ก ลักษณะทรงต้นสูงประมาณ 20-60 ซม. กิ่งก้านมีขนละเอียดสีน้ำตาลใบเดี่ยวเรียงสลับรูปรี รูปไข่แกมขอบขนานหรือรูปขอบขนานแกมไข่กลับ กว้าง2-4ซม.ยาว 5-8ซม ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลืองอ่อน ผลเป็นผลกลุ่ม ผลย่อยรูปทรงกลมหรือรูปทรงกระบอก สีเหลืองมีขนละเอียดสีเหลืองอ่อน
ขยายพันธุ์---เมล็ด

24 กล้วยน้อย/ Xylopia vielana


ชื่อวิทยาศาตร์---Xylopia vielana Pierre
ชื่อพ้อง---Has 1 Synonyms
---Xylopicrum vielanum (Pierre.) Kuntze
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กล้วยน้อย, ตาเหลว ,สะทาง, [Thailand: kluai noi, taa laeo, sa thaang (eastern)]; [Vietnamese: Giền trắng.]; [Chinese: Shù bàn shù].
ชื่อวงศ์---ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---จีนตอนใต้ เวีบตนาม ไทย ลาว กัมพูชา
ขึ้นกระจายในพื้นที่ป่าตามฤดูกาลเขตร้อนของเอเชียที่ระดับความสูงไม่เกิน 700 เมตร
ประเทศไทย พบขึ้นในป่าดิบแล้งทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคตะวันออก ที่ระดับความสูง 200-500เมตร
ไม้ ต้นสูง 10-20เมตรขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 20 - 30 ซม.  ลักษณะทรงต้น เรือนยอดรูปกรวยคว่ำ กิ่งอ่อนและยอดอ่อนมีขนสั้นๆ สีน้ำตาลแดง เปลือกสีน้ำตาลคล้ำ มีช่องอากาศสีขาวทั่วไป ใบรูปไข่กว้าง 3-5ซม.ยาว 6-10ซม. โคนใบมนหรือหยักเว้าเล็กน้อย ปลายแหลม มีขนนุ่มสั้นๆทั้งสองด้าน ดอกเดี่ยว หรือเป็นกระจุก1-3ดอก ออกตามซอกใบใกล้ปลายยอด มีกลิ่นหอมอ่อนๆ ดอกบานมีขนาด2-2.5ซม. ผลเป็นผลกลุ่ม มีผลย่อย4-6ผลผลแก่สีเหลืองอมส้ม แตกอ้ามี2-3เมล็ด เมล็ดมีเยื่อหุ้มสีแดง
ใช้ประโยชน์ -ใช้เป็นยา เปลือกและใบนำมาใช้เป็นยาชูกำลังสำหรับผู้สูงอายุและสำหรับสตรีหลังคลอดบุตร
-ใช้อื่น ๆ เมล็ดมีกลิ่นหอมมากและอาจเป็นแหล่งของน้ำมันหอมระเหย ไม้สีเหลืองเล็กน้อยมีกลิ่นหอมค่อนข้างแข็งและยืดหยุ่น ใช้สำหรับงานตกแต่งภายในอาคาร ทำเฟอร์นิเจอร์เครื่องใช้ และใช้เป็นเชื้อเพลิง
ระยะออกดอก---มีนาคม-พฤษภาคม  
ขยายพันธุ์---เมล็ด


 25 กล้วยฤๅษี/Diospyros glandulosa


ชื่อวิทยาศาสตร์---     Diospyros glandulosa Lace
ชื่อพ้อง---No synonyms are recorded for this name.
ชื่อสามัญ---    Mai kua thoun
ชื่ออื่น---    กล้วยฤๅษี, จันป่า,,เขือเถื่อน, เหล่โก่มอ
ชื่อวงศ์---    EBENACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์---ตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย พม่า ไทย ลาว

 

ไม้ต้นอยู่ในวงศ์เดียวกับมะเกลือ ต้นสูงประมาณ 10-15เมตร ไม่ผลัดใบหรือผลัดใบระยะสั้น พบขึ้นตามป่าดิบเขา และป่าทุ่งหญ้า ในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคตะวันออกของประเทศไทย กระจายทั่วไปที่ระดับความสูง 750-1,500เมตร ลักษณะ เปลือกต้นสีน้ำตาลอมเทาหรืออมแดงมีรอยแตก ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับรูปไข่ ขอบขนาน กว้าง3-6.5ซม.ยาว8-18ซม.ใบอ่อนมีขนสีน้ำตาลทองปกคลุมใบแก่เรียบเกลี้ยงหรือ มีขนสีน้ำตาลเข้มบนเส้นใบด้านบน ดอก แยกเพศอยู่ต่างต้น ดอกเพศผู้ออกเป็นช่อเล็กตามซอกใบ รูประฆัง กลีบเลี้ยงและกลีบดอก4-5กลีบ เกสรเพศผู้ 13-40อัน ดอกเพศเมียออกเป็นดอกเดี่ยวดอกใหญ่กว่าดอกเพศผู้ ผลขนาด2.5-4ซม.สีส้มอมเหลือง ฉ่ำน้ำ กลมหรือรูปไข่ ปลายบนและล่างบุ๋มเล็กน้อย มีขนคล้ายไหมปกคลุมหนาแน่นซึ่งถูหลุดออกง่าย ชั้นกลีบเลี้ยงที่เจริญตามผลแผ่กว้างและเป็นคลื่น เมล็ดสีน้ำตาลเข้ม3-7เมล็ด เรียงเป็นรูปดาว
ใช้ประโยชน์- ผลสุกกินได้
-วนเกษตรใช้ ต้นไม้ถูกปลูกเป็นสายพันธุ์บุกเบิกในภาคเหนือของประเทศไทยในโครงการปลูกป่าเพื่อฟื้นฟูป่าไม้พื้นเมือง - ปลูกในป่าเสื่อมโทรมและพื้นที่เปิดโล่งผสมกับสายพันธุ์อื่น ๆ ที่มีความสามารถในการเติบโตอย่างรวดเร็ว ผลิตพุ่มใบที่หนาแน่นและปราบวัชพืช และดึงดูดสัตว์ป่าที่กระจัดกระจายโดยเฉพาะนกและค้างคาว กล้วยฤาษี ยังใช้เป็นต้นตอของต้นมะพลับในการติดตาและทาบกิ่ง
-ใช้อื่น ๆ  เนื้อไม้แข็ง มัน หนักมีลาย สวย ชักเงาได้ดี ใช้สำหรับงานแกะสลัก นิยมใช้ทำด้ามปืน
ระยะออกดอก---กันยายน - ตุลาคม---ระยะผลแก่---พฤศจิกายน-ธันวาคม
ขยายพันธุ์--- เมล็ด ต่อกิ่ง ติดตา
อ้างอิง-ภาพประกอบ --- หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

26 กลาย/Mitrephora keithii

ชื่อวิทยาศาสตร์---Mitrephora keithii Ridl
ชื่อพ้อง---Has 1Synonyms
---Mitrephora lophophora C.E.C.Fisch.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กลาย, กล้วยค่าง, มหาพรหม, ลำดวนเหลือง
ชื่อวงศ์---ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---คาบสมุทรอินโดจีนพม่า ไทย มาเลเซีย สิงคโปร์
ไม้ ต้นขนาดเล็กมีถิ่นกำเนิดอยู่ทางภาคใต้ของประเทศไทยพบขึ้นกระจายในป่าดิบแล้งและป่าเบญจพรรณทางภาคตะวันตกเฉียงใต้ ที่ระดับความสูง 50-700เมตร
ลำต้นสูง2-4เมตร เปลือกต้นสีน้ำตาลดำ แตกกิ่งน้อยขนานกับพื้นดิน ทรงพุ่มโปร่ง เนื้อไม้เหนียว ใบรูปขอบขนาน กว้าง3-4ซม.ยาว8-12ซม.ผิวใบมันทั้งสองด้าน  ดอกออกตรงข้ามใบดอกมีกลิ่นหอมอ่อนๆเมื่อเริ่มบานมีสีเหลืองนวลและบานทน อยู่ได้นาน2-3วันเมื่อใกล้โรยสีจะเปลี่ยนเป็นเหลืองเข้มขึ้นออกดอกตลอดปี ดอกขนาด2-3ซม. ผลเป็นผลกลุ่ม มีผลย่อย4-7ผลรูปทรงกระบอก กว้าง1ซม.ยาว1.5-2ซม.ผลอ่อนสีเขียวเมื่อแก่เปลี่ยนเป็นสีขาวนวล
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยา เปลือกเนื้อไม้ใช้เป็นยาขับมุตกิดระดูขาวของสตรี ขับเลือดร้ายในเรือนไฟของสตรีหลังคลอดบุตร
-ใช้ปลูกเป็นไม้ประดับดอกมีกลิ่นหอมอ่อน
ระยะออกดอกติดผล---เมษายน-กรกฎาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด ตอนกิ่ง  ต้นกลายมีดอกหอมเพียงบางต้น จึงควรเลือกขยายพันธุ์โดยวิธีตอนกิ่งจากต้นที่มีดอกหอม
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา : หนังสือ พรรณไม้วงศ์กระดังงา ดร.ปิยะ เฉลิมกลิ่น ภาพ: อภิชัย อิงควุฒิ

27 ก่วม/Acer oblongum

 

ชื่อวิทยาศาสตร์---    Acer oblongum Wall. ex DC
ชื่อพ้อง---Has 9 Synonyms

-Acer buzimpala Buch.-Ham. ex D.Don -Acer nepalense Dippel
-Acer itoanum (Hayata) H.L.Li -Acer oblongifolium Dippel
-Acer laikuanii Ling -Acer oblongum var. pachyphyllum W.P.Fang
-Acer lanceolatum Molliard -Euacer laevifolium Opiz
-Acer laurifolium D.Don

ชื่อสามัญ    ---Himalayan maple, Evergreen maple, Kashmir maple, Flying Moth Maple, Smooth Leaf Maple.
ชื่ออื่น---    ก่วม, กำเบ้อ; [Thai: kuam, kum ber]; [Chinese: Fēi é shù]; [Nepali: Phiraphire, Putalee Phool].
ชื่อวงศ์---    ACERACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์---เทือกเขาหิมาลัย จีนตอนใต้ พม่า ลาว ตอนเหนือของเวียตนาม ไทย

 

มีถิ่นกำเนิดอยู่ในป่าภูเขาในเทือกเขาหิมาลัย เนปาล แคชเมียร์ในอินเดีย ปากีสถานและจีนตะวันตกเฉียงใต้แพร่กระจายไปยัง พม่า ลาว ตอนเหนือของเวียตนาม ไทย เติบโตในเป่าชื้นโดยเฉพาะตามลำธาร  ที่ระดับความสูง 600 - 2,000 เมตร
ในประเทศไทยพบกระจายห่าง ๆ ยกเว้นภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้
ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่สูงถึง 40 เมตรเป็นไม้กึ่งผลัดใบ พบมากที่ดอยอินทนนท์ กระจายประปรายในที่อื่นๆ ในป่าดิบชื้นที่ยังไม่ถูกรบกวน ตามป่าดิบแล้ง และป่าดิบ บริเวณริมแม่น้ำ ที่ระดับความสูง 200-1,300 เมตร จากระดับน้ำทะเล ลักษณะของต้นก่วมมีลำต้นตรงยาว เรือนยอดแน่นทึบ ลำต้นมีพูพอนเล็กน้อย เปลือกต้นสีน้ำตาลแดง เมื่อต้นแก่เปลือกจะเป็นเกล็ด ใบเดี่ยวเรียงตรงข้ามรูปไข่ หรือมนรี ขนาดของใบ กว้าง3-6ซม.ยาว7-12ซม.สีเขียวเข้มด้านบน ด้านล่างใบสีขาวเทา ดอกไม้แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง ช่อดอกแตกแขนงสั้นๆ ดอกสีขาวขนาด0.5ซม.กลีบเลี้ยง5กลีบ รูปสามเหลี่ยมแคบ ยาว2 มม. กลีบดอก5กลีบ รูปไข่กลับแคบ ยาว3-5 มม. เกสรเพศผู้ 8 อัน ผลออกเป็นผลคู่มีปีกขนาด3.5-7.5ซม. ผลอ่อนสีชมพูอ่อน
ต้องการตำแหน่งแสงแดดเต็มหรือร่มเงาบางส่วน ดินร่วนหรือดินทราย ดินชื้นมีการระบายน้ำดี pH ที่เป็นกรดสูงถึงด่างเล็กน้อย- Acerเป็นพืชสหายที่ไม่ดียับยั้งการเจริญเติบโตของพืชใกล้เคียง-อายุยืนยาว 50 ถึง 150 ปี
-ใช้ประโยชน์ไม้ใช้งานไม่ทน ในที่โล่งแจ้ง ใช้สำหรับอุปกรณ์ทางการเกษตร, เหมาะสำหรับทำโครงสร้างรอง หรือการก่อสร้างเล็กน้อย ใบพอจะเลี้ยงสัตว์ได้
ระยะออกดอก---ธันวาคม-มกราคม---ติดผล---กุมภาพันธ์-มีนาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
อ้างอิง-ภาพประกอบเพื่อการศึกษา : หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


28 กว้าว/ Haldina cordifolia


ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Haldina cordifolia (Roxb.) Ridsdale
ชื่อพ้อง---Has 3 Synonyms
---Adina cordifolia (Roxb.) Benth. & Hook.f. ex B.D.Jacks.
---Nauclea cordifolia Roxb.
---Nauclea sterculiifolia A.Rich. ex DC.
ชื่อสามัญ---Yellow teak, Saffron teak, Heart-leaved nauclea.
ชื่ออื่น---กว้าว, ตุ้มกว้าว, ขว้าว, กระทุ่มขว้าว, ตองเหลือง, ตานควาย, ; [Thai: Khwaw, kwaw]; [Assamese: Tarakchapa]; [Hindi: Karam, Haldu, Kadami]; [Tamil: Manjakadambai, Poonthekku, Mannakatampu.]; [Sanskrit: Girikadamba]; [Sinhalese: kalon, kolong,kolon]; [Khmer: Kvaw, khvao]; [Vietnam: gao]; [Myanmar: Hnau, knaw]
ชื่อวงศ์ --- RUBIACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---ศรีลังกา พม่า คาบสมุทรอินโดจีน จีนตอนใต้ คาบสมุทรมาลายา
ขึ้นกระจายใน จีน, อินเดีย, ศรีลังกา, อัสสัม, บังคลาเทศ, พม่า, ไทย, กัมพูชา, ลาว, เวียดนาม, มาเลเซีย พบใน ป่าฝน ป่ากึ่งโล่งแจ้ง ป่าผลัดใบผสม มักจะขึ้นปะปนกับไม้สัก เติบโตไปตามแม่น้ำหรือพื้นที่เปลี่ยนผ่านระหว่างพื้นที่ชุ่มน้ำหนองน้ำและพื้นที่ดินร่วนปนแห้งซึ่งถูกน้ำท่วมเป็นระยะเวลาสั้น ๆ เป็นพืชเขตร้อนซึ่งพบได้ที่ระดับความสูงไม่เกิน 1,000 เมตร
ไม้ ต้นสูงได้ถึง 30 (-45)เมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 30 ซม.เรือนยอดกลมและโปร่ง ลำต้นตรงเปลือกต้นสีน้ำตาลอ่อนถึงเทาเข้มใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม รูปไข่กว้าง ขนาดกว้าง 8-15ซม.ยาว8-16ซม. ปลายใบแหลมโคนใบรูปหัวใจใบอ่อนสีเขียวอ่อนก้านใบสีชมพู กิ่ง ก้านอ่อนเป็นสันสี่เหลี่ยม พบหูใบชัดเจนที่ยอด ใบอ่อนและดอกแตกจากตุ่มตาเดียวกัน
ดอก ช่อแบบช่อกระจุกแน่น แกนช่อดอกกลม กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็นห้าแฉกสีเหลืองนวลหรือออกชมพูมีกลิ่นหอมเล็กน้อย ก้านชูยอดเกสรเพศเมียยาวพ้นหลอดกลีบดอกสีเขียว เกสรเพศผู้สั้นมากเชื่อมติดกับหลอดกลีบดอกด้านบน  ผลแห้งแตก ขนาด4-5มม.เป็นช่อกลม จะมีแกนแข็งกั้นระหว่างเมล็ด ผลแตกจากปลายผลลงระหว่างแกนแข็ง  เมล็ดขนาดเล็กปลายแหลมมีปีกแคบๆ
ต้นไม้เล็กชอบตำแหน่งที่มีแสงถึงร่มเงาปานกลาง แต่มีความต้องการแสงมากขึ้นเมื่อโตขึ้น ขึ้นได้ดีในดินส่วนใหญ่ ดีที่สุดในสภาพที่ดินลึกและอุดมสมบูรณ์ ชอบดินชื้นมีการระบายน้ำดี  pH ในช่วง 5.5 - 6.5, ที่ทนได้ 5 - 7.5
ใช้ประโยชน์ -ใช้เป็นยา เปลือกไม้ใช้เป็นน้ำยาฆ่าเชื้อและยาแก้ไข้ น้ำผลไม้ของพืชถูกนำไปใช้ภายนอกเพื่อฆ่าหนอนในแผล การแช่รากใช้ในการรักษาโรคท้องร่วงและโรคบิด
-ใช้อื่น ๆ แก่นไม้มีสีเหลือง สีขาวเมื่อสด เปลี่ยนเป็นสีเหลืองอ่อนหรือสีน้ำตาลแดงเมื่อสัมผัส เนื้อไม้มีน้ำหนักปานกลางแข็งปานกลางค่อนข้างทนทาน เนื้อไม้มีความทนทานต่อกรดเหมาะสำหรับใช้เป็นท็อปม้านั่งในห้องปฏิบัติการ ใช้ในงานตกแต่งภายใน ทำเฟอร์นิเจอร์ และงานแกะสลัก
ระยะออกดอก---มิถุนายน-กันยายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด

29 ก่อแซะ/Anacolasa ilicoides


ชื่อวิทยาศาสตร์---Anacolasa ilicoides Mast.
ชื่อพ้อง---    No synonyms are recorded for this name.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ก่อแซะ
ชื่อวงศ์---OLACACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---พม่าตอนเหนือ ภาคเหนือของไทย อินเดีย ภูมิภาคอินโดจีน
ไม้ ต้นขนาดเล็กสูง 10-12เมตร ไม่ผลัดใบ พบตามป่าเบญจพรรณ และป่าเต็งรัง ที่ระดับความสูง 800-1,000 ม.เปลือกต้นสีน้ำตาลออกครีม เปลือกบาง มีรอยแตกตื้นๆเปลือกชั้นในสีครีม ไม่มีน้ำยางใบ กว้าง2-8ซม.ยาว8-20ซม.ใบเดี่ยวเรียงสลับ  ค่อนข้างอยู่ในแนวระนาบ ขอบใบเรียบใบด้านบนเรียบเป็นมันสีเขียวเข้ม ดอกขนาดเล็ก 3-4มม.สีเขียวอ่อน ออกเป็นช่อสั้นเป็นกระจุกตามซอกใบ ช่อยาว1-3ซม.กลีบดอกแยก5กลีบกลีบกนามีขนหนาแน่น  ผลขนาด2-4ซม.เมื่อสุกสีแดงหรือส้มมีเมล็ดเดียวแข็ง ต้มรับประทานได้                                                                                                                 ระยะออกดอกติดผล---พฤษภาคม-ธันวาคม                                                                                                      
ขยายพันธุ์---เมล็ด
อ้างอิง-ภาพประกอบเพื่อการศึกษา ---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร  ---ไม้ต้นในสวน Trees in the Garden โดย องค์การสวนพฤกษศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี (The Botanical Garden Organization) Office of the Prime Minister พิมพ์ครั้งที่1 พฤษภาคม 2542

ก่อ

วงศ์: FAGACEAE

พืช วงศ์ก่อ กระจายอยู่ในเขตอบอุ่น ทั่วโลกประมาณ700ชนิด ในภาคเหนือพบอยู่4สกุลประมาณ40-60ชนิด เป็นไม้ผลัดใบหรือไม่ผลัดใบ ไม่มียาง เปลือกต้นมักหนาจะมีรอยแตกตื้นๆ ใบเรียงสลับวนรอบมักเป็นกลุ่มใกล้ปลายกิ่ง ดอกขนาดเล็กมักมีสีครีมอมเหลือง ออกเป็นช่อเรียวยาวที่ปลายกิ่งและซอกใบบนๆ ดอกเพศผู้และดอกเพศเมียแยกช่อในต้นเดียวกัน ผลเป็นแบบนัท (nut) มีกาบกลมหุ้มทั้งหมดหรือหุ้มบางส่วน ตัวอย่างของพืชในวงศ์นี้ที่รู้จักกันดีคือ โอ๊ก ในสกุล Quercus ซึ่งผลมีเปลือกแข็งแบบนัทและมีเมล็ดเดียว

30 ก่อจุก/ Quercus eumorpha

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Quercus eumorpha Kurz.
ชื่อพ้อง---Has 3 Synonyms
---Quercus eumorpha subsp. yaiensis
---Lithocarpus eumorphus (Kurz) A.Camus
---Cyclobalanopsis eumorpha (Kurz) Schottky
ชื่อสามัญ--None
ชื่ออื่น --- ก่อ ก่อจุก
ชื่อวงศ์ ---FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---อินเดีย พม่า ไทย
มีถิ่นกำเนิดในพม่าแพร่กระจายไปยังตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย ไทย ที่ระดับความสูงถึง2600เมตร
ในประเทศไทยพบที่ไหล่เขาระดับสูงบนดอยอินทนนท์
ก่อจุก Quercus eumorpha เป็นไม้วงศ์ก่อไม่ผลัดใบขนาดเล็กสูงถึง10เมตร มักจะแคระแกรน ใบ รูปใบหอกแกมรูปไข่ ขนาด6-10 X 2.5-4.5 ซม. ขอบใบมีซี่หยักป้านๆที่ปลายใบ ใบแก่เหนียวสีเขียวเรียบเกลี้ยง ผลช่อขนาดยาวถึง5ซม.มีเพียง1-2ผล นัท1.8-2ซม.รูปไข่เกลี้ยง กาบหุ้มรูปถ้วยสีน้ำตาลหนาและเหนียว เมื่อผลอ่อนเกล็ดจะชัดเจน รูปสามเหลี่ยมเรียงชิดกัน เมื่อผลสุกเกล็ดจะไม่ชัดเจน เรียงตัวเป็นวงแคบ
อ้างอิง-ภาพประกอบเพื่อการศึกษา : หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

31 ก่อแดง/Quercus kingiana

ชื่อวิทยาศาสตร์---Quercus kingiana Craib.
ชื่อพ้อง---  No synonyms are recorded for this name.  
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ก่อแดง, ก่อแมงนูน, ก่อตี่, ก่อหัววอก, ก่อขี้หมู, ก่อหยวก; [ko daeng,ko hua wok, ko mang noon]; [Chinese: Lán cāng lì]
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---จีนตอนใต้ ตอนเหนือของพม่า ภาคเหนือของไทย
พบตามป่าเบญจพรรณและป่าดิบเขา พบทั่วไปในป่ากึ่งโล่งแจ้ง บางครั้งปะปนกับไม้เต็งรัง ที่ระดับความสูง 600-1,300 เมตร
ไม้ ผลัดใบสูง10-15เมตร  ลักษณะเปลือกต้นสีเทาเข้มถึงดำ แตกระแหงลึก เปลือกชั้นในสีแดงแก่มีลายจางๆ ใบเดี่ยว (2)4-6x(6)10-16 ซม.เรียงสลับรูปรี ขอบใบหยักห่างหนาคล้ายแผ่นหนัง ดอกขนาดเล็กแยกเพศอยู่ร่วมต้น ต่างช่อ ดอกเพศผู้ห้อยลง ช่อดอกเพศเมียตั้งตรง ผลออกเดี่ยวหรือเป็นคู่ เมล็ดเดียวเรียวแฃ็งรูปทรงกระบอก มีฐานรองดอกเจริญเป็นถ้วยหุ้มที่ฐาน ผนังด้านนอกเป็นเกล็ดรูปสามเหลี่ยม
ใช้ประโยชน์ เนื้อไม้ใช้สร้างบ้าน นิยมใช้ทำถังหมักแอลกอฮอล์
อ้างอิง, ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---ไม้ต้นในสวน Trees in the Garden พิมพ์ครั้งที่1 พฤษภาคม 2542


32 ก่อเดือย/Castanopsis acuminatissima

ชื่อวิทยาศาสตร์---Castanopsis acuminatissima (Bl.) A.DC.
ชื่อพ้อง---Has 15 Synonyms

Basionym: Castanea acuminatissima Blume Quercus acuminatissima (Blume) A.DC.
Castanea sessilifolia Blume Quercus fagiformis Jungh.
Castanopsis bejaudii A.Camus Quercus junghuhnii Miq.
Castanopsis junghuhnii (Miq.) Markgr. Quercus lineata Miq.
Castanopsis nebularum Hickel & A.Camus Quercus varingifolia Miq.
Castanopsis schlenckerae F.M.Bailey Synaedrys acuminatissima (Blume) Koidz.
Castanopsis sessilifolia (Blume) A.DC. Synaedrys fagiformis (Jungh.) Koidz.
Pasania acuminatissima (Blume) Oerst.

ชื่อสามัญ---Castanopsis chestnut, White oak
ชื่ออื่น---ก่อเดือย,  [Tradename: PNG Oak]
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---บังคลาเทศ ตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย พม่า คายสมุทรอินโดจีน จีนตอนใต้ ไต้หวัน คาบสมุทรมาเลย์ อินเดีย ชวา นิวกินี
มีถิ่นกำเนิดอยู่ใน บังคลาเทศ แพร่กระจายผ่านเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ไปยัง ปาปัวเซีย พบตามป่าดงดิบ ส่วนใหญ่อยู่บนเนินเขาและสันเขาและมักจะอยู่ในดินร่วนปนทราย ที่ระดับความสูง 300 - 2,500 เมตร
ไม้ ต้นไม่ผลัดใบขนาดใหญ่สูงถึง 25 (-40) เมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 100ซม.ต้นสีน้ำตาลเข้ม มีรอยแตกตามยาวลึก เปลือกหนา ใบเดี่ยว 9.0-11.5 x 2.5-3.5 ซม.  รูปหอกปลายสอบแหลมฐานใบกลมหรือป้าน ขอบใบเรียบหรือมีรอยหยักซี่เลื่อยใกล้ปลายใบ ใบสีเขียวเข้มเป็นมันด้านล่างออกสีเงิน ช่อดอกออกที่ซอกใบ ดอกแยกเพศอยู่ร่วมต้นผลขนาด 1 ซม.มีก้านชัดเจนรูปมนรีเบี้ยว กาบหุ้มผลมีหนามสั้นๆเรียงห่างๆกัน ผิวนอกบางมีขนเล็กน้อยผิวในมีขนคล้ายไหม แตกได้ เมล็ด 1เมล็ด เมล็ดขนาด 1-10 มม.
ต้องการแสงแดดจัด ดินร่วน ดินปนทราย ดินที่ชื้นมีการระบายน้ำดี ค่าความเป็นกรด - ด่างที่เหมาะสม: กรด, กลางและดินพื้นฐาน (อัลคาไลน์) ไม่สามารถเติบโตได้ในที่ร่ม
ใช้ประโยชน์ -ใช้กินได้ เมล็ด - ดิบหรือสุก นำไปต้มหรือคั่วได้ - เมื่อสุกแล้วจะมีรสชาติคล้ายข้าว
-วนเกษตรใช้ เป็นสายพันธุ์บุกเบิก เป็นหนึ่งในกรอบพรรณไม้ชนิดหนึ่งปลูกเพื่อฟื้นฟูป่าเขตร้อนที่แห้งแล้งตามฤดูกาลในภาคเหนือของประเทศไทย ในโครงการปลูกป่าเพื่อฟื้นฟูป่าไม้พื้นเมือง - ปลูกในป่าเสื่อมโทรมและพื้นที่เปิดโล่งผสมกับสายพันธุ์อื่น ๆ ที่มีความสามารถในการเติบโตอย่างรวดเร็ว ผลิตพุ่มใบที่หนาแน่นปราบวัชพืช และดึงดูดสัตว์ป่าที่กระจัดกระจายโดยเฉพาะนกและค้างคาว
-ใช้อื่น ๆ ไม้เป็นสีขาว ใช้สำหรับทำเฟอร์นิเจอร์สะพานพื้นไม้อัด ลำต้นและเปลือกไม้ใช้ในการก่อสร้างบ้านแบบดั้งเดิม ไม้สามารถใช้เป็นเชื้อเพลิง
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย
โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

33 ก่อตาคลอย/Quercus lenticellata


ชื่อวิทยาศาสตร์---Quercus lenticellata Barnett.
ชื่อพ้อง---Has 1 Synonyms
---Cyclobalanopsis lenticellata (Barnett) Hjelmq.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ก่อตาคลอย; [Thai: ko ta kloy(Chiangmai)]
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---เประเทศไทย
มีถิ่นกำเนิดอยู่ที่ประเทศไทย
ไม้ ไม่ผลัดใบ  ขนาดใบกว้าง2-4.5ซม.ยาว6-13ซม. ปลายใบแหลมหรือป้านทั้งสองด้าน ใบแก่ด้านบนเกลี้ยงด้านล่างมีขนสีครีม กาบผลกว้าง1.2-1.8ซม.รูปถ้วยลึก ปิดมากกว่าหรือน้อยกว่าครึ่งผลของนัท กาบบางมีเกล็ดรูปสามเหลี่ยมชิดกัน เรียงเป็นวงไม่ชัดเจน นัทขนาด1.2-2ซม.รูปไข่ปลายติ่ง รอยแผลแบนหรือเว้านูนที่ฐาน
ใบใช้เป็นอาหารสัตว์ ไม้เป็นเชื้อเพลิง
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย
โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


34 ก่อนก/Lithocarpus polystachyus

ชื่อวิทยาศาสตร์---Lithocarpus polystachyus (Wall.)Rehd.
ชื่อพ้อง---Has 4 Synonyms
---Pasania polystachya (Wall. ex A.DC.) Oerst.    
---Quercus bancana Kurz    
---Quercus polystachya Wall. ex A.DC.    
---Synaedrys polystachya (Wall. ex A.DC.) Koidz.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ก่อนก, ก่อเอียก, ก่อหมาก, ก่อหมู, [Thai: ko nok, ko eiak]; [Chinese: Duō suì shí kē, DuōSuìShíKēYè (Pinin), Tián cháyè]
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตการกระจายพันธุ์    ---ไทย ลาว เวียตนาม
ไม้ ต้นไม่ผลัดใบขนาดกลางสูง11-15เมตร แตกกิ่งก้านต่ำเปลือกต้นสีเทาใบเดี่ยว ยาว 7-14 ซม. กว้าง 3-4 ซม. เรียงสลับรูปรีหรือใบหอก ขอบใบเรียบ ใบแก่บางและเหนียว ด้านล่างบางครั้งจะมีนวล ก้านใบด้านบนมีปีกเล็กน้อย ดอกขนาดเล็กแยกเพศอยู่ร่วมต้น ออกเป็นช่อตามซอกใบและปลายกิ่ง ช่อดอกยาว 8-10 ซม ช่อดอกเพศ ผู้ไม่ค่อยมีหนามแหลมดอกเพศเมียใน 3 กลุ่มมักจะออกผล 1 ผล ผลเส้นผ่านศูนย์กลางฝังลึก 6-8 มม.เชื่อมติดกันบนก้านรวม ผลมีเปลือกแข็งเมล็ดเดียวรูปไข่ที่โคนมีกาบหุ้มผลผิวด้านนอกเป็นเกล็ดเรียง ซ้อนกัน ออกเป็นช่อผล
-ใช้ประโยชน์ ใช้เป็นยา เป็นพืชที่มีคุณสมบัติคล้ายคลึงกันในด้านยาและอาหาร หลังจากแช่แล้วจะมีความหวานสูงจึงเรียกว่าชาหวาน Dusuishike มีประวัติอันยาวนานในฐานะเครื่องดื่มชาหวานและสมัยก่อนใช้มันเพื่อล้างความร้อนและล้างพิษและบรรเทาความดันโลหิต
-รากใบและผลไม้ ใช้เป็นยารักษา ล้างความร้อน ล้างพิษแก้เสมหะขับลม ความร้อนชื้นและท้องร่วง ไอกับไข้ปอด , แผลพุพอง, อาการคันของผิวหนัง  ความดันโลหิตสูง ราก สำหรับโรคที่ทำให้ร่างกายอ่อนแอ
-ใช้อื่น ๆ เนื้อไม้ใช้ทำฟืน เปลือกมีสารแทนนินสูงในช่วงฤดูหนาว และมีสารนี้น้อยมากในฤดูร้อน
ระยะออกดอก---พฤษภาคม-กันยายน---ออกผล---พฤษภาคม-กันยายนของปีถัดไป
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


35 ก่อใบเลื่อม/Castanopsis tribuloides


ชื่อวิทยาศาสตร์---Castanopsis tribuloides (Sm.) A.DC.
ชื่อพ้อง---Has 8 Synonyms

-Castanea microcarpa Lindl. ex Wall.     -Quercus loureiroi Hance    
-Castanea tribuloides (Sm.) Lindl.     -Quercus tribuloides Sm.    
-Quercus caudata Lindl. ex Wall.     -Balanoplis tribuloides Raf.    
-Quercus armata D.Don     -Quercus acuta Buch.-Ham. ex Wal

ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ก่อใบเลื่อม ก่อหลั่ง  ;  [Thailand: Gaw dey Chiang Mai)]; [Assamese: Phul-singori]; [China: ni li zhui]; [LAOS: ton ko bai heuom]
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้-เนปาล อินเดีย พม่า ลาว เวียตนาม จีนตอนใต้
พบในเทือกเขาหิมาลัยที่ระดับความสูงไม่เกิน 1,800 เมตร
ไม้ต้นไม่ผลัดใบสูงถึง12-18  เมตร ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 60 ซม. เปลือกต้นสีน้ำตาลเหลืองถึงน้ำตาลเทามีร่องแตกผิวบาง ใบรูปใบหอกหรือรูปไข่ขอบขนาน กว้าง 2.5-4.5 ซม. ยาว 7-13 ซม.ขอบใบมักมีซี่หยักตื้นๆ ใกล้ปลายใบ ใบแก่ด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน ด้านล่างใบสีเขียวอมเทา มีผงนวลสีน้ำตาลครีมที่หลุดง่าย ช่อดอกตั้งตรงยาว 10-15 ซม.ดอกแยกเพศอยู่ในต้นเดียวกัน ดอกเล็กสีเขียวยาว 1 ซม.ผลเป็นช่อ ออกเดี่ยวๆหรือเป็นคู่ผิวนอกของกาบหุ้มผลมีหนามแหลมกระจายอยู่บริเวณเส้นของ กาบผลเป็น4แถวไม่ชัดเจน เมล็ดมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 16 มม.
ต้องการแสงแดดจัดสามารถเติบโตได้ในที่ร่ม ดินร่วนปน มีค่า pH ที่เหมาะสม ทนดินกรด ดินชื้นสม่ำเสมอ
-ใช้ประโยชน์ ก่อชนิดนี้เป็นชนิดที่พบมากที่สุด- เมล็ด - ดิบหรือสุก ใช้กินได้ รสชาดดี
-ใช้เป็นยา แก้งูสวัด
-เป็นสายพันธุ์บุกเบิกในภาคเหนือของประเทศไทยในโครงการปลูกป่าเพื่อฟื้นฟูป่าไม้พื้นเมือง - ปลูกในป่าเสื่อมโทรมและพื้นที่เปิดโล่งผสมกับสายพันธุ์อื่น ๆ
-การใช้งานอื่น ๆ ไม้สีเทาหยาบเนื้อแข็งปานกลางค่อนข้างหนัก เปราะ ลายไม้หยาบ ไม่คงทน ใช้สำหรับทำไม้กระดาน, เปลือกมีแทนนินมากนำมาใช้เป็นสีย้อมเพื่อเส้นใยทนฝนและแดด ใบเป็นอาหารเลี้ยงสัตว์ กิ่งก้านและลำต้นของสายพันธุ์ Castanopsis จำนวนมากถูกใช้เป็นท่อนซุงในการเพาะเห็ด ไม้ใช้เป็นเชื้อเพลิง แต่ไม่ได้ทำถ่านที่ดี
ระยะออกดอก---พฤษภาคม - มิถุนายน---ติดผล---ตุลาคม-พฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

36 ก่อพวง/Lithocarpus fenestratus

ชื่อวิทยาศาสตร์---Lithocarpus fenestratus (Roxb.) Rehd
ชื่อพ้อง---Has 4 Synonyms
---Pasania fenestrata (Roxb.) Oerst.
---Quercus callicarpifolia Griff.
---Quercus fenestrata Roxb.
---Synaedrys fenestrata (Roxb.) Koidz.
ชื่อสามัญ---South-china Tanoak
ชื่ออื่น---ก่อพวง, [Thai: ko pueng]; [Chinese: Ní kē, Huī lì, tiě qīnggāng (yúnnán) huánán kē, Ní zhuī chóu ]
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้-อินเดีย พม่า ไทย ลาว เวียตนาม จีน ฮ่องกง
กระจายอยู่ในประเทศอินเดีย ภูฏาน ทิเบต จีน (กวางจง กวางสี ยูนนาน) พม่า  และเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ มักจะเกิดในภูเขา ป่าดิบแล้ง ที่ระดับความสูง 1,700 เมตร
ไม้ ต้นสูงถึง 20-30 เมตร ไม่ผลัดใบกิ่งใหญ่ตั้งขึ้น ลำต้นอ้วนสั้น ฐานมักเป็นร่อง เปลือกสีเทาถึงน้ำตาลแก่ มักมีแต้มสีขาว ใบเดี่ยวเรียงสลับแบบวนรอบ ขอบใบเรียบ ขนาดใบกว้าง3-8ซม.ยาว12-22ซม. ใบอ่อนสีชมพูมีขนประปราย  ใบแก่ด้านบนเกลี้ยงสีเขียวเข้ม ใบด้านล่างสีซีดกว่ามีขนคล้ายสักกะหลาดคลุมหนาแน่น ก้านใบยาว 5-10 มม
ช่อดอกเพศผู้มักอยู่ในช่อดอก ช่อดอกเพศเมียยาวถึง 25 ซม. ผลเป็นกลุ่มแน่นบนช่อที่ตั้งขึ้น กาบหุ้มผลเกือบคลุมนัททั้งหมด เปลือกบางและแตกได้ ผิวนอกมีเกล็ดโค้งเป็นตะขอ2-3มม.สีน้ำตาลอมเทาคล้ายกำมะหยี่ผลขนาด1.4-1.9 ซม.รูปกลมหรือแบนเล็กน้อยสีน้ำตาล
ประโยชน์ที่นำมาใช้ ทำถ่าน ใบเป็นอาหารเลี้ยงสัตว์ เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้างทั่วไป แต่เนื้อไม้หนักใช้งานยาก ฐานรองผลมีสารแทนนินสูง
ระยะออกดอก---สิงหาคม-ตุลาคม---ติดผล---สิงหาคม - ธันวาคม ปีต่อไป
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

37 ก่อแพะ/Quercus kerrii


ชื่อวิทยาศาสตร์---Quercus kerrii Craib
ชื่อพ้อง---Has 2 Synonyms
---Cyclobalanopsis kerrii (Craib) Hu
---Quercus dispar Chun & Tsiang [Illegitimate]
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ก่อแพะ, ก่อแอบ [Thai: ko paae, ko aab]; [Chinese: mao ye qing gang]
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้-จีน บังคลาเทศ พม่า ไทย กัมพูชา เวียดนาม ลาว


มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทยและเวียดนาม ขึ้นกระจายไปในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ในป่าดิบชื้น ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ที่ระดับความสูง 400 - 1,250 เมตร ในประเทศจีนพบขึ้นบนภูเขาในป่าโปร่งที่ระดับความสูง100 - 1,800 เมตร ในประเทศไทยพบเป็นบางแห่งในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตามป่าเต็งรัง ป่าเต็งรังผสมผลัดใบ ในระดับความสูง400-700เมตร
ไม้ต้นขนาดเล็ก-ขนาดกลางผลัดใบในฤดูแล้ง สูง 15-20 (-40) เมตร  ลักษณะเปลือกนอก แตกเป็นร่องยาวลึก เปลือกในสีน้ำตาลแดงหรือแดงคล้ำ
ใบ เดี่ยว10-24 x 3-8 ซม. เวียนสลับ ใบรูปรีกึ่งใบหอกกลับ ขอบใบจักฟันเลื่อย แผ่นใบหนาคล้ายแผ่นหนัง ใบอ่อน สีม่วง ก้านใบยาว 1-2 ซม.ดอกแยกเพศ ออกตามง่ามใบและปลายกิ่ง ช่อดอกเพศเมียเดี่ยว, 2-5 (-7) ซม. ผลกลมแป้นขนาด 2 ซม. เปลือกแข็ง และมีกาบรองรูปถ้วยรองรับตัวผล 1 ผลต่อ 1 กาบ ตามผนังด้านนอกของรูปกาบถ้วย ปกคลุมด้วยเกล็ดเชื่อมเป็นแผ่นบางๆเรียงอยู่โดยรอบ ผลแก่ไม่หลุดจากกาบรองรูปถ้วย เมล็ดรูปไข่มีความยาว 7 - 12 มม. และกว้าง 20 - 28 มม.
ใช้ประโยชน์ ต้นไม้ถูกเก็บเกี่ยวจากป่าเพื่อใช้ในท้องถิ่นเป็นอาหารและเป็นแหล่งของไม้
-ใช้กินได้ ผลสุก เมล็ด กินได้ โดยทั่วไปเมล็ดจะถูกทำให้สุกก่อนแม้ว่ามันจะกินดิบได้ก็ตาม มันสามารถกินได้ทั้งหมดแม้ว่ามันจะแห้งกว่าปกติ บดเป็นผงและใช้ ในสตูว์ ฯลฯ หรือผสมกับซีเรียลสำหรับทำขนมปัง
-ใช้เป็นยา ถูกนำมาใช้ในการแพทย์แผนโบราณของหลายวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งแทนนิน ยาต้มหรือแช่เป็นยาสมานแผลต้านเชื้อแบคทีเรีย, เชื้อรา, น้ำยาฆ่าเชื้อและห้ามเลือด ถูกนำมาใช้ภายในเพื่อรักษาสภาพเช่นท้องเสียเฉียบพลันบิดและตกเลือด ภายนอกจะใช้เป็นน้ำยาบ้วนปากในการรักษาอาการปวดฟันหรือเหงือกและถูกนำไปใช้ในการล้างแผลไฟไหม้ปัญหาผิวต่าง ๆ ริดสีดวงทวาร อวัยวะเพศและเยื่อบุทวารหนักอักเสบ สารสกัดจากพืชใส่ในขี้ผึ้งใช้สำหรับการรักษาบาดแผล
-ใช้ อื่น ๆ ไม้มีสีเหลืองอ่อน ใช้ในการก่อสร้าง เปลือกและฐานรองผลมีสารแทนนินมาก ใช้เป็นสีย้อมและยังใช้ในหลายวัฒนธรรมเพื่อทำหมึก
-ควรอนุรักษ์ไว้เพราะเป็นพืชถิ่นเดียวของไทยและมีจำนวนไม่มากนัก
-รู้จักอันตราย ทุกส่วนของพืชมีแทนนิน ในขณะที่แทนนินพบได้ในอาหารหลายประเภทและมีการใช้ยาหลายชนิด ซึ่งมักจะอยู่ในระดับความเข้มข้นต่ำเท่านั้น ในอาหารบางชนิดที่ทำจากเมล็ด อาจมีปริมาณแทนนินค่อนข้างสูงยกเว้นอาหารที่ได้รับการบำบัดเพื่อลดปริมาณแทนนิน
แทนนินที่มีความเป็นพิษต่ำเท่านั้นเนื่องจากมีรสขมและฝาดจึงไม่น่ารับประทานในปริมาณมาก อย่างไรก็ตามหากรับประทานมากเกินไปอาจทำให้ปวดท้องได้ ท้องผูกตามมาด้วยอาการท้องเสียมีเลือดออก กระหายมากเกินไป  และปัสสาวะมากเกินไป
ระยะออกดอก---มีนาคม-พฤษภาคม---ติดผล---ตุลาคม-พฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย
โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

38 ก่อสร้อย/Carpinus viminea

ชื่อวิทยาศาสตร์---Carpinus viminea Wall. ex Lindl.
ชื่อพ้อง---Has 11 Synonyms

-Carpinus viminea chiukiangensis -Carpinus kenpukwan Koidz.
-Carpinus tehchingensis Hu -Carpinus fargesii latifolia
-Carpinus macrostachya (Oliv.) Koidz. -Carpinus fargesii Franch.
-Carpinus laxiflora macrostachya -Carpinus fargesii C.K.Schneid.
-Carpinus laxiflora fargesii -Carpinus davidii (Franch.) C.K.Schneid.
-Carpinus laxiflora davidii

ชื่อวิทยาศาสตร์---Carpinus viminea Wall. ex Lindl.
ชื่อพ้อง---Carpinus londoniana H.J.P.Winkl.
ชื่อสามัญ---Hornbeam, Farges' Hornbeam,  Himalayan Hornbeam.
ชื่ออื่น---ก่อสร้อย, สนสร้อย, ก่อหัด, ;  [Vietnam: Duyên mộc mây]; [Chinese: Léigōng é ěr lì]
ชื่อวงศ์--- BETULACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    --- จีน, เกาหลี, เทือกเขาหิมาลัย, อินโดจีนตอนเหนือ
ขึ้นกระจายอยู่ใน ทิเบต อินเดีย (หิมาลัยตะวันตกและอัสสัม) บังคลาเทศ เนปาล จีน  เกาหลี  พม่า ไทย เวียดนาม พบตามป่าดิบแล้งเขตร้อน ที่ระดับความสูง 400-2,000 เมตร
ก่อสร้อยไม่ใช่ไม้ในวงศ์ ก่อ (FAGACEAE) แต่เป็นไม้ในวงศ์เดียวกับ กำลังเสือโคร่ง (BETULACEAE)**ส่วนตัว- ซึ่งจะหาอ่านได้ในบทความพืชสมุนไพร 1 ไม้ต้นเดียวกันไม่อยากลงไว้ในหลายที่ เดี๋ยวจะเป็น duplicate copy ตัวเองไป**เป็นหนึ่งในสายพันธุ์ของCarpinusที่แพร่กระจายในเอเชียตะวันออก
ก่อสร้อยเป็นไม้ผลัดใบถิ่นเหนือของประเทศไทยที่ขึ้นประปรายในที่ชื้น ที่ไม่มีไฟป่าเข้า ต้นสูงได้ถึง 10-25เมตร เปลือกต้นสีเทาอ่อนเกลี้ยงดูแกร่ง ใบเดี่ยว กว้าง 3.5-5 ซม.ยาว 9-12 ซม.ขอบใบมีซี่จักแหลมเป็นคู่ไม่สม่ำเสมอ ใบแก่สีเขียวสดใสเรียบเกลี้ยง ก้านใบ 1.5–3 ซม ดอกเล็กสีเขียว ออกแดง ดอกเพศผู้เป็นช่อสั้นลู่ลง ออกในซอกใบ ช่อดอกเพศเมียมีขนาด 5–15 x 2.5–3 ซม. ก้านช่อดอกเรียวยาว 1.5–4 ซม. มีขนสั้น ใบประดับมีลักษณะเป็นกึ่งรูปใบหอกครึ่ง 1.5-2.5 (–3) ซม. ดอกเพศเมียออกเป็นคู่ที่ปลายกิ่งก้าน มีกาบชั้นนอกที่หลุดร่วงง่ายรองรับ ผลเป็นช่อเรียวยาว 5-12 ซม.ผลย่อย รูปไข่, ฐานพูแบนที่มีความยืดหยุ่น 3 - 3.5 มม., ปลายแหลมหรือป้าน, สีเขียวอ่อนมี กาบบางคล้ายปีกขนาดใหญ่เป็นเนื้อไม้
ใช้ประโยชน์ ต้น Hornbeam (Carpinus) ผลิตไม้เนื้อแข็งมากจนได้ชื่อว่าไม้เหล็ก ในยุโรปใช้สำหรับทำเครื่องมือเช่นกระดาน สลักล้อรถ หัวค้อน คันโยกและด้ามจับเครื่องมืออื่น ๆ บางครั้งต้นฮอร์นบีมก็ถูกนำไปผลิตเป็นไม้เนื้อแข็ง Carpinus betulus มีไม้เนื้อแข็งที่ใช้ในการดำเนินการทางการเกษตรทั่วยุโรป ไม้Hornbeamยังใช้ในพื้นปาร์เก้และสำหรับทำชิ้นหมากรุก
ระยะออกดอก---เมษายน - มิถุนายน--- ติดผล---กรกฎาคม - กันยายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


39 กอหรั่ง/Castanopsis armata

ชื่อวิทยาศาสตร์---Castanopsis armata (Roxb) Spach
ชื่อพ้อง---Has 8 Synonyms
---Castanea armata (Roxb.) F.N.Williams    
---Castanea falconeri Hance    
---Castanea sphaerocarpa Lindl.    
---Castanopsis falconeri Hance    
---Castanopsis sphaerocarpa (Lindl.) Lindl.    
---Castanopsis tribuloides var. armata (Roxb.) Kurz    
---Quercus armata Roxb.    
---Quercus catungea Buch.-Ham. ex D.Don
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ก่อหรั่ง, ก่อตาหมูหลวง, มะก่อ; [Thai: ko hrung, ma ko]; [Bengali: Kām̐ṭālāla bāṭanā]
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---อินเดีย พม่า คาบสมุทรอินโดจีน
ไม้ต้นสูง 15-30 เมตร ไม่ผลัดใบ เปลือกต้นสีน้ำตาลเข้ม แตกตามยาวเป็นร่องลึก ใบเดี่ยวเรียงสลับแบบวนรอบ ขอบใบเรียบ ใบแก่ไม่มีขน ผล ออกเดี่ยว หรือเป็นคู่ไม่ติดกัน กาบหุ้มผลหนาและแข็งแตกได้ มีหนามแหลมยาวเป็นรูปดาวอยู่เป็นกลุ่ม มีก้านชูหนามเรียงรอบส่วนนูนที่เป็นสันแต่ปิดผิวไม่หมด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย
โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


40 ก่อหมูดอย/Castanopsis calathiformis

ชื่อวิทยาศาสตร์---Castanopsis calathiformis (Skan) Rehder & E. H. Wilson
ชื่อพ้อง---Has 4 Synonyms
---Lithocarpus calathiformis (Skan) A.Camus    
---Pasania calathiformis (Skan) Hickel & A.Camus    
---Quercus calathiformis Skan    
---Synaedrys calathiformis (Skan) Koidz.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ก่อหมูดอย, ก่อน้ำ, ก่อขี้หมูใ, ; [Chinese: bao si zhui]
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์  ---อัสสัม, จีนตอนใต้ตอนกลาง, ลาว,พม่า, ไทย, เวียดนาม
มีถิ่นกำเนิดอยู่ที่รัฐอัสสัม อินโดจีน จีน (ยูนนาน)พบในป่าดงดิบ ที่ระดับความสูง 700-2,200 เมตร
ไม้ ต้นไม่ผลัดใบสูงถึง 5-10 (-20) เมตร เปลือกต้นมีรอยแตกลึก สีน้ำตาลอมเหลือง ใบเดี่ยวเรียงสลับแบบวนรอบกิ่ง ขนาดของใบ กว้าง 3-9 ซม.ยาว10-24 ซม.ขอบใบมีซี่หยักห่าง ยกเว้นใกล้ฐานใบ ยอดอ่อนมีขนละเอียดสีน้ำตาลอมส้ม ใบแก่ด้านบนสีเขียวอมเหลืองเป็นมัน ด้านล่างมีขนสีเงินอมน้ำตาลเข้ม หรือเกือบไม่มีขน  ก้านใบยาว 1-2.5 ซม. ช่อดอกเพศเมียมักจะเกิดที่ปลายกิ่งและ ซอกใบยาว 8-16 ซม. ผลเป็นช่อไม่มีก้านผลแต่ละผลมีกาบหุ้ม ที่บอบบางและแตกได้ หนามสั้นคล้ายเกล็ดเรียงเป็นวงรอบ 4-6 วง ผล ขนาด1.2-2 ซม.สีน้ำตาลเป็นมันมีขนคล้ายไหมที่ด้านบน เนื้อในมีลายเส้นสีแดง
ระยะออกดอก---มีนาคม-เมษายน---ผลแก่---ตุลาคม-ธันวาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


41 ก่อหยุม/Castanopsis argyrophylla


ชื่อวิทยาศาสตร์--- Castanopsis argyrophylla King ex Hook.f.
ชื่อพ้อง---Has 1 Synonyms
---Castanopsis tribuloides var. ferox Kurz
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ก่อหยุม
ชื่อวงศ์--- FAGACEAE
ถิ่นกำเนิด    ---ทวีปเอเซีย
เขตการกระจายพันธุ์    ---บังคลาเทศ จีน พม่า ไทย ลาว
มีถิ่นกำเนิดอยู่ในบังคลาเทศไปยังประเทศจีน (ยูนนาน) และอินโดจีน
ไม้ ต้นกึ่งผลัดใบสูง 7--15เมตร พบตามป่าดิบแล้งที่ระดับความสูง 800-1,000เมตร เปลือกต้นสีน้ำตาลออกเทาถึงน้ำตาลเข้ม ค่อนข้างเกลี้ยงถึงแตกเป็นร่องลึก ใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปขอบขนานถึงรูปขอบขนานแกมรี กว้าง4.5-8ซม.ยาว11-20ซม. ดอกแยกเพศขนาดเล็กออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง ตั้งขึ้นแตกแขนงมาก ยาวได้ถึง 12 ซม.แกนช่อดอกมีขน ดอกติดเป็นกลุ่ม มีขน กลีบรวม6กลีบ เกสรเพศผู้ 12 อัน ช่อดอกเพศเมียที่คล้ายช่อดอกเพศผู้ แต่มักเป็นช่อเดี่ยว ผลค่อนข้างกลม กว้างและยาวได้ถึง 2.5ซม. มีกาบหุ้มผลเป็นหนาม เมื่อแก่เป็นสีดำ ปลายหนามเป็นสีเหลือง
ไม้มีแทนนินสูง ผลกินได้
ระยะติดผล---เดือนกันยายน
อ้างอิง, ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---ไม้ต้นในสวน Trees in the Garden พิมพ์ครั้งที่1 พฤษภาคม 2542


42 กอมขน/Ailanthus triphysa


ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Ailanthus triphysa (Dennst) Alston
ชื่อพ้อง---Has 2 Synonyms
---Adenanthera triphysa Dennst.
---Ailanthus malabarica DC.
ชื่อสามัญ---White bean, Ferntop ash, Maharukh.
ชื่ออื่น --- กอมขม, มะยมป่า, [Thai: kom-khon, ma yom paa]; {India: halmaddi]
ชื่อวงศ์ --- SIMAROUBACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---ศรีลังกา พม่า อินเดีย กัมพูชา ลาว เวียตนาม คาบสมุทรมาเลย์ ตั้งแต่ อินโดนีเซีย ถึง ออสเตรเลีย
ต้นไม้ในป่าดิบชื้นเติบโตตามแนวขอบของป่าดิบชื้นถึงป่ากึ่งป่าดงดิบ พบได้ที่ระดับความสูง  60-1,500 เมตร
ไม้ ต้น ผลัดใบสูงถึง 30 (-45)เมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.75- 1.2 เมตรกิ่งทอดขึ้นเรือนยอดดปร่งเปลือกต้นสีเทาอ่อนผิวเรียบ เปลือกชั้นในมีน้ำยางสีแดง ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกยาว 30-70 ซม. ออกเป็นกลุ่มที่ปลายกิ่ง ใบย่อย9-13คู่ ขนาดใบย่อย กว้าง1.5-5 ซม.ยาว 5-12 ซม.ฐานใบไม่สมมาตร ผิวด้านล่างมักมีขนสั้นๆโดยเฉพาะบนเส้นใบ มีต่อมกระจายอยู่ตามซอกของเส้นใบ ไม่มีหูใบดอก ขนาด0.5ซม.สีเขียว-เหลืองออกเป็นกลุ่มที่ซอกใบ ช่อดอกยาว20-60ซม.ดอกแยกเพศแยกต้น ผลขนาด5-8x1.8-2.5ซม.มักออกเป็นคู่ผลอ่อนมีลาย เส้นสีชมพูมากมาย ผลรูปขอบขนาน เมล็ดแบน1เมล็ด มีปีกบางห่อหุ้มปีกอ่อนสีชมพูมีลายเส้นหนาแนน
ต้องใช้ตำแหน่งในดวงอาทิตย์เต็ม ชอบดินปนทรายที่ระบายน้ำได้ดี ต้นไม้เติบโตเร็ว
ใช้ประโยชน์ ต้นไม้มีการใช้เป็นยาและการใช้งานอื่น ๆ จำนวนมากซึ่งเป็นการเก็บเกี่ยวจากป่า
-ใช้เป็นยา เรซิ่น เปลือกขมของพืชมีสารอัลคาลอยด์ที่ใช้ในการเตรียมยา มีสรรพตุณทางเป็นสมุนไพรเปลือกไม้ใช้แก้ไขและเครื่องดื่มบำรุงหลังคลอด ใบกินดิบได้รักษาโรคกระเพาะ ใช้ในการรักษาอาการอาหารไม่ย่อยหลอดลมอักเสบ และงูกัด
-ใช้ปลูกประดับให้ร่มเงาดอกของต้นเพศผู้มีกลิ่นเหม็นดังนั้นต้นไม้เพศผู้จึงไม่ควรที่จะนำมาปลูกเป็นไม้ประดับ
-ใช้อื่น ๆ ไม้สีเหลืองมีน้ำหนักเบาอ่อนและมีรูพรุนใช้สำหรับ ทำก้านไม้ขีด ไม้อัด กระดาษ -ใบไม้ย้อมผ้าไหมและผ้าซาตินให้สีดำ-ยางเผาใช้เป็นเครื่องหอม -เมื่อเปลือกไม้ถูกตัดจะมีการปล่อยเรซิ่นเหนียวซึ่งจะเปราะเมื่อแห้งนำมาใช้เป็นเครื่องหอม - เรซินนี้จะถูกเผาเป็นธูปไม่ว่าโดยตรงหรือเป็นส่วนผสมในธูป ในอินเดีย ธูปจากเรซิ่นนี้เรียกว่าhalmaddiตามชื่อท้องถิ่นสำหรับต้นไม้ ใช้ในวัดฮินดู วิธีการสกัดที่ไม่เหมาะสมทำให้ต้นไม้ตายดังนั้นในปี 1990 กรมป่าไม้ของอินเดียจึงห้ามการสกัดเรซิ่น สิ่งนี้บังคับให้ราคาhalmaddiสูงขึ้นดังนั้นการใช้ในการทำธูปจึงลดลง
ระยะออกดอกและติดผล--- มกราคม - พฤษภาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


43 กอมขม/Picrasma javanica


ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Picrasma javanica Blume.
ชื่อพ้อง---Has 5 Synonyms
---Zanthoxylum javanicum (Blume) Walp.
---Brucea dubia Steud.
---Picrasma napalensis Benn.
---Picrasma philippinensis Elmer
---Triscaphis kerrii Gagnep.
ชื่อสามัญ---Quassia wood, Bitter ki.
ชื่ออื่น--- ดีงูต้น กระลำเพาะต้น, หยีน้ำใบล็ก, ตะพ้านก้น, หมักกอม, หมาชล,  กรอสะนาสมูล (เขมร-ภาคตะวันออกเฉียงใต้), ; [Thailand: Kom khom (Northern), dam, yee nam bai lek (Peninsular), Dee ngu ton]; [Chinese: ku mu shu]; [Assamese: Neemtita, Bonposhla, Tita-sasi, Bon-poshla, Nimtitta]; [Nepali: Teju]; [Myanmar : taung-kamaka]; [Malaysia: Balimbing (Sabah), Kayu pahit (Sarawak), Panguban (Dusun), tuba ulet (Palembang), tuba lalat (Karo)]; [Indonesia: Ki pahit (Sundanese), tuba ulet (Palembang, Sumatra), pati laler (Javanese)]; [Vietnam: Khổ diệp].
ชื่อวงศ์ --- SIMAROUBACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---สิกขิม อัสสัม อินเดีย พม่า ไทย มาเลเซีย หมู่เกาะอันดามัน เวียตนาม อินโดนีเซีย
เติบโตตามธรรมชาติจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย ไปยังอินโดจีนและทิศใต้มาเลเซีย ที่อยู่อาศัย ป่าฝนจากระดับน้ำทะเลถึง 1,500 เมตร ในประเทศไทยพบขึ้นตามริมน้ำในป่าดิบทั่วไป ที่ความสูง 200-600 เมตร
ไม้ ต้นไม่ผลัดใบ  ต้นสูงได้ถึง18- 20 เมตรเส้นผ่านศูนย์กลาง25- 35 ซม. กิ่งก้านบอบบาง เปลือกต้นบางเรียบสีน้ำตาล ใบประกอบแบบขนนกมีใบย่อย 2-4 คู่ ใบย่อยรูปไข่มีขนาด 4-20 ซม. x 1-10 ซม. ฐานรูปลิ่มปลายยอดแหลมทู่ ผิวเรียบเป็นมัน ใบอ่อนสีชมพูมีหูใบขนาดใหญ่หลุดร่วงง่าย ก้านใบมีความยาว 2-6 ซม. ช่อดอกออกเป็นกลุ่มในซอกใบยาว 15-20 ซม.ดอกเพศผู้มีขนาด 2-5 มม. x 1-2 มม. ดอกเพศเมียมีขนาด 3-7 มม. x 3-5 มม.สีขาวออกเขียวหรือ เหลืองอ่อน  ผลรูปทรงรีขนาด 9-10 มม. x 7-12 มม. สีเขียวถึงสีแดงหรือสีฟ้า มีเนื้อบางเป็นกลุ่ม 2-4 ผลบนฐานรองดอกที่ขยายตัวขึ้นมา มีกลีบเลี้ยงสีเขียวสดรองรับ ผลสุกสีดำ ขม
-ใช้เป็นยา เปลือกต้นมีสารแควสซิน ใช้รักษาไข้ ในพม่าและชวาใช้แทนควินิน ในชวาใช้ใบแก้ไข้ ตามชนบทไทยใช้เปลือกเป็นยาแก้ไข้ มีประโยชน์หลายอย่างในฐานะเป็นส่วนผสมของสมุนไพร เช่นใบใช้ในการรักษาบาดแผล เปลือกใช้รักษาอาการปวดท้อง สารสกัดเมทานอลของใบ เมล็ดเปลือกและเปลือก มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียในวงกว้าง ก้านมีรสขมที่เกิดจากการปรากฏตัวของสารประกอบอนุพันธ์ quarantinoid (Noteboom, 1972) และ glycosides ซึ่งมีประสิทธิภาพเป็นยาลดไข้ (Hidayat, 2003)
-ใช้อื่น ๆ ใช้เป็นยาฆ่าแมลง
ระยะออกดอกติดผล---เมษายน-กรกฎาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


44 กะพง/Tetrameles nudiflora


ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Tetrameles nudiflora R.Br. ex Benn.
ชื่อพ้อง---Has 2 Synonyms
---Tetrameles grahamiana Wight
---Tetrameles horsefieldii Steud.
ชื่อสามัญ--None
ชื่ออื่น --- สมพง  สะพุง กะพง กะปง งุ้น สมิงคำราม, [Thai: somphong, saphung, kapong, ngun, saming-kumram]; [Chinese: si shu mu]; [Laos: Phoung]; [Malaysia: Mengkundor]; [Vietnamese: Thung, Đăng, Búng]; [Tamil: Cheeni, Piyei]; [Malayalam: Cheeni, Perumaram, Pontham-cheeni, Vella-cheeni, Vellapasa]
ชื่อวงศ์ --- DATISCACEAE
ถิ่นกำเนิด---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตกระจายพันธุ์--- ศรีลังกา อินเดีย เนปาล ภูฏาน จีนตอนใต้ พม่า ไทย ลาว เวียตนาม คาบสมุทรมาลายา สุมาตรา ชวา สุลาวาสี หมู่เกาะซุนดาน้อย

 

เติบโตเฉพาะในป่าปฐมภูมิหรือป่ารองที่มีฤดูแล้งเด่นชัดมากหรือน้อยที่ระดับความสูง 500 ถึง 1,000 เมตร
เป็น ไม้ต้นขนาดใหญ่มากชนิดหนึ่งของภาคเหนือ มีความสูงถึง 50เมตร เรือนยอดเปิดแผ่กว้างเป็นพุ่มโปร่งลำต้นตรงและยาวมากๆ เมื่อโตเต็มที่จะมีพูพอนที่โคนขนาดใหญ่ อาจสูงถึงประมาณ 2 เมตร เส้นรอบวงต้นอย่างต่ำๆก็10คนโอบ ในประเทศไทยพบขนาดใหญ่ที่สุด 50 คนโอบทีเดียว ต้นไม้มีรากผิวดินขนาดใหญ่ที่แผ่ไปได้ไกล
กะพงหรือสมพงเป็นไม้องค์ประกอบป่าชื้นระดับต่ำ ชอบที่ราบ ใกล้ลำธาร บางครั้งขึ้นได้บนหินหรือสิ่งก่อสร้างที่หักพังเช่นที่ นครวัต ถึงช่วงออกดอกจะทิ้งใบหมดก่อนออกดอกระหว่างเดือนธันวาคมถึงเดือนมีนาคม
ลักษณะเปลือกต้นเป็นสีเทาอมชมพูหรือสีเทาเงินอ่อนเรียบเป็นมัน เปลือกในสีน้ำตาลอมชมพู ไม่มีแก่น ต้นอ่อนมีตุ่มกระจายบนผิว และเปลี่ยนเป็นรอยแผลเป็นเมื่อต้นแก่
ใบ ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง ใบรูปไข่กว้างเกือบกลมขอบใบหยักเป็นซี่ไม่สม่ำเสมอ  มีเส้นใบที่ฐาน5เส้นนูนขึ้นจากผิวใบ  ขนาดของใบกว้าง10-15ซม.ยาว12-20ซม.ก้านใบยาว6-10ซม.มีรอยต่อที่ฐานเนื้อใบ ค่อนข้างบาง หลังใบมีขนสาก หลังใบแก่เกลี้ยงหรือเกือบเกลี้ยง ท้องใบมีขนนุ่ม ดอก เล็กสีเขียว ดอกแยกเพศ อยู่คนละต้น ช่อแคบยาวลู่ลง  ช่อดอกเพศผู้ไม่แตกแขนงยาว10-20ซม.ช่อดอกเพศเมียแตกแขนงยาว8-20ซม.ไม่มีกลีบดอก ผล มีขนาดเล็ก ผิวแข็ง เมื่อแก่จัดตอนปลายจะแตกออกจากกัน ผลยาว0.5ซม.สีน้ำตาลอ่อนรูปกลมหรือรูปไข่มีสันเล็กๆเปลือกนอกบางคล้ายกระดาษ มีรูเปิด4รู และชั้นกลีบเลี้ยงติดที่ปลายผล มีเมล็ดเล็กๆจำนวนมาก
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยา เปลือกเป็นยาระบายและเซรั่ม ใช้รักษาโรคไขข้อ,บวม,ดีซ่าน, น้ำในช่องท้อง ต้นอ่อนดื่มแก้อาการชัก
- ต้นไม้บางครั้งใช้ปลูกเป็นไม้ประดับในสวนสาธารณะและพื้นที่ขนาดใหญ่อื่น ๆ
-ใช้อื่น ๆ เนื้อไม้มีสีน้ำตาลอ่อนเทาและไม่มีความแตกต่างระหว่างแก่นไม้หรือกระพี้ แม้ว่าจะมีขนาดใหญ่ แต่ก็มีคุณภาพต่ำ เสี้ยนตรง เนื้ออ่อนค่อนข้างหยาบ เลื่อย ผ่า ไสกบ ตบแต่งง่าย ขัดชักเงาได้ดีพอสมควร ใช้ทำกล่องใส่ของ กรุประตูหน้าต่าง ไม้อัด รองเท้าไม้ โดยปกติจะใช้สำหรับการทำเรือแคนู เรือแคนูถูกทาด้วยน้ำมันและเมื่อใช้ในน้ำเค็มสามารถอยู่ได้นาน8-10 ปี
ระยะออกดอก--ธันวาคม -มกราคม---ระยะเป็นผล---กุมภาพันธุ์-มีนาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


45 กะพวมมะพร้าว/ Vernonia arborea


ชื่อวิทยาศาสตร์--- Vernonia arborea Buch.-Harn.
ชื่อพ้อง---Has 10 Synonyms

-Conyza acuminata Wall. -Vernonia blumeana DC.
-Flustula tomentosa Raf. -Vernonia florescens Elmer
-Gymnanthemum acuminatum Steetz -Vernonia urdanetense Elmer
-Leucomeris glabra Blume ex DC. -Vernonia vaniotii H.Lév.
-Leucomeris javanica Blume ex DC. -Vernonia wallichii Ridl.

ชื่อสามัญ---Tree Vernonia.
ชื่ออื่น---ตะกวม กะพวมมะพร้าว จวง จวงอ้ายเหนียวหมา นวลแป้ง สมองกุ้ง ; [Thai: ta-guam, Chuang, kaphuam maphrao, nuan paeng (Peninsular)]; [Chinese: shu ban jiu ju]; [Assamese: Maskoita]; [Malayalam: Malanperuva, Malanperuva, Karana, Malanperuva, Kadavari, Karantai, Karana]; [Tamil: Karantai, Shutthai, Sadagai]; [Sri Lanka: kobomella]; [Philippines: Malasambong gubat (General)]; [Malaysia: Gambong, menggambong (Peninsular); tapong-tapong (Sabah), hampas tebu, tetepong, kedenok [3], kayu kepialu, entepong (Sarawak)]; [Indonesia: Nangi (Bali); sembang kuwuk , sembung gilang (Javanese); Hambirung (Sundanese), Marambueng (Sumatran)]  
ชื่อวงศ์---ASTERACEAE (COMPOSITAE)
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---อินเดีย ศรีลังกา ไทย พม่า ยูนนาน ลาว     
ไม้ชนิดนี้อยู่ในวงศ์ ทานตะวันซึ่งส่วนใหญ่ไม้ในวงศ์ทานตะวันมักเป็นไม้ล้มลุก หรือไม้พุ่ม เป็นไม้หายาก  ซึ่งมักพบตามป่าดิบ ป่าเปิดในหุบเขาหรือบนเนินเขา ที่ระดับความสูงไม่เกิน 1,600 เมตร
ไม้ ต้นสูงประมาณ 7-15 เมตรมีเส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 40 ซม ลักษณะ เปลือกต้นสีน้ำตาล กิ่งอ่อนมีขนสีเหลือง ใบเป็นใบเดี่ยวรูปรีแกมขอบขนาน กว้าง 3-8 ซม.ยาว 9-20 ซม. ขอบใบเรียบ ดอกสีขาวมีกลิ่นหอม ออกเป็นช่อกลม แต่ละช่อมีดอกย่อย 5-6 ดอก ช่อรามยาวถึง 40 ซม.กาบรองดอกเป็นช่อซ้อนกัน 4 ชั้น ผลเป็นรูปกิ่งสามเหลี่ยม ผลยาวประมาณ 3-4 มม มีสันตามยาว 10 สัน ผิวผลเกลี้ยงหรือมีขนนุ่มห่าง ๆ
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยา ยาต้มของใบและรากใช้ สมานแผล รักษาไข้และจุกเสียด ส่วนผสมของใบใช้เป็นยาบำรุงกำลังสำหรับผู้หญิงหลังคลอดบุตร เปลือกใช้ในการรักษา aphtha (แผลเล็ก ๆ ในปากหรือลิ้น) รากใช้ในการรักษาไข้
-ใช้อื่น ๆ ไม้เนื้ออ่นสีเหลือง ถึงสีขาวมีน้ำหนักเบาใช้กับงานก่อสร้างในร่ม เครื่องใช้ในครัวเรือน ไม้ขีดไฟ และใช้เป็นเชื้อเพลิง
ระยะออกดอก--- สิงหาคม-กันยายน--ติดผล--- ตุลาคม-พฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---เพาะเมล็ด ตอนกิ่ง
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

46 กะโหลก/Dendrokingstonia nervosa

ชื่อวิทยาศาตร์---Dendrokingstonia nervosa (Hook.f. & Thomson) Rauschert
ชื่อพ้อง---Has 2 Synonyms
---Bocagea nervosa (Hook.f. & Thomson) Pierre
---Kingstonia nervosa Hook.f. & Thomson
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กะโหลก, ; [Malay/Singapore: Bukit Timah]
ชื่อวงศ์---ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---ไทย มาเลเซีย สิงคโปร์
เป็นพืชเฉพาะถิ่นของมลายูในประเทศไทยพบตามป่าดิบชื้นทางภาคใต้ ที่ระดับความสูง 600-1,000เมตร
ไม้ ต้นขนาดเล็กสูง 4-10เมตร ลักษณะแตกกิ่งน้อยขนานกับพื้นดิน กิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาลหนาแน่น เปลือกสีน้ำตาลมีช่องอากาศสีขาวใบ รูปขอบขนานกว้าง 4.5-6.5ซม.ยาว12-21ซม. ใบบาง ขอบเป็นคลื่น โคนใบมนปลายใบแหลม ใบด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน ใบด้านล่างสีเขียวอ่อน ดอกออกดอกเดี่ยว ออกตรงซอกใบ ดอกสีน้ำตาล มีใบประดับรูปไข่3ใบติดอยู่ที่โคนก้านดอก ดอกบานขนาด2-2.5ซม.ผลเดี่ยวรูปไข่ กว้าง3ซม.ยาว 6ซม.โคนผลป้าน ปลายผลเรียวเปลือกมีขนนุ่ม
ระยะออกดอก---มีนาคม-เมษายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด ตอนกิ่ง ปักชำ


47 กะอาม/Crypteronia paniculata


ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Crypteronia paniculata Bl
ชื่อพ้อง---Has 9 Synonyms

-Crypteronia glabra (Wall.) Blume -Crypteronia wallichii A.DC.
-Crypteronia glabra (Wall.) Planch. ex Endl. -Henslowia glabra Wall.
-Crypteronia leptostachya (Planch.) Endl. -Henslowia leptostachya Planch.
-Crypteronia lutea (Blanco) Blume -Quilamum luteum Blanco
-Crypteronia pubescens (Wall.) Blume

ชื่อสามัญ--- Hidden Wing Wood
ชื่ออื่น---กะอวม, ขี้มด, ; [Thai: Ka-aam, khi mod]; [Assamese: Goru-mora]; [China: yin yi mu]
ชื่อวงศ์--- CRYPTERONIACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตกระจายพันธุ์---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้-อัสสัม บังกลาเทศ พม่า ลาว เวียตนาม ไทย จีนตอนใต้ ไทย  หมู่เกาะอันดามัน คาบสมุทรมาเลย์ บอร์เนียว สุมาตรา ชวา หมู่เกาะซุนดาน้อย ฟิลิปปินส์


พบได้ทั่วไปในป่าดิบชื้นเขตร้อนที่ระดับความสูง 300-1300  เมตร. ในประเทศไทยพบขึ้นตามที่ชื้นในป่าเบญจพรรณและชายป่าดิบ หรือป่าดิบที่เคยถูกแผ้วถางมาก่อน ที่ระดับความสูง 500-900 เมตร ไม้ต้นไม่ผลัดใบสูงถึง 20-30 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 10-50ซม.ลักษณะของกะอาม มีทรงลำต้นยาวตรง กิ่งก้านเรียวยาว เรือนยอดค่อนข้างโปร่ง เปลือกหนาสีน้ำตาลอมเทาเข้ม มีสันเล็กๆและร่องยาวมักจะหลุดเป็นชิ้นบาง เปลือกชั้นในสีน้ำตาลอ่อนเป็นเยื่อใย ใบเดี่ยว 4-12 x 3-5 ซม  รูปใบหอกแกมรูปขอบขนานขอบใบเรียบ ก้านใบยาว 0.5-1 ซม.ใบอ่อนสีฟ้าอมม่วงแล้วเปลี่ยนเป็นน้ำตาลออกชมพู กิ่งก้านสีน้ำตาลแดงเข้มเป็นเหลี่ยม ช่อดอกแบบช่อแยกแขนงยาว 9-30 ซม.  ไม่มีก้านช่อดอกที่ชัดเจน ช่อย่อยยาวประมาณ 10 ซม. ดอกสีครีมหรือเหลืองอ่อนอมเขียว ดอกแยกเพศแยกต้น
ผล แคปซูล 2-3 มม. สีม่วงเข้มกลมหรือรูปไข่ ผิวแข็ง มีขนประปราย  ผลแห้งแตกเป็น2ซีก มีเมล็ดเล็กๆมากมายมีปีกบาง ขนาดประมาณ 0.5-1.5 มม
ใช้ประโยชน์ มีการเก็บเกี่ยวต้นไม้เพื่อใช้ในท้องถิ่นเป็นอาหารยาและแหล่งที่มาของไม้
-ใช้กินได้ ยอดอ่อน - ดิบหรือปรุงสุก กินในสลัดหรือปรุงแล้วกินเป็นผัก
-ใช้เป็นยา เปลือกต้นใช้รักษาแผลพุพอง
-ใช้อืน ๆ เนื้อไม้สีเหลืองแดง แข็งคงทนใช้ทำเครื่องเฟอร์นิเจอร์ ล้อเกวียน -ไม้ใช้เป็นเชื้อเพลิง
ระยะออกดอก--- กรกฎาคม-สิงหาคม--- ติดผล---กันยายน-พฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

48 กะอวม/Acronychia pedunculata


ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Acronychia pedunculata (L.) Miq
ชื่อพ้อง---Has 24 Synonyms

-Paronychia arborea (Blume) Walp. -Cyminosma chinensis G.Don
-Paronychia laurifolia Walp. -Cyminosma odorata (Lour.) DC.
-Ximenia lanceolata (Lour.) DC. -Cyminosma pedunculata (L.) DC.
-Acronychia apiculata Miq. -Cyminosma resinosa DC.
-Acronychia arborea Blume -Doerrienia malabarica Dennst.
-Acronychia barberi Gamble -Gela lanceolata Lour.
-Acronychia elliptica Merr. & L.M.Perry -Jambolifera arborea (Blume) Zoll. & Moritzi
-Acronychia laurifolia Blume -Jambolifera odorata Lour.
-Acronychia odorata (Lour.) Baill. ex Crevost & Lemari -Jambolifera pedunculata L.
-Acronychia resinosa (Lour.) J.R.Forst. ex Crevost & Lemari -Jambolifera resinosa Lour.
-Clausena simplicifolia Dalzell -Laxmannia ankenda Raeusch.
-Cyminosma ankenda Gaertn. -Selas lanceolatum Spreng.

ชื่อสามัญ---Claw flower laurel
ชื่ออื่น---กะอวม, กริง, กระเบื้องถ้วย, มะยมป่า, ย้อมผ้าระนาบ, เปล้าขลิบทอง, ค้อนหมา, [ Thai: ka-auam, kring]; [Malayalam: Moota Nari, Vettukanala, Mavaranchi, Chakkimaram.]; [Tamil: Vidukanalei, Mutta Nari]; [China: Shān yóu gān]; [Malay: Sejagung]; [Tên tiếng Việt: Bưởi bung, Sa cả mộc, Bài bài,]
ชื่อวงศ์ ---RUTACEAE
ถิ่นกำเนิด---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตกระจายพันธุ์---ศรีลังกา อินเดีย เนปาล พม่า ไทย จีนตอนใต้ ไทย จีนตอนใต้ ไต้หวัน หมู่เกาะอันดามัน คาบสมุทรมาเลย์  อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ปาปัวนิวกินี


พบในป่าทุติยภูมิ ป่าดงดิบ ป่าดิบเขาที่อยู่ในที่ราบ ที่ระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลใกล้ถึง 900 เมตร
ไม้พุ่มหรือไม้ยืนต้นขนาดเล็กไม่ผลัดใบสูง 4-12 เมตร เปลือกต้นบางสีน้ำตาลเรียบ หรือมีรอยแตกตื้นๆ เนื้อไม้สีเหลือง เมื่อเผามีกลิ่นหอม ใบเดี่ยวรูปไข่แกทขอบขนาน 4.3-15 x 1.8-7.5 ซม.เรียงสลับตรงข้าม โคนใบและปลายใบแหลม ก้านใบยาว 1.5-3.3 ใบแก่บางเหนียวเรียบเกลี้ยงสีเขียวเข้มด้านบนเป็นมันมีต่อมใสกระจายอยู่ทั่วไป
ช่อดอกออกตามง่ามใบใกล้ปลายกิ่งยาว 6-12 ซม. แตกแขนงเล็กน้อย ดอกเล็กสีเขียวอ่อนหรือเหลืองเขียว กลีบดอก 4 กลีบ ก้านดอกยาว 1 ซม. ดอกสมบูรณ์เพศ หรือแยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน ผลกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.7-1.2 ซม. ส่วนบนมักมี 4 สัน ปลายผลมีติ่งเล็กน้อย ผลสีเขียวสด เมื่อสุกสีเหลืองเขียวผลไม่แตกมีเนื้อบางชั้นหุ้มเมล็ดแข็ง ผลสุกกินได้ ใบและผลเมื่อขยี้จะมีกลิ่นคล้ายส้ม
ใช้ประโยชน์ พืชที่รวบรวมมาจากป่าและใช้ในประเทศเป็นเครื่องปรุงอาหารยาและเพื่อวัตถุประสงค์อื่น ๆ
-ใช้กินได้ ใช้ใบอ่อนเป็นเครื่องปรุงรส
-ใช้เป็นยา สารสกัดจากเปลือกใช้แก้อาการคัน ยาต้มของรากเปลือกไม้และใบใช้ในการรักษาหิด แผลพุพอง แผลและโรคกระเพาะต่าง ๆ ทั้งกิ่งและใบ.ใช้ แก้ไอสำหรับเสมหะ, โรคไขข้อ, สิว, แผล, ปวดท้อง, อาหารไม่ย่อย
-ใช้อื่น ๆ ใบผสมน้ำอาบเนื่องจากใบมีกลิ่นน้ำมันหอมระเหย ในอินโดนีเซีย (Java)ใช้เปลือกไม้รากและผลไม้เพื่อทำน้ำอาบมีผลในการกระตุ้น -ใบและผลไม้บดมีกลิ่นส้ม,น้ำมันหอมจากลำต้นและใบใช้ในเครื่องสำอาง- เปลือกไม้นั้นใช้สำหรับอวนที่แข็งแรง รากใช้เป็นยาเบื่อปลา ไม้ใช้ทำถ่าน
ระยะออกดอก---กุมภาพันธ์-เมษายน, กรกฏาคม-สิงหาคม
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


49 กัดลิ้น/Walsura trichostemon

     

ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Walsura trichostemon Miq.
ชื่อพ้อง---No synonyms are recorded for this name.
ชื่อสามัญ ---None                                                                                                                                    ชื่ออื่น --- กัดลิ้น, ขี้อ้าย, ลำไยป่า, มะค่าลิ้น, แก้วลาว ; [Thai: Gatlin, kaw-lao]; [Japan: Gattorin]
ชื่อวงศ์ --- MELIACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---พม่า ไทย กัมพูชา
ประเทศไทยพบในป่าดิบแล้ง ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคตะวันออก ในระดับความสูงจากน้ำทะเล 500 เมตร
ไม้ ต้นสูงขนาด 5-12 เมตร ทรงพุ่มแผ่กว้างค่อนข้างกลม กิ่งอ่อนมีขนสั้นสีน้ำตาลอ่อนและมีช่องอากาศเป็นขีดสีขาวเห็นได้ชัด ใบประกอบแบบขนนกมี3ใบย่อย ใบกลางใหญ่สุดยาว 7-12 ซม.ใบย่อยคู่ด้านข้างอยู่ตรงข้ามกัน ใบย่อยรูปรีแกมรูปขอบขนาน ปลายใบเรียวแหม โคนใบสอบ ผิวใบด้านบนสีเขียว ส่วนท้องใบสีอ่อนกว่า ช่อดอกออกแบบช่อแยกแขนงออกตามปลายกิ่ง ยาว 5-10 ซม.มีดอกย่อยขนาดเล็กจำนวนมากมี 5 กลีบ สีขาวนวล ขนาด 6-8 มม. ผลกลม ดิบสีเขียวสุกสีเหลืองอ่อน ขนาด1-1.5 ซม.ภายในผลมีเมล็ด 1 เมล็ด โดยเมล็ดมีลักษณะกลม มีเยื่อนุ่ม ๆ หุ้มเมล็ดอยู่
-ใช้กินได้เนื้อหุ้มเมล็ดกินได้รสหวานคล้ายลำไยแต่กินมากจะรู้สึกสากลิ้น ผลสุกนำมาใช้ทำส้มตำร่วมกับผลตะโก
-ใช้เป็นยา ผลสุกใช้รับประทานเป็นยารักษาแผลในกระเพาะอาหารและลำไส้ได้ รากขับลมในลำไส้ เปลือกห้ามเลือด ล้างแผล สมานแผล ราก ต้น แก้เส้นเอ็นพิการ บำรุงเส้นเอ็น
-ใช้อื่น ๆ เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง อุปกรณ์การเกษตร ผลสุกเป็นอาหารของสัตว์ป่า ไม้ใช้ทำฟืนให้ความร้อนสูง
ระยะออกดอก--พฤศจิกายน-ธันวาคม---ระยะติดผล--มกราคม-กุมภาพันธ์
ขยายพันธุ์---เมล็ด
รูปภาพประกอบเพื่อการศึกษา---คู่มือดูพรรณไม้ป่าสะแกราช เล่ม1 โดย ดร. ปิยะ เฉลิมกลิ่น,จิรพันธ์ ศรีทองกุล,อนันต์ พิริยะภัทรกิจ

                                                                                                                                                           

50 กัลปพฤกษ์เปลือกขม/Cassia agnes


ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Cassia agnes (de Wit) Brenan
ชื่อพ้อง---Has 1 Synonyms
---Cassia javanica var. agnes de Wit
ชื่อสามัญ---Cassie Rose, Pink Cassia, Pink Mohur, Pink Shower.
ชื่ออื่น --- กัลปพฤกษ์เปลือกขม, ราชพฤกษ์, ราชพฤกษ์ป่าเปลือกขม, ขี้เหล็ก, ลักเคยลักเกลือ, กัลปพฤกษ์ [Thai: Chai-yá-préuk (central), kalalphruk (central, northern), lak khoei lak kluea (Trang)]; [China: shen huang dou]; [Vietnam: Muồng hoa đào, bù cạp, muồng bò cạp.]; [Cambodia: bô prùk']; [Laos: khoun loy]; [Malaysia: bebusok, busok-busok (Peninsular)]; [Indonesia: bobondelan (Sundanese), boking-boking (Sumatra), trengguli (Javanese)]; [Philippines: pink shower (En), antsoan (Bikol)].
ชื่อวงศ์ ---FABACEAE (LEGUMINOSAE-CAESALPINIACEAE)
ถิ่นกำเนิด---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตกระจายพันธุ์--- พบตั้งแต่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดียจนถึงลาวและตอนเหนือของเวียตนาม
เติบโตตามธรรมชาติบนขอบของป่าดิบหรือผลัดใบที่ระดับความสูงไม่เกิน 1,000 เมตร  ในประเทศไทยพบทุกภาค ตามป่าประเภทกึ่งผลัดใบ
ไม้ ต้นสูง 10เมตร ใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ ใบย่อย5-7คู่ รูปรี กว้าง2-3ซม.ยาว3.5-5.5ซม.ดอกสีชมพูเข้ม ออกเป็นช่อตามปลายกิ่ง กลีบเลี้ยง5กลีบยาว4-5 มม. กลีบดอก5กลีบ รูปไข่หรือรูปช้อนยาว1.5-1.8ซม. เกสรตัวผู้สีเหลืองจำนวน10อัน ขนาดไม่เท่ากัน ผลทรงกระบอกเป็นฝักสีดำ มีเมล็ดจำนวนมาก
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยา ผลใช้เป็นยาระบาย, ล้างพิษ, ปวดท้อง, โรคหัด, มาลาเรีย, โรคอีสุกอีใส, กลั้นปัสสาวะ
-ปลูกเป็นไม้ประดับ มีการปลูกกันอย่างแพร่หลายใช้ป็นพืชในสวนในเขตร้อนทั่วโลก
-ใช้อื่น ๆ เนื้อไม้สีแดงแกมเหลือง แข็งแรงทนทาน ใช้ทำเสา ล้อเกวียน คันไถ
ระยะออกดอก---เดือนมีนาคม-เดือนมิถุนายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด ตอนกิ่ง
อ้างอิง, ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม2 2543


51 กาง/Albizia crassiramea


ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Albizia crassiramea Lace
ชื่อพ้อง---Has 3 Synonyms
---Albizia lancangensis Y.Y.Qian
---Albizia laotica Gagnep.
---Albizia yunnanensis T.L.Wu
ชื่อสามัญ---Albizia
ชื่ออื่น---กาง, จามจุรีป่า, จามจุรีดง ; [Thai:  kaang (Northern), Cham churee paa, cham churee dong]; [China: bai hua he huan]; [Vietnam: Chu biền]
ชื่อวงศ์ --- FABACEAE (LEGUMINOSAE-MIMOSOIDEAE)
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---จีนตอนใต้ตอนกลาง, จีนตะวันออกเฉียงใต้, ลาว, พม่า, ไทย, เวียดนาม
มีถิ่นกำเนิดอยู่ในแถบจีนตอนใต้ (กวางสี, ยูนนาน) แพร่กระจายไปจนถึงอินโดจีน เติบโตที่ระดับความสูง  500-1,300 เมตร ประเทศไทยพบตามป่าเบญจพรรณที่ระดับความสูงไม่เกิน750เมตร
ไม้ ต้นสูง 10-20 เมตร  ลักษณะเปลือกต้นสีน้ำตาล ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ออกเป็นคู่ตามกิ่งก้าน4-6 คู่ใบย่อยรูปไข่กลับ สีเขียว โคนใบมน ปลายใบมน ขนาดใบ กว้าง1.2-3.5 ซม.ยาว2.5-6 ซม. ก้านใบ 2.5-3.5 ซม. มีขนหนาแน่น ดอกสีขาว ดอกออกเป็นช่อใหญ่ที่ปลายยอด ดอกย่อยรวมกันเป็นกลุ่ม กลีบดอกเป็นรูปกรวยปลายแยกเป็น 5แฉก เกสรเพศผู้จำนวนมากดอกออกเป็นฝอยพู่ เหมือนดอกจามจุรี  แต่สีเขียวๆ  ขาวๆ  มีกลิ่นหอมอ่อนๆ ฝักแบนสีน้ำตาล รูปชอบขนานกว้า ง2.5-3 ซม.ยาว14-17 ซม. เมื่อแก่แตกด้านข้าง เมล็ด 9 × 6 มม.รูปไข่กลับแกมรีสีน้ำตาลมี8-11เมล็ด
ใช้ประโยชน์ เนื้อไม้ใช้ทำเครื่องเรือนและเครื่องมือการเกษตร
ระยะออกดอก---สิหาคม-เดือนพฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด


 52 กางขี้มอด/Albizia odoratissima


ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Albizia odoratissima (L.f.) Benth
ชื่อพ้อง---Has 3 Synonyms
---Acacia odoratissima (L.f.) Roxb.
---Albizia micrantha Boivin.
---Basionym: Mimosa odoratissima L.f.
ชื่อสามัญ---Black siris, Ceylon rosewood, Kala siris.
ชื่ออื่น ---กางขี้มอด, มะขามป่า, [Thai: kaang khi mod, makham paa]; [China: Xiāng héhuān]; [Assamese: Sirolu, Koroi]; [Bangladesh: kakur Siris]; [Nepali: kalo shirish]; [Malayalam: Karivaka, Pulivaka, Karinthakara]; [Myanmar: Mai-kying-lwai, Mai-tawn, Meik-kye, Taung-magyi, Thit-magyi.]; [Sanskrit: shirisha]
ชื่อวงศ์ ---FABACEAE (LEGUMINOSAE-MIMOSOIDEAE)
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เชตกระจายพันธุ์---อนุทวีปอินเดีย จีน พม่า ไทย ลาว เวียตนาม

  

เกิดขึ้นตามธรรมชาติในจีนตอนใต้พม่าและคาบสมุทรอินเดีย มันเติบโตอย่างกว้างขวางในช่วงพื้นเมืองและได้รับการแนะนำในแอฟริกาตะวันออก เติบโตที่ระดับความสูง 400-1500เมตร
ไม้ ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ โตเร็ว สูงประมาณ15-25 เมตร  เส้นผ่านศูนย์กลาง20-40ซม.ลำต้นเปลาตรง เปลือกสีเทาอมเหลืองถึงน้ำตาลเข้มหยาบแตกไม่สม่ำเสมอ กิ่งอ่อนมีขนสั้นๆ กิ่งแก่เกลี้ยง ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกสองชั้นยาว 20-30 ซม.เรียงสลับ แผ่นใบย่อย 1.8-2.5 x 0.5-1.2 ซม., รูปรี, ฐานเฉียง หลังใบเกลี้ยง ท้องใบอาจมีขนประปรายตามเส้นกลางใบ ดอก ขนาดเล็กสีขาวมีกลิ่นหอมอ่อนๆออกรวมเป็นช่อใหญ่ตามปลายกิ่ง ผลเป็นฝักรูปขอบขนาน15-20 x 2.5-3.7 ซม บางและแบนเรียบสีน้ำตาลแดง เมล็ดรูปขอบขนานเรียงตามขวาง 6-12 เมล็ด มันวาว, สีน้ำตาลแดงถึงน้ำตาลเข้ม
เติบโตได้ดีที่สุดในดินที่อุดมสมบูรณ์ ต้องใช้ดินที่ระบายน้ำได้ดีและอยู่ในตำแหน่ง ที่มีแสงแดดจัด ต้นอ่อนต้องการร่มเงา ทนแล้ง ต้องการ pH ในช่วง 5.5 - 6.5, ที่ทนได้ 4.5 - 7.5
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยา  มีสรรพคุณเป็นสมุนไพร ใบใช้แก้ไอ เปลือกของต้นไม้มีประโยชน์ในการรักษาแผลพุพอง โรคเรื้อน โรคผิวหนัง ไอ หลอดลมอักเสบ เบาหวาน
-ใช้ในวนเกษตร สปีชีส์นี้มีความสัมพันธ์ทางชีวภาพกับแบคทีเรียในดินบางชนิดแบคทีเรียเหล่านี้ก่อตัวเป็นก้อนบนรากและตรึงไนโตรเจนในบรรยากาศ ไนโตรเจนบางส่วนนี้ถูกใช้โดยพืชที่กำลังเติบโต แต่บางชนิดก็สามารถใช้โดยพืชอื่น ๆ เป็นต้นไม้สหายที่ยอดเยี่ยม มันแก้ไขไนโตรเจนในบรรยากาศผ่านความสัมพันธ์ทางชีวภาพกับแบคทีเรียบนราก ใช้ในโครงการปลูกป่าและปลูกเพื่อการอนุรักษ์ดินสร้างระบบรากที่ได้รับการพัฒนามาอย่างดีเพื่อลดการกัดเซาะ เป็นสายพันธุ์บุกเบิกในภาคเหนือของประเทศไทยในโครงการปลูกป่าเพื่อฟื้นฟูป่าไม้พื้นเมือง ปลูกในป่าเสื่อมโทรมและพื้นที่เปิด ใช้ปลูกผสมกับสายพันธุ์อื่น ๆที่เติบโตเร็ว
ใช้อื่น ๆ แก่นไม้ต้นโตเต็มที่นั้นมีสีน้ำตาลเข้มสวยงาม ไม้เนื้อแข็งเนื้อแน่น 20 - 40% แข็งกว่าไม้สัก ไม้คุณภาพดีเหมาะสำหรับใช้ทำเครื่องเรือน ติดตั้งกับผนัง ทำเฟอร์นิเจอร์ อุปกรณ์ในฟาร์มและอุปกรณ์ก่อสร้าง- ไม้ใช้เป็นเชื้อเพลิง สีย้อมสีน้ำตาลได้มาจากไม้ เปลือกใช้เป็นยาเบื่อปลา                                                                              
ระยะออกดอก/ติดผล---เมษายน-มกราคม                                                                                                    
ขยายพันธุ์---เพาะเมล็ด
อ้างอิง-ภาพประกอบ --- หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


53 กางหลวง/Albizia chinensis

ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Albizia chinensis (Osbeck) Merr.
ชื่อพ้อง---Has 21 Synonyms

-Acacia auriculata Buch.-Ham. ex Wall. -Albizia smithiana Benth.
-Acacia gualparensis Steud. -Albizia stipulata (DC.) Boivin
-Acacia lomatocarpa DC. -Feuilleea stipulata (DC.) Kuntze
-Acacia marginata Buch.-Ham. -Inga dimidiata Miq.
-Acacia smithiana (Roxb.) Steud. -Inga purpurascens Hassk.
-Acacia stipulata DC. -Inga umbraculiformis Jungh.
-Albizia chinensis var. smithiana (Roxb.) K.C.Shani,
-Mimosa chinensis Osbeck
 S.Chawla & S.Bannet -Mimosa marginata Lam.
-Albizia marginata (Lam.) Merr. -Mimosa smithiana Roxb.
-Albizia minyi De Wild. -Mimosa stipulacea Roxb.
-Albizia purpurascens Blume ex Miq. -Mimosa stipulata Roxb.

ชื่อสามัญ---Chinese albizia, Silk tree, Sau tree, Sauce tree
ชื่ออื่น ---กางหลวง, สารคำ, สารเงิน, คางฮุง ; [Thai: kaang luang, saan kham, khaang hung]; [China: ying shu]; [Assamese: Sau-koroi,Sao-koroi]; [Malayalam: Ponthamvaka, Vaaka, Pottavaka, Mottavaka]; [Nepal: kalo siris; rato siris]; [Indonesia: jeungjng, sengghung, sengon]; [Philippines: hinagit, kantingen, unik (Tagalog)]; [Cambodian: kô:i.]; [Laos: kha-ng, kha-ng hu, sanhan]; [Vietnamese: cham, sống rắn tàu, chu mè]; [Australia: chocolate heart albizia]
ชื่อวงศ์ ---FABACEAE (LEGUMINOSAE-MIMOSOIDEAE)
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เชตกระจายพันธุ์---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้-ศรีลังกา อินเดีย พม่า ลาว กัมพูชา เวียตนาม จีนตอนใต้ ชวา หมู่เกาะซุนดาน้อย


มีถิ่นกำเนิดในประเทศจีน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ บังคลาเทศและพม่า พบตามธรรมชาติในอินเดีย ศรีลังกา ไทยและชวา บาหลี หมู่เกาะซุนดาน้อย สามารถพบได้จากระดับน้ำทะเลจนถึงระดับความสูง 1,300 (-1800) เมตร ได้รับการปลูกฝังในประเทศเขตร้อนหลายแห่งเช่นเกาะบอร์เนียว สุมาตราและฟิลิปปินส์ ในประเทศไทย พบทั่วไปในภาคเหนือโดยเฉพาะในป่าชั้นที่สอง
ไม้ต้นขนาดกลางผลัดใบหรือไม่ผลัดใบขึ้นอยู่กับสถานที่และสภาพภูมิอากาศ สูง 20-30 เมตร ลำต้นมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 70-140 ซม. เรือนยอดโปร่ง กิ่งก้านแผ่กว้าง  เปลือกต้นสีเทาอ่อน มีรอยย่นตามขวางและรูอากาศมาก เมื่ออายุมากเปลือกจะแตกเป็นร่องตามยาว เปลือกชั้นในสีชมพู มักมีเส้นสีขาวสลับ มียางสีแดง ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น  ยาวประมาณ 10-25 ซม. ใบย่อย 20-30คู่ ดอก ออกเป็นช่อกระจุกกลมแน่นขนาด 2.5-5.5 ซม.สีขาวหรือเหลืองอ่อนก้านช่อดอกมีความยาว 1-3 ซม. มี10-20ดอก กลีบเลี้ยงรูปท่อ กลีบดอกรูปกรวย ปลายแยกเป็นแฉก เกสรเพศผู้จำนวนมากโคนรวมกันเป็นมัด ผลเป็นฝักแบนมากสีน้ำตาลแห้งไม่แตก ขนาดกว้าง1.5-2ซม.ยาว7-15ซม. เมล็ดแบนสีน้ำตาลเป็นมัน มี 8-12 เมล็ด เมล็ดทรงรีแบน, 7 (-10) มม. x 4-6 มม.
ต้องใช้ตำแหน่งที่มีแดด สามารถปรับตัวให้เหมาะกับดินที่ไม่ดี ดินที่มีค่าความเป็นกรดสูงและมีความทนทานต่อเกลือค่อนข้างสูง เจริญเติบโตได้ดีบนดินลูกรังและดินทราย ต้องการ pH ในช่วง 5.5 - 7.3 ซึ่งทนได้ 4.5 - 8.5 สปีชีส์นี้มีความสัมพันธ์ทางชีวภาพกับแบคทีเรียในดินบางชนิดแบคทีเรียเหล่านี้ก่อตัวเป็นก้อนบนรากและตรึงไนโตรเจนในบรรยากาศ ไนโตรเจนบางส่วนนี้ถูกใช้โดยพืชที่กำลังเติบโต แต่บางชนิดก็สามารถใช้โดยพืชอื่น ๆ
ใช้ประโยชน์ -ใช้เป็นไม้ประดับปลูกเป็นต้นไม้ในสวนในหลาย ๆประเทศ เขตร้อน สามารถใช้เป็นไม้ประดับในสวนสาธารณะและตามถนน
-วนเกษตรใช้ปลูกเป็นต้นไม้ให้ร่มเงาในสวนชาหรือกาแฟ  มีระบบรากที่กว้างขวางและปลูกเพื่อความมั่นคงของความลาดชัน ถูกปลูกเป็นสายพันธุ์บุกเบิกในภาคเหนือของประเทศไทย ใบไม้ที่ร่วง ใช้เป็นปุ๋ยพืชสด ใบใช้เป็นอาหารสัตว์
-ใช้อื่น ๆ ต้นไม้ได้รับการปลูกเพื่อเป็นไม้ซุง แก่นไม้สีอ่อนถึงน้ำตาลเข้ม เนื้อไม้มีน้ำหนักเบานิ่มและไม่ทนทานมาก แต่ทนต่อการทำลายของปลวกและแมลงอื่น ๆ การใช้งานถูก จำกัด ไว้ที่ ไม้ใช้ทำกล่อง แผ่นกระดาน เครื่องเฟอร์นิเจอร์ เยื่อกระดาษ ในอินเดียใช้สำหรับสร้างเรือ  เปลือกเป็นยาเบื่อปลา สารสกัดจากไม้มีคุณสมบัติขับไล่ปลวกใต้ดิน -เปลือกไม้และใบเป็นพิษต่อสัตว์ -ใช้เป็นฟืนคุณภาพต่ำ
ระยะออกดอก--มีนาคม-พฤษภาคม---ติดผล--มิถุนายน-เดือนกรกฏาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
อ้างอิง-ภาพประกอบ --- หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,  พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


54 กานพลู/Syzygium aromaticum


ชื่อวิทยาศาตร์---Syzygium aromaticum (L.) Merr. & Perry
ชื่อพ้อง---Has 8 Synonyms

-Basionym: Caryophyllus aromaticus L -Eugenia caryophyllata Thunb.
-Caryophyllus hortensis Noronha -Eugenia caryophyllus (Spreng.) Bullock & S.G.Harrison
-Caryophyllus silvestris Teijsm. ex Hassk. -Jambosa caryophyllus (Thunb.) Nied.
-Eugenia aromatica (L.) Baill. -Myrtus caryophyllus Spreng.

ชื่อสามัญ---Clove, Cloves, Clovetree, Zanzibar Redhead.
ชื่ออื่น---กานพลู, [Thai: Kān phlū]; [Afrikaans: Naeltjies]; [Assamese: Lavang, Lan, Long]; [Bengali: Lavang]; [Chinese: Dīngxiāng]; [Hindi: Lavanga, Laung]; [Kashmiri: Rung]; [Spanish: Árbol del clavo, Clavo de olor, Clavero giroflé]; [Portuguese: Cravo-da-Índia ]; [German: Gewürznelkenbaum]; [Indonesia: Cengkeh (Jawa), Wunga Lawang (Bali)]; [Japan: Chōji,Hyakurika];  [Sanskrit : Devapushpa]; [Vietnam: Đinh hương]
ชื่อวงศ์---MYRTACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---อินเดีย บังคลาเทศ ปากีสถาน ศรีลังกา อินโดนีเซีย โมลุกกะ มาดากัสการ์
มีถิ่นกำเนิดในประเทศอินโดนีเซีย มีการเพาะปลูกและเก็บเกี่ยวมากที่สุดในประเทศอินโดนีเซีย อินเดีย ปากีสถาน และศรีลังกา เตืบโตที่ระดับความสูงต่ำกว่า300เมตร
ไม้ยืนต้น สูง 5-10 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 25 ซม.ลำต้นตั้งตรง เปลือกเรียบมีสีน้ำตาลอ่อน มีต่อมน้ามันมาก ใบเดี่ยว กว้าง 3-6 ซม. ยาว 6-13 ซม. เรียงตรงข้าม รูปวงรีหรือรูปใบหอกขอบเป็นคลื่น ก้านใบยาว 1-3 ซม.ใบอ่อนสีแดงหรือน้ำตาลแดง เนื้อใบบาง ค้อนข้างเหนียว ผิวมัน ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกแตกแขนงออกเป็นกระจุก 3 ช่อ มีจำนวน 6-20 ดอก  ใบประดับดอกรูปสามเหลี่ยม ยาว 2-3 มม.กลีบเลี้ยง 4 กลีบ สีเขียวอมเหลือง และมีสีแดงประปราย โคนติดกันเป็นหลอดยาว 5-7มม. กลีบดอก 4 กลีบ กลีบดอกมีรูปสามเหลี่ยมแกมรูปไข่ ยาว 7-8 มม. มีต่อมน้ำมันมาก กลีบดอกสีขาวและร่วงง่าย กลีบเลี้ยงและฐานดอกสีแดง หนา แข็ง ผลสดรูปไข่กลับแกมรูปรี ยาว 2-2.5 ซม. สุกสีแดงเข้ม
ตัองการตำแหน่งที่มีแสงแดด และมีร่มเงาโดยเฉพาะเมื่อเป็นต้นอ่อน  ดินอุดมสมบูรณ์ด้วยอินทรีย์วัตถุ และมีการระบายน้ำดี ความชื้นในดินสม่ำเสมอ ค่า pH ต่ำที่สุด 4.5- ศัครูพืช/โรค -ราน้ำค้าง ใบจุด เพลี้ย
ใช้ประโยชน์ พืชมีคุณค่าเป็นเครื่องเทศมานานอย่างน้อย 2,500 ปี มันได้รับการปลูกฝังในเขตร้อนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และมีปลูกในแอฟริกาและอเมริกา เพื่อใช้ดอกตูมแห้งและน้ำมันหอมระเหย
-ใช้กินได้ ดอกตูมและผล นำมาใช้เป็นเครื่องเทศ ใช้ในอาหารของประเทศในเอเชีย , แอฟริกา , และประเทศในตะวันออกกลาง  -ใช้เป็นเครื่องปรุงในอาหารหลากหลายชนิดเช่นผลิตภัณฑ์เบเกอรี่ หมากฝรั่ง ไอศครีม ซอสและขนม ในอาหารเม็กซิกันกานพลูเป็นที่รู้จักกันดีในฐานะ Clavos De Olor และปรุงมาพร้อมกับยี่หร่าและอบเชย น้ำมันหอมระเหยจากกานพลูใช้สำหรับแต่งกลิ่นรสอาหาร และใช้เป็นวัตถุกันเสีย
-ใช้เป็นยา สมุนไพรรสเผ็ดร้อนแรง กระตุ้นเป็นน้ำยาฆ่าเชื้ออย่างรุนแรง บรรเทาอาการปวด ควบคุมอาการคลื่นไส้และอาเจียน ปรับปรุงการย่อยอาหาร ป้องกันปรสิตในลำไส้และทำให้เกิดการหดตัวของมดลูก เป็นสมุนไพรที่มีประสิทธิภาพ ถูกนำมาใช้ในการปรุงตำรับยาจีนหลายแขนงสำหรับเป็นยาช่วยย่อยอาหาร ยาแก้ท้องเสีย ยาแก้ไส้เลื่อน ยารักษาโรคผิวหนัง กลากเกลื้อน และฮ่องกงฟุต -สารประกอบสองชนิดที่รู้จักกันน้อยในน้ำมันกานพลูได้ แสดงให้เห็น 'กิจกรรมที่แข็งแกร่ง' ต่อแบคทีเรียที่เกี่ยวข้องกับการเกิดคราบจุลินทรีย์และโรคเหงือกใช้ผสมในยาอมบ้วนปากดับกลิ่นปาก- มีสาร eugenol ซึ่งมีฤทธิ์เป็นยาชาเฉพาะที่ จึงใช้แก้ปวดฟัน มีฤทธิ์ลดอาการปวด  
ข้อระวัง-น้ำมันกานพลูมีศักยภาพสูงและอาจทำให้เกิดการระคายเคืองต่อเหงือกแนะนำให้เจือจางด้วยน้ำมันพืชในปริมาณที่เท่ากัน สำหรับทารกจำเป็นต้องมีการเจือจางที่รุนแรงน้อยลง ควรหลีกเลี่ยงการใช้ในระหว่างตั้งครรภ์หรือหากมีผิวบอบบาง
-ใช้อื่น ๆ ดอกตูมที่ใช้นำมาสกัดเป็นน้ำมันหอมระเหยสำหรับไปใช้ในด้านต่างๆ น้ำมันกานพลู ถูกใช้ในบุหรี่ชนิดหนึ่งที่เรียกว่าkretekในอินโดนีเซีย -ในญี่ปุ่นน้ำมันกานพลูยังใช้ในการผสมchōjiyuดั้งเดิม (น้ำมันกานพลู 1% ในน้ำมันแร่  "chōji" หมายถึงกานพลู; "yu" หมายถึงน้ำมัน) ใช้เพื่อรักษาพื้นผิวดาบของพวกเขา-น้ำมันหอมระเหยจากดอกใช้เป็นส่วนผสมยาฆ่าแมลงหรือใช้ฉีดพ่นกำจัดแมลงโดยตรง  ใบกานพลูแห้งบดละเอียดสามารถใช้เป็นยาฆ่าแมลงผักและมีประสิทธิภาพในการควบคุมโรคก้านเน่าของFusariumโดยให้ใบกานพลูแห้ง 50-100 กรัมต่อต้น
ขยายพันธุ์---เมล็ด ปักชำ ตอนกิ่ง -ต้นกานพลูมีชีวิตอยู่นานกว่า 100 ปีต้นไม้ที่เก่าแก่ที่สุดที่บันทึกไว้มีอายุ 375 ปีในอินโดนีเซีย


55 ก่ายกอม/ Ethretia acuminata var.acuminata


ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Ethretia acuminata R.Br.var.acuminata
ชื่อพ้อง---This name is synonyms of Ethretia acuminata R.Br                                                                     ---Ehretia acuminata var. laxiflora Benth
---Ehretia acuminata var. pyrifolia (D.Don) I.M.Johnst.
---Ehretia serrata Roxb.
ชื่อสามัญ---Ash, Silky, Churnwood, Koda, Kodo Wood, Silky Ash, Brown Cedar.
ชื่ออื่น---ก่ายกอม, [Thai: Kai-kom]; [Chinese: hou ke shu]
ชื่อวงศ์ ---BORAGINACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตกระจายพันธุ์--- เอเซียตะวันออกเฉียงใต้-ตอนเหนือของอินเดีย พม่า คาบสมุทรอินโดจีน จีน ญี่ปุ่น ฟิลิปปินส์ ชวา หมู่เกาะซุนดาน้อย โมลุกกะ นิวกินี ออสเตรเลีย
เป็นพืชที่แปรปรวนมากซึ่งพบในเขตอบอุ่นถึงเขตร้อน พบใน ป่าเปิด บนภูเขา บนเนินเขา ที่ระดับความสูง 100 - 1,700 เมตร
ไม้ ยืนต้นลำต้นผอมตรงสูงถึง 18เมตร เปลือกต้นสีเทามีร่องเล็กๆตามยาว ใบกว้าง4-7.5ซม.ยาว8-20ซม.รูปมนรีแคบหรือรูปไข่ ขอบใบมีซี่หยักละเอียดและคม ใบอ่อนมีขนสั้นประปราย ใบแก่เรียบเกลี้ยงบางแต่เหนียว ดอกสีขาวกลิ่นหอมมาก ช่อดอกรูปปิรามิด ยาวถึง16เซนติเมตร ผลมีเนื้อขนาด2-4ซม. สีแดงอมส้ม สุกสีดำ รูปกลมหรือรูปไข่มีชั้นกลีบเลี้ยงติดคงอยู่ที่ฐาน ชั้นหุ้มเมล็ดแข็ง2หน่วย แต่ละหน่วยมี1-2เมล็ด ผลกินได้
-ใช้ประโยชน์ พืชที่เก็บเกี่ยวจากป่าเพื่อใช้ในท้องถิ่นเป็นแหล่งอาหารยาและไม้
-ใช้กินได้ ผลสุกรสหวาน ผลดิบใช้เป็นผลไม้ดอง-ใช้เป็นยา ใบและกิ่งกานใช้ในยาจีน เปลือกใช้เคี้ยวรักษาอาการเจ็บลิ้น
-ใช้อื่น ๆไม้ใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ กรอบรูป เครื่องมือเครื่องใช้ภายในบ้าน  ใบเป็นอาหารเลี้ยงสัตว์ได้ดี
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทยโดย ไซมอน การ์ดเนอร์, พินดา สิทธิสุนธร, วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


56 กายอม/Rhododendron veitchianum

ชื่อวิทยาศาตร์---Rhododendron veitchianum Hook.
ชื่อพ้อง---Has 1 Synonyms
---Azalea veitchiana (Hook.) Kuntze
ชื่อสามัญ---Veitchianum Azalea
ชื่ออื่น---กายอม กุหลาบขาว [ Thai: kaa-yom, ku-hlab-kaw]
ชื่อวงศ์---ERICACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์--- พม่า ไทย ลาว เวียตนาม อัสสัม ยูนนาน
สายพันธุ์พื้นเมืองมีถิ่นกำเนิด อยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ประเทศไทย, พม่า, ลาว, และเวียดนาม) มักอิงอาศัยเกาะคาคบไม้อื่น (epiphyte) บนโขดหินและหน้าผา.oป่าดิบชื้น ติบโตที่ระดับความสูง 900-2400 เมตร
ในประเทศไทยพบในท้องถิ่นภาคเหนือในป่าดิบเขาที่ความสูงระดับ 1,350-2,400 เมตร
ไม้ พุ่มสูง2-3 เมตร ลักษณะเปลือกต้นสีน้ำตาลแดงมันเป็นเงา ใบเดี่ยวเรียงเป็นกลุ่มที่ปลายกิ่ง รูปใบหอกแกมรูปไข่กลับ หรือรูปไข่กลับแกมรี ปลายป้าน มีติ่งสั้น โคนสอบ  แผ่นใบหนา ด้านบนเกลี้ยง ใบด้านล่างสีเขียวอ่อนมีเกล็ดสีน้ำตาลประปราย(ไม่สามารถเห็นด้วยตาเปล่า) ดอกออกเป็นช่อ ๆละ 3-8 ดอก ที่ปลายกิ่ง กลีบเลี้ยง โคนติดกันเล็กน้อย ด้านนอกมีเกล็ด มีขนบริเวณขอบกลีบ ดอกขนาดใหญ่ 6-10 ซม.สีขาว ชมพู หรือเหลืองอ่อน มีกลิ่นหอม กลีบดอกโคนติดกันเป็นรูปกรวย ปลายแยกเป็นกลีบกลม บานออก ขอบเป็นคลื่น ด้านนอกมีเกล็ด ที่โคนมีขนนุ่มคล้ายเส้นไหม ผลทรงกระบอกมีรอยย่นและมีเกล็ด เมื่อแก่แตกเป็น 5 เสี่ยง เมล็ดเล็กมาก มีปีกบาง
ระยะออกดอก---กุมภาพันธ์-มีนาคม
ขยายพันธุ์---เพาะเมล็ด ตอนกิ่ง ปักชำ

57 ก้าว/Tristaniopsis  burmanica var. rufescens

ชื่อวิทยาศาสตร์---   Tristaniopsis burmanica (Griff.) Peter G. Wilson & J. T. Waterh. var. rufescens (Hance) J. Parn. & NicLugh.
ชื่อพ้อง---No synonyms are record for this name.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---    ก้าว สี่แสน กระโดนแดง เคาะ ประดงเหลือง
ชื่อวงศ์---    MYRTACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย    
เขตการกระจายพันธุ์---พม่า กัมพูชา ลาว ไทย  เวียตนาม

 

ในประเทศไทยพบขึ้นกระจายห่าง ๆ แทบทุกภาค ยกเว้นภาคใต้ มักพบขึ้นในป่าเต็งรัง ป่าเต็งรังผสมสน และป่าดิบเขา ระดับความสูงจนถึงประมาณ 1,300 เมตร
ไม้ต้นสูง ประมาณ 5-10 เมตร เปลือกแตกเป็นแผ่น ใบเดี่ยวเรียงเวียน รูปไข่ถึงรูปรี กว้าง1-4ซม.ยาว 3-10 ซม.ปลายใบแหลมหรือมน โคนใบสอบ เรียว  แผ่นใบหนา ด้านล่างมีขนสีน้ำตาลแดง ก้านใบยาว 0.5-1.5 ซม.ก้านใบอ่อนมีขนปกคลุมหนาแน่น ดอกช่ออกแบบกระจุกแน่น ออกที่ซอกใบ  ก้านดอกยาว 2-4 มม. หลอดกลีบเลี้ยงยาว 3-4 มม. กลีบยาวประมาณ 1 มม. มีขน ดอกสีขาวหรืออมเหลือง เส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5-2.5 มม. . กลีบดอก 5 กลีบ เกสรเพศผู้จำนวนมากเชื่อมติดกันที่โคน ผลกลมแห้งแล้วแตกขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง  5 มม. เมล็ดยาว4 มม.แบนมีปีก
ใช้ประโยชน์ ชาวพื้นบ้านอีสานใช้ยอดอ่อนต้มน้ำดื่มรักษาโรคกระเพาะ
ระยะออกดอก---ธันวาคม-มกราคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร

58 กาสามปีก/Vitex peduncularis


ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Vitex peduncularis Wall. ex Schauer
ชื่อพ้อง---Has 3 Synonyms
---Vitex alata Roxb., nom. illeg.
---Synonym Vitex morava Buch.-Ham. ex Wall., nom. nud.
---Synonym Vitex peduncularis f. roxburghiana (C.B.Clarke) Moldenke
ชื่อสามัญ---White Chaste Tree
ชื่ออื่น --- ตีนนก, ตีนกา, แคตีนกา, ตีนนกผู้, ; [Thai: Kaa sam peek, teennok, teenkaa]; [Assamese: Sila-tita, Ashoi, Khoidoi, Ahui]; [Ayurvedic: Kaakajanghaa.]; [Bengali: Ashot]; [Chinese: chang xu jing]; [Vietnam: San trắng, Cây chân vịt]
ชื่อวงศ์ ---LAMIACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---บังกลาเทศ ปากีสถาน อินเดีย เนปาล อัสสัม ยูนนาน พม่าตอนเหนือ คาบสมุทรอินโดจีน
ขึ้นกระจายทั่วไปในป่าเบญจพรรณที่ระดับความสูง 600 - 1,200 เมตร
ในประเทศไทยพบ ในป่ากึ่งโล่งแจ้งและป่าชั้นที่สอง ในป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ป่าผสมผลัดใบทุกภาคของประเทศ ที่ระดับความสูง 50-400เมตร
ไม้ ต้นขนาดกลางสูง 10-25 เมตร ผลัดใบหรือกึ่งผลัดใบลักษณะ เปลือกต้นเป็น สีน้ำตาลปนเหลืองหรือเทาอ่อน เกลี้ยง เกลี้ยงหรือแตกตื้นๆหลุดออก เปลือกชั้นในสีส้มอ่อนอมครีม ใบประกอบมีใบย่อย3ใบที่ปลายก้านใบเรียงตัวสลับตั้งฉาก  ก้านใบมีขนาด 5-12 มม ใบย่อยรูปรี ขนาด 8-17 ซม.ใบแก่บางด้านล่างเกลี้ยงหรือมีขนห่างๆและมีจุดสีเหลือง(ต่อมยาง) ดอก ออกเป็นช่อแยกแขนง ออกตามง่ามใบใกล้ปลายกิ่งเป็นช่อยาว มีดอกย่อยอยู่เป็นจำนวนมาก สีเหลืองอ่อนปนม่วงอ่อน ผลขนาด0.5-0.8ซม.กลมผิวเกลี้ยงเมื่อสุกสีแดงแล้วเปลี่ยนเป็นดำเมล็ดแข็งมี หนึ่งหรือหลายเมล็ด
ใช้ประโยชน์ พืชถูกเก็บเกี่ยวจากป่าเพื่อใช้เป็นไม้และใช้เป็นยารักษาโรคในท้องถิ่น ใบและผลกินได้ หน่อและยอดอ่อนต้มหรือต้มในน้ำกินเป็นผัก ใบแห้งใช้เป็นชา
-ใช้เป็นยาแก้ไข้ ใบและเปลือกไม้ - ใช้ในไข้มาลาเรียและไข้ดำ ใบ-ต้านเชื้อแบคทีเรีย เปลือกต้นใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้นิ่วในทางเดินปัสสาวะ ในอินเดียจะใช้น้ำต้มจากใบและเปลือกเป็นยาลดไข้
-ใช้อื่น ๆไม้สีม่วงถึงสีเทา-แดง มีความแข็งและเนื้อแน่น เนื้อไม้ใช้ในงานก่อสร้างเป็นเสา หรือ คาน หรือนำมาแกะสลักงานหัตถกรรม                                                                                                                                                ระยะออกดอกและติดผล--- กุมภาพันธ์ - เมษายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด
รูปภาพประกอบเพื่อการศึกษา---ไม้ต้นในสวน Trees in the Gardenโดย องค์การสวนพฤกษศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี
(The Botanical Garden Organization) พิมพ์ครั้งที่1 พฤษภาคม 2542                                                                  ---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย   โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร  ,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


59 กำยาน/Styrax benzoides


ชื่อวิทยาศาตร์---Styrax benzoides Craib
ชื่อพ้อง---No synonyms are recorded for this name.
ชื่อสามัญ---Benzoin, Sumatra benzoin, The Benjamin Tree.
ชื่ออื่น---กำยาน, ซาดสมิง,  สะดาน, เข้วา, เซ่พอบอ ; [Thai: kam yaan]; [Chinese: dian nan an xi xiang];[Indonesis/Malaysia: kemenyan, onycha, Sumatra benzoin tree.]
ชื่อวงศ์---STYRACACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---อินเดีย เอเซียตะวันออกเฉียงใต้-พม่า ไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย กัมพูชา ลาว เวียดนาม


ต้นกำยานเป็นพืชในสกุล Styrax ซึ่งมีอยู่ประมาณ 130 สายพันธุ์ ชื่อสามัญที่เรียก คือ Storax หรือ snowbell สายพันธุ์กำยานที่ถูกอธิบายครั้งแรกโดยอิบัน บาตูตา ชาวอาหรับที่สำรวจรอบเกาะสุมาตรา 1868 เขาเรียกมันว่า "luban Jawi"หรือ "กำยานของ Java" ซึ่งเมื่อเวลาผ่านไปกลายเป็น "Gum Benjamin" และในที่สุดเป็น "Benzoin" ยางไม้ที่ได้จากต้นกำยานเรียกว่า"กำยาน" (storax หรือ benzoin) เป็นยางหรือชันน้ำมัน (Oleoresin) ที่ได้จากพืชในสกุล Styrax หลายชนิด โดยกำยานที่มีขายในท้องตลาดจะมีอยู่ด้วยกัน 2 ชนิด และทั้งสองชนิดนี้สามารถใช้ทดแทนกันได้ คือ
---กำยานญวน หรือ กำยานหลวงพระบาง [Siam Benzoin ได้จากพืช  Styrax tonkinensis (Pierre) Craib ex Hartwich. ]กำยานชนิดนี้นิยมใช้เป็นสารให้คงกลิ่น (fixative)ในเครื่องหอม กำยานชนิดนี้เป็นกำยานชนิดที่ดีที่สุด เพราะกำยานชนิดนี้ส่งออกขายจากเมืองของราชอาณาจักรสยาม
---กำยานสุมาตรา [Sumatra benzoin เป็นกำยานที่ได้จากพืช Styrax benzoin Dryand.เติบโตที่ระดับความสูง100 - 700  (-1800) เมตร] มักมีเศษไม้และของอื่น ๆ ปนอยู่ และมีความหอมน้อยกว่ากำยานญวน นิยมนำมาใช้ประโยชน์ทางยามากกว่า

กำยาน ชั้นหนึ่งมีสีขาวบริสุทธิ์และมีกลิ่นหอม ได้จากต้นกำยานที่มีอายุ 3-6 ปี เรียกว่า "Head benzoin" ชนิดสีน้ำตาลเป็นยางชั้นสองได้จากต้นแก่อายุ 7-9 ปี เรียกว่า "Belly benzoin" ส่วนต้นอายุ 9 ปีขึ้นไปยางเป็นสีน้ำตาลดำ เรียกว่า "Foot benzoin" ซึ่งเป็นยางสกปรก                                                                                                                         ไม้ต้นขนาดกลาง สูง 10-20 เมตร ลำต้นเปลา เรือนยอดโปร่ง เปลือกสีเทา ผิวเรียบ กิ่งอ่อนมีขนนุ่ม ตามกิ่งบริเวณซอกใบมักพบต่อม มีลักษณะเป็นถุงยาวคล้ายดาบ โคนเชื่อมกัน มีจำนวน 6-12 อัน ขนนุ่มสีน้ำตาลแดง ขนาดกว้าง 1-2 มม. ยาว 3-6 ซม. ใบเป็นใบเดี่ยว รูปไข่กว้าง ขนาดกว้าง 3-4.5 ซม. ยาว 8-12 ซม. โคนใบมนและเบี้ยวเล็กน้อย ปลายใบเรียวแหลม เนื้อใบค่อนข้างหนา หลังใบสีอ่อนออกขาว มีขนประปราย ขอบใบเรียบ หรือเป็นคลื่นเล็กน้อย เส้นแขนงใบมี 6-8 คู่ เส้นใบย่อยเป็นแบบขั้นบันได เห็นชัดทางท้องใบ ใบแห้งออกสีน้ำตาลแดง ก้านใบยาว 1.5 ซม. ดอกสีขาว กลิ่นหอม ออกเป็นช่อสั้นๆ ตามง่ามใบและปลายกิ่ง กลีบรองดอกติดกันเป็นรูปถ้วย กลีบดอก 5 กลีบ รูปขอบขนาน ขนาดยาวประมาณ 1 ซม. มีขนตามผิวนอกของกลีบ เกสรผู้สีเหลืองเข้ม ผลกลมหรือแป้น สีเขียวอ่อน หัวและท้ายแบน ขนาดกว้าง 2.5 ซม. ยาว 2 ซม. แข็งมากมีขนคลุมประปราย เมล็ดมี 1-2 เมล็ด
-ใช้ประโยชน์ พืชถูกรวบรวมจากป่าเพื่อใช้เป็นยาในท้องถิ่น ครั้งแรกที่ได้รับความนิยมในยุโรปจนถึงปลายศตวรรษที่ 16 และตอนนี้พบว่ามีการใช้อย่างกว้างขวางทั่วโลกในฐานะที่เป็นเครื่องหอมและในอุตสาหกรรมน้ำหอมกลิ่นและยา อาจเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีในฐานะส่วนผสมของการเตรียมสมุนไพร 'Friar's Balsam' ที่มีชื่อเสียงในการรักษาอาการไอ ในยาจีนใช้รักษาอาการเจ็บหน้าอกและหน้าท้อง
-ใช้กินได้ ใช้สำหรับปรุงรสอาหารเชิงพาณิชย์ ใช้เป็นเครื่องปรุงในอุตสาหกรรมอาหาร มันถูกใช้ในการผลิตรสช็อคโกแลตสำหรับบาร์ช็อคโกแลต, ไอศครีม, ผลิตภัณฑ์นม, น้ำเชื่อมและผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ทำหน้าที่ในการ 'แก้ไข' รสชาติอื่น
-ใช้เป็นยาโดยใช้เป็นยาขับเสมหะ ขับปัสสาวะ ใช้เป็นยาฆ่าเชื้อ และเป็นยาฝาดสมาน มันถูกใช้ในยาที่ทันสมัยใช้สูดดมเพื่อบรรเทาอาการไอ, โรคกล่องเสียงอักเสบ, หลอดลมอักเสบและความผิดปกติของระบบทางเดินหายใจ หรือเป็นน้ำยาฆ่าเชื้อที่ไม่รุนแรง
-ใช้อื่น ๆ ใช้ในผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพส่วนบุคคลเช่น ในน้ำหอม สบู่ แชมพู โลชั่นบำรุงผิว ครีมอาบน้ำ น้ำมันสเปรย์และผลิตภัณฑ์อื่น ๆ เช่น สบู่เหลว น้ำยาปรับอากาศ น้ำยาปรับผ้านุ่ม เรซินยังใช้เป็นธูป Gum Benjamin, Gum Styrax Benzoin Resin ถูกใช้ในงานธูป โดยปกติจะมีเรซิ่นเป็นชิ้น ๆ หรือสามารถทำให้เป็นผงได้ก่อนการใช้งาน (ผงจะแข็งตัวหากปล่อยทิ้งไว้นานเกินไป)กำยานส่วนใหญ่จะใช้ในประเทศอาหรับและอินเดียซึ่งถูกเผาด้วยถ่านเป็นธูป นอกจากนี้ยังใช้ในการผลิต Bakhoor (เศษไม้หอม) รวมถึงธูปเรซินผสมต่าง ๆ ในประเทศตะวันออกกลางและ แอฟริกา ธูปอินเดียที่เรียกว่าsambrani หรือ sambraani มันเป็นที่นิยมใช้ในการดมและรักษาผมและป้องกันการติดเชื้อ มันมีคุณสมบัติผ่อนคลายและยากล่อมประสาทช่วยบรรเทาความวิตกกังวลและความเครียด Papier d'Armenie ถูกนำมาใช้ในยุโรปกระดาษอาร์เมเนียเป็นธูปชนิดหนึ่งที่ผลิตมานานหลายศตวรรษ กระดาษถูกผสมด้วยแก่นแท้, น้ำหอมหรือน้ำมันหอมระเหยเพื่อใช้ในการทำความสะอาดหรือน้ำหอม ตัวอย่างของกระดาษอาร์เมเนียรวมถึงPapier d'Arménieซึ่งผลิตในฝรั่งเศสและCarta d'Armenia ซึ่งผลิตในอิตาลี -ใช้เป็นเครื่องสำอาง: น้ำมันหอมระเหย; รักษาผิวต่อต้านอนุมูลอิสระที่มีประสิทธิภาพ / สารกันบูดและ fixative ในเครื่องสำอางและน้ำหอม
ระยะออกดอก---ธันวาคม-กุมภาพันธ์---ติดผล---มีนาคม-เมษายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด ปักชำ สามารถมีอายุได้ 70-100 ปี


60 กำยานญวน/Styrax tonkinensis


ชื่อวิทยาศาตร์---Styrax tonkinensis (Pierre) Craib ex Hartwich.
ชื่อพ้อง---Has 4 Synonyms
---Anthostyrax tonkinensis Pierre
---Styrax hypoglaucus Perkins
---Styrax macrothyrsus Perkins
---Styrax subniveus Merr. & Chun
ชื่อสามัญ---Benzoin, Siam benzoin.
ชื่ออื่น---กำยาน, กำยานญวน ; [Thai: kam yaan]; [Chinese: yue nan an xi xiang]; [Malay: Kemenyan]; [Indonesia: Talanan (Bahasa )]; [Vietnamese: bo de, canh kien trang, mu khoa deng, nhan, kam yaan]; [Trade name:siam benzoin, gum benjamin]
ชื่อวงศ์---STYRACACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---อินเดีย พม่า ไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย กัมพูชา ลาว เวียดนาม                                                 (ชื่อเรียก กำยานญวนเรียกตามถิ่นกำเนิด ส่วนเรียกว่ากำยานหลวงพระบางนั้นเพราะเป็นกำยานที่ผลิตมาก ณ แขวงหลวงพระบางของลาวในปัจจุบัน)
กำยานชนิดนี้เป็นกำยานที่มีคุณภาพดีที่สุด ที่เกิดทางภาคเหนือของไทย ฝรั่งเรียก Siam benzoin เพราะกำยานชนิดนี้ส่งออกขายจากเมืองหลวงของราชอาณาจักรสยาม ลักษณะคล้ายกับพืชชนิดที่ให้กำยานสุมาตรา    
สยามกำยาน ในทางการค้านั้นแบ่งออกเป็น2ชนิด คือ ชนิดเม็ดกลมรี เม็ดไม่ติดรวมเรียกว่า tear Siam benzoin ส่วนอีกชนิดหนึ่งเป็นเม็ดๆติดกันเป็นก้อน เรียกว่า block Siam benzoin                                                                                    กำยานญวนเป็นพืชในเขตร้อนชื้นเกิดตามป่าดงดิบในหุบเขาซึ่งมักจะพบที่ระดับความสูง ตั้งแต่ 30 - 2,400 เมตร
เป็น ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่สูง ถึง 25 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 25-30 ซม. ลำต้นเปลาเปลือกต้นสีเทาหม่น ผิวเรียบ กิ่งอ่อนมีขนนุ่ม ตามกิ่งบริเวณซอกใบมักพบต่อม มีลักษณะเป็นถุงยาวคล้ายดาบ โคนเชื่อมกัน มีจำนวน 6-12 อัน ขนนุ่มสีน้ำตาลแดง ขนาดกว้าง 1-2 มม. ยาว 3-6 ซม ก้านใบ ยาว 0.6-1 ซม. ใบรูปไข่แกมรูปใบหอกกว้าง 2.6-5 ยาว 4.5-10 ซม.เรียวปลายใบแหลม โคนมนและเบี้ยวเล็กน้อย ขอบเรียบมีขนเล็กน้อย เนื้อใบหนาท้องใบสีหม่น ใบแห้งสีน้ำตาลแดงใบดกหนาทึบ -ดอกออกเป็นช่อสั้นๆแบบช่อแยกแขนง ช่อยาวถึง18-20 ซม.  ออกที่ซอกใบและปลายยอดตามง่ามใบ ขนาดของดอก 12-15 มม..สมบูรณ์เพศ กลีบดอก 5 กลีบ ด้านในสีชมพู ด้านนอกสีขาวมีขน เกสรตัวผู้สีเหลือง กลิ่นหอม   ผลรูปไข่ สีเขียวอ่อน ขนาดกว้าง 5-7 มม. ยาว 10-12 มม. มีขนสีเทาหนาแน่น เปลือกบาง แข็งมากสีน้ำตาล มีเมล็ด 1เมล็ดหายากที่จะมี 2 เมล็ดขนาด 1มม.

ประโยชน์ทางยาส่วนใหญ่เป็นกำยานสุมาตรา ส่วนกำยานญวนหรือกำยานหลวงพระบางนี้ ใช้เป็นสารที่ให้ความหอมคงกลิ่นใน น้ำหอม สบู่ครีม สารซักฟอกเป็นต้น
เนื่อง จากกำยานสามารถต้านการสลายตัวของไขมันต่างๆจึงใช้ผสมในไขมันที่จะใช้เป็นยา พื้นสำหรับเตรียมยาขี้ผึ้งต่างๆ นอกจากนี้ยังใช้กำยานผสมในตำรับยาแผนโบราณ เพื่อวัตถุประสงค์ในการแต่งกลิ่นและกันบูด                                    ระยะออกดอก---เมษายน-มิถุนายน-- ติดผล---กรกฎาคม-ธันวาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด ปักชำ


61 กำลังช้างสาร/Pithecellobium tenue

ชื่อวิทยาศาตร์---Pithecellobium tenue Craib.
ชื่อพ้อง---Has 3 Synonyms
---Acacia tenue (Craib) Kosterm.
---Acacia tenuis (W. G. Craib) Kosterm.
---Basionym:Thailentadopsis tenuis (Craib) Kosterm.
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กำลังช้างสาร, ฮ่อสะพายควาย (กาญจนบุรี) [THAI: Kam lung chang san, Ho sa phai khwai.]; [China: Xiānxì wéi xián shù].
ชื่อวงศ์---FABACEAE (LEGUMINOSAE-MIMOSOIDEAE)
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์--- ประเทศไทย
พืชถิ่นเดียวของประเทศไทย พบที่ จ.ตาก นครสวรรค์ กาญจนบุรี ขึ้นตามชายป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ หรือเขาหินปูน ระดับความสูง 200 - 900 เมตร
ไม้ ยืนต้นสู ง5-8 เมตร  ลักษณะลำต้นกิ่งก้านมีหนาม ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับแกนกลางยาว 1-3 ซม. มีครีบเป็นปีก กว้างได้ประมาณ 0.5 ซม. ใบประกอบย่อยมี 1 คู่ ยาวประมาณ 2 ซม. มีครีบเป็นปีก กว้างประมาณ 0.3 ซม.  ใบย่อย1-3คู่ รูปไข่กลับ หรือรูปวงรีก้านใบแผ่เป็นครีบ หูใบเป็นหนาม ไม่มีก้านใบ ดอกช่อออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง กลีบดอกและกลีบเลี้ยงมีจำนวนอย่างละ 5 กลีบ กลีบเชื่อมติดกัน กลีบเลี้ยงรูปถ้วย ยาวได้ประมาณ 0.2 ซม. เกลี้ยง ปลายกลียเป็นหยักตื้นๆ กลีบดอกรูประฆังยาวประมาณ .6 ซม.สีขาว เกสรเพศผู้สีขาวจำนวนมาก ผลเป็นฝักแบนคอดเล็กน้อยเว้าตามเมล็ด กว้าง2 ซม. ยาว 20 ซม.  เมื่อสุกสีน้ำตาล เมล็ดรูปรี ยาว 1.3 ซม. หนา 0.3 ซม. เว้าทั้งสองด้าน
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยา ยาพื้นบ้านใช้ต้นต้มกับน้ำซาวข้าว ดื่มแก้ไข้แก้ร้อนใน หรือผสมกับแก่นฝาง ต้นพญาท้าวเอว โด่ไม่รู้ล้มทั้งต้น ต้นเครืองูเห่า ต้มน้ำดื่มแก้ปวดเส้น ปวดเอว
ระยะออกดอกผล---เดือน มีนาคม - มิถุนายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด


62 กุหลาบป่าเชียงดาว/Rhododendron ludwigianum


ชื่อวิทยาศาตร์---Rhododendron ludwigianum Hoss.
ชื่อพ้อง---No synonyms are record for this name
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---กุหลาบป่าเชียงดาว กุหลาบขาวเชียงดาว คำขาวเชียงดาว
ชื่อวงศ์---ERICACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---ประเทศไทย
เป็น พืชถิ่นเดียวและหาพบยาก รวมทั้งใกล้สูญพันธุ์ไปจากประเทศไทย พบที่ดอยเชียงดาว และดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่เท่านั้น พบขึ้นตามซอกหินปูนที่มีซากอินทรีย์สะสมบนยอดเขาและสันเขาที่โล่งแจ้ง ที่ความสูง 1,800-2,200 เมตร
ลักษณะไม้ พุ่มสูง 1-3 เมตร  ลำต้นและกิ่งก้านมักคดบิดงอ ทรงพุ่มกลมเรือนยอดค่อนข้างโปร่ง ใบเดี่ยวเรียงเวียนสลับรอบต้น เป็นกระจุกบริเวณปลายกิ่ง รูปรีหรือรูปรีแกมรูปไข่กลับ กว้าง1.5-3.5ซม.ยาว3-8ซม.หลังใบสีเขียวเข้มเป็นมัน ท้องใบมีเกล็ดสีน้ำตาลปกคลุม ดอกออกเป็นดอกช่อสั้นๆตามซอกใบบริเวณปลายกิ่ง ช่อละ2-5ดอก ขนาด8-13ซม. สีขาวหรือสีขาวอมชมพูหรือสีชมพูอ่อน มีประเหลืองหรือเหลืองอมเขียวแต้มเป็นทางจากปากหลอดกลีบดอกไปจนถึงโคนกลีบล่างขอบ กลีบดอกพับย่น ผล2-3ซม.รูปกระบอกหรือกระสวย ผิวแห้งแข็ง ขรุขระและมีเกล็ด ผลแก่แตกเป็น5-6เสี่ยง มีเมล็ดขนาดเล็กรูปแบนจำนวนมากและมีปีกบางใส
ระยะออกดอก---มีนาคม-พฤษภาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด


63 กุหลาบป่ามาลายา/Rhodendron malayanum

 


ชื่อวิทยาศาตร์---Rhododendron malayanum Jack.This name is unresolved.
ชื่อพ้อง---Has 5 Synonyms
---Vireya tubiflora Blume
---Rhododendron tubiflorum DC.
---Rhododendron fuscum Bl.
---Azalea tubiflora Blume ex DC.
---Azalea malayana Kuntze
ชื่อสามัญ---Mone
ชื่ออื่น---กุหลาบป่ามาลายา กุหลาบมาลายู กุหลาบแดงทักษิณ
ชื่อวงศ์---ERICACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---ไทย มาเลเซีย
 ป่าดิบชื้นที่ระดับความสูง 1,000-1800 เมตร ในประเทศไทยพบได้เฉพาะทางภาคใต้ที่จังหวัด ยะลา และนราธิวาส บนภูเขาสูงประมาณ1,000เมตรจากระดับน้ำทะเลขึ้นไป สถานภาพ-เป็นพืชหายาก
เป็น ไม้พุ่มอิงอาศัยสูง 2-4เมตรลำต้นและกิ่งมีเกล็ดสีน้ำตาล ใบเดี่ยวเรียงสลับเป็นกลุ่มที่ปลายกิ่งจำนวน3-6ใบ แผ่นใบรูปขอบขนานหรือ รูปรีแกมใบหอก ขนาดของใบกว้าง1.5-3ซม.ยาว5-10ซม. ปลายแหลม โคนสอบเข้าหากัน ขอบใบเรียบ แผ่นใบด้านบนสีเขียวเข้มมีเกล็ดประปราย แต่จะร่วงไปทำให้ใบเป็นจุดเล็กๆสีดำ แผ่นใบด้านล่างสีน้ำตาลอมแดง มีเกล็ดปกคลุมหนาแน่น เส้นแขนงใบมีข้างละ6-8เส้น
ดอกออกเป็นช่อสั้นที่ปลายกิ่ง มีช่อละ4-8ดอก กลีบดอกสีแดงหรือแดงส้มหรือชมพู เมื่อดอกบานเต็มที่ขนาด1-1.3ซม.ผิวกลีบดอกเป็นมัน มี5กลีบ ลักษณะกลีบ เล้กและกลม ขนาด0.4-0.5ซม. โคนกลีบดอกเชื่อมกันเป็นหลอดยาว1.2-1.5ซม.เกสรผู้10อันยาวไม่เท่ากัน ก้านชูอับเรณูสีแดง รังไข่มีเกล็ดหนาแน่น  ผลเล็กรูปทรงกระบอก มีเกล็ด ผลแก่แตกเป็น5เสี่ยง มีเมล็ดจำนวนมากเมล็ดแบนเล็กมากและมีปีกบางใสล้อมรอบ
ระยะออกดอก---เดือนธันวาคม-เดือนมกราคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด


64 เก็ดขาว/Dalbergia glomeriflora

ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Dalbergia glomeriflora Kurz
ชื่อพ้อง---This name is a synonym of Dalbergia ovata var. glomeriflora (Kurz) Thoth (accepted name)
ชื่อสามัญ--None
ชื่ออื่น --- ดู่โรย, ดู่ขาว, ดู่แด้ง, เก็ดขาว, ไม้เก็ด
ชื่อวงศ์ --- FABACEAE (LEGUMINOSAE-PAPILIONOIDEAE)
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---พม่า ไทย กัมพูชา
ไม้ ต้นสูง 8-18เมตร ไม่ผลัดใบ ประเทศไทยใบพบได้ในป่าเต็งรัง ป่าผสมผลัดใบ ในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ระดับความสูง200-500เมตร ลักษณะ เปลือกต้นสีน้ำตาลเทาเรียบหรือแตกเป็นร่องตื้นๆ เมื่อถากเปลือกทิ้งไว้เห็นเปลือกในที่เปลี่ยนสีเข้มขึ้นเป็นสีน้ำตาลแดง ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ เรียงสลับ  ใบย่อยมี7-11ใบ รูปรีหรือรูปไข่กว้าง ขนาดของใบย่อยกว้าง3-5ซม.ยาว5-8ซม. ขอบใบเรียบ ใบอ่อนมีขนนิ่ม ใบแก่เกลี้ยง ด้านล่างของใบมีนวลสีขาวเคลือบ
ดอกช่อแบบช่อแยกแขนง ดอกย่อยขนาดเล็กสีขาวหรือเหลืองอ่อน แบบดอกถั่ว ผลเป็นฝักแบนยาว3-5ซม.
ใช้ประโยชน์เนื้อไม้ใช้ทำอุปกรณ์การเกษตร
ระยะออกดอก---เดือนมิถุนายน-เดือนสิงหาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
อ้างอิง-ภาพประกอบการศึกษา : หนังสือ คู่มือดูพรรณไม้ป่าสะแกราช เล่ม1 โดย ดร. ปิยะ เฉลิมกลิ่น,จิรพันธ์ ศรีทองกุล,อนันต์ พิริยะภัทรกิจ


65 เก็ดส้าน/Olea rosea


ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Olea rosea Craib
ชื่อพ้อง---Has 6 Synonyms
---Linociera menghaiensis H.T.Chang
---Olea densiflora H.L.Li
---Olea oblanceolata Craib
---Tetrapilus densiflorus (H.L.Li) L.A.S.Johnson
---Tetrapilus oblanceolatus (Craib) L.A.S.Johnson
---Tetrapilus roseus (Craib) L.A.S.Johnson
ชื่อสามัญ--None
ชื่ออื่น --- เก็ดส้าน, ริโคเดีย, ส้มจีนต้น, [Chinese: Hóng huā mù xī lǎn]
ชื่อวงศ์ --- OLEACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---จีนตอนกลางและตอนใต้-ยูนนาน ไทย, อินโดจีน-ใทย กัมพูชา ลาว เวียตนาม
ขึ้นกระจายในป่าดิบชื้นและหนาแน่นในหุบเขาเติบโตที่ระดับความสูง 800-1800 เมตร ในประเทศไทยขึ้นประปรายในป่าดิบเขาที่มีการรบกวนน้อยทางภาคเหนือ
ไม้พุ่มหรือไม้ยืนต้นขนาดเล็ก สูง12เมตร เปลือกมีรอยแตกตื้นสีน้ำตาลเข้ม ใบเดี่ยวรูปรีแกมขอบขนานขนาดใบกว้าง1.5-5.5 ซม.ยาว 4-16 ซม. ขอบใบเรียบมีขนละเอียดเฉพาะบนเส้นใบด้านล่าง  ก้านใบยาว 0.5-1.5  มม มีขน ดอกสีขาวหรือเหลืองอ่อน ดอกแห้งออกสีชมพู  แยกเพศ ดอกเพศผู้มีขนหนาแน่นช่อดอกยาว15ซม.ดอกเพศเมียดอกออกห่างๆช่อดอกยาว15ซม. ผลมนรีหรือกลมยาว-1.2 -1.7 ซม ปลายแป้นเล็กน้อย เนื้อผลบางชั้นหุ้มเมล็ดแข็งมีเมล็ด 1 เมล็ด ขนาด 5- 6 มม.
ใช้ประโยชน์-ปลูกเป็นไม้ประดับ ตามสวน สวนสาธารณะ เป็นสายพันธุ์ที่นักทำบอนไซให้ความสนใจ
ระยะออกดอก--กุมภาพันธ์-กันยายน---ติดผล---กรกฎาคม-พฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด
อ้างอิง-ภาพประกอบ : หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทย โดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


66 แกงเลียงใหญ่/ Psydrax dicocca


ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Psydrax dicocca Gaertn. var. dicocca
ชื่อพ้อง---Has 4 Synonyms
---Canthium dicoccum (Gaertner) Merrill.
---Canthium didymum C. F. Gaertner.
---Plectronica dicocca (Gaertner) Merrill.
---Plectronica didyma (C. F. Gaertner) Merrill.
ชื่อสามัญ---False Turkey -berry
ชื่ออื่น---แกงเลียงใหญ่ กระดูกค่าง, มันปลา, เหมือดตาน; [Malayalam: Irumbarappan]; [China: jia yu gu mu (yuan bian zhong)]
ชื่อวงศ์ --- RUBIACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---อินเดีย ศรีลังกา จีนตอนใต้ อินโด-มาเลเซีย

 

ขึ้นกระจายทั่วไปในป่าโปร่งหรือป่าทึบที่ระดับความสูงต่ำถึงกลาง 100-600 เมตร
ไม้ พุ่มสูง 5-9 เมตร ไม่ผลัดใบ พบกระจายในป่าดิบแล้งทั่วทุกภาคของประเทศ แต่มีจำนวนต้นไม่มาก ขึ้นในระดับความสูง100-400เมตร
ลักษณะ เปลือกสีน้ำตาลมีรอยด่างสีน้ำตาล สีขาวหรือเขียวอ่อน  เปลือกเรียบเห็นรูอากาศทั่วไป ทรงพุ่มกลมโปร่ง ใบเดี่ยวเรียงตรงข้ามมีหูใบเล็กๆ ใบรูปรีกว้าง 2-4ซม.ยาว4-6ซม.โคนใบรูปลิ่ม ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ ผิวใบเกลี้ยงเป็นมันสีเขียวเข้ม เนื้อใบหนา ดอกช่อออกที่ซอกใบมีดอกย่อยขนาดเล็กสีขาว ผลกลมขนาด1-1.5ซม.เมื่อสุกสีดำ
ใช้ประโยชน์ ผลสุกสีดำเปลือกนิ่มรสหวานรับประทานได้ ใช้เป็นพืชสมุนไพร ไม้ใช้ทำเชื้อเพลิง                                      ระยะออกดอก---มกราคม-สิงหาคม---ติดผล---มิถุนายน-พฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---เมล็ด
ภาพประกอบเพื่อการศึกษาคู่มือดูพรรณไม้ป่าสะแกราชเล่ม1 โดย ดร. ปิยะ เฉลิมกลิ่น,จิรพันธ์ ศรีทองกุล,อนันต์ พิริยะภัทรกิจ


67 แก้งขี้พระร่วง/ Celtis timorensis


ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Celtis timorensis Span
ชื่อพ้อง---Has 7 Synonyms
---Celtis cinnamomea Lindl. ex Planch.
---Celtis crenatoserrata Merr.
---Celtis dysodoxylon Thwaites
---Celtis hamata Blume
---Celtis reticulosa Miq.
---Celtis waitzii Blume
---Sponia pendula Span.
ชื่อสามัญ---Stinkwood , Stinking wood
ชื่ออื่น---แก้งขี้พระร่วง, ขี้พระร่วง, เช็ดก้นพระเจ้า, ตะคาย, มะหาดน้ำ, ตายไม่ทันเฒ่า; [Thai: kæ̂ng k̄hī̂ phrar̀wng, mị̂ chĕdtūd phrar̀wng]; [Chinese: Jiǎ yù guì]; [Malayalam: Putal, Butha, Butha-onatthi, Poochakkurumaram]; [Sri lanka: Gurenda, Burenda (Singhalese)]: [Vietnam: Sếu hôi, Riều, Cơm nguội rừng]
ชื่อวงศ์ ---CANNABACEAE
ถิ่นกำเนิด---เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
เขตกระจายพันธุ์---ศรีลังกา อินเดีย เนปาล พม่า คาบสมุทรอินโดจีน สุมาตรา บอร์เนียว ชวา หมู่เกาะซุนดาน้อย ฟิลิปปินส์


พบทั่วภูมิภาคเขตร้อนของเอเชียจากอินเดียและศรีลังกาผ่านอินโดจีนทางตอนใต้ของประเทศจีนและมาเลเซียกับฟิลิปปินส์ เกิดขึ้นบนเกาะคริสต์มาส ออสเตรเลีย ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของมหาสมุทรอินเดีย
ในประเทศไทยพบได้ในป่าดิบแล้งทั่วทุกภาค ในระดับความสูง 100-450 เมตร
ไม้ต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลางไม่ผลัดใบ สูง 15-25 เมตร เปลือกต้นสีน้ำตาล เรียบหรือแตกเป็นร่องตื้น เนื้อไม้มีกลิ่นเหม็นเหมือนอุจจาระคน ใบ เดี่ยวเรียงสลับ ใบรูปไข่แกมรูปหอก กว้าง4-5ซม.ยาว10-12ซม. ฐานใบมนเบี้ยว ปลาบใบแหลมถึงเรียวแหลม ขอบใบเรียบ ด้านบนเห็นเส้นแขนงใบเป็นสันนูนเด่น กิ่งก้านอ่อนและก้านดอกมีขนละเอียดสีน้ำตาลอมส้มปกคลุม ดอกแยกเพศอยู่ในต้นเดียวกัน ออกตามซอกใบใกล้ปลายยอด ออกเป็นช่อกระจะยาว 3ซม. สีขาวนวล ช่อผลยาว 5ซมผลมีเมล็ดเดียวแข็ง ขนาด1ซม.รูปไข่ปลายแหลม ไม่มีขน
ใช้ประโยชน์-ใช้เป็นยาใบใช้พอกเมื่อได้รับบาดเจ็บ ในศรีลังกาแก่นไม้ของต้นไม้  ที่รู้จักกันในชื่อ gurenda ใช้ในระบบยาอายุรเวทดั้งเดิมกับซิฟิลิส, โรคอีสุกอีใสและโรคหัด และใช้ผสมน้ำมันงา ทาบนผิว ปรับปรุงผิวที่แห้งกร้าน ในเวียตนามใช้เปลือกและรากรักษาความเสียหาย scoliosis(ความโค้งด้านข้างของกระดูกสันหลัง), ริดสีดวงทวารที่มีเลือดออก, มะเร็งเป็นพิษ ใบใช้แก้อาการปวดท้องและลำไส้ ในไทยใช้ปรุงเป็นยาขับพยาธิไส้เดือนในเด็ก ใบฝนคั้นน้ำเป็นยาแก้โรคอหิวา สารสกัดเมทานอลของพืช มีฤทธิ์เป็นยากล่อมประสาท ต้านเชื้อแบคทีเรีย
-ใช้อื่น ๆ เป็นไม้มีเปลือกบาง รากแข็ง ดูแลยาก หากนำไปปลูกมักไม่ค่อยรอด เนื้อไม้ไม่ได้ใช้ในงานก่อสร้าง ใช้เป็นเชื้อเพลิง ใช้ใบขับพยาธิในไก่ชน
ตำนาน/ความเชื่อ-เป็นไม้ยืนต้นที่เนื้อไม้มีกลิ่นเหม็นคล้ายกลิ่นอุจจาระ มีตำนานเล่าไว้ว่าเมื่อพระร่วงหนีขอมจากละโว้ไปสุโขทัยนั้น เมื่อลงพระบังคนหนักแล้วหักกิ่งไม้มาชำระ เสร็จแล้วได้สั่งให้ไม้เป็นขึ้น ไม้นั้นได้แตกกิ่งใบกลายเป็นต้นแก้งขี้พระร่วงนี้ และยังมีความเชื่อแต่โบราณว่า มีความศักดิ์สิทธิ์หากพกติดตัวจะสามารถขับไล่ภูติผีปีศาจ                                 ระยะออกดอก/ติดผล---มกราคม-มีนาคม
ภาพประกอบการศึกษา-คู่มือดูพรรณไม้ป่าสะแกราชเล่ม1 โดย ดร. ปิยะ เฉลิมกลิ่น,จิรพันธ์ ศรีทองกุล,อนันต์ พิริยะภัทรกิจ


68 แกลบหนู/Dendrolobium lanceolatum

ชื่อวิทยาศาสตร์---Dendrolobium lanceolatum (Dunn) Schindl.
ชื่อพ้อง---Has 3 Synonyms
---Desmodium dunnii Merr.
---Desmodium lanceolatum (Dunn) Schindl. ex Gagnep.
---Lespedeza lanceolata Dunn
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---แกลบหนู แกลบหูหนู แปรงหูหนู (ปราจีนบุรี) กระดูกเขียด (นครพนม) กระดูกอึ่ง (ราชบุรี บุรีรัมย์) กระดูกอึ่งใหญ่ (นครราชสีมา) อึ่งใหญ่ (กลาง ตะวันออกเฉียงเหนือ);  [; [Chinese: Dān jié jià mù dòu]]
ชื่อวงศ์---FABACEAE (LEGUMINOSAE-PAPILIONOIDEAE)
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---ฝูเจี้ยน ไหหลำ กัมพูชา ลาว ไทย เวียตนาม
เติบโตตามทุ่งหญ้าริมน้ำ บนเนินเขาป่าทึบหรือป่าโปร่ง ที่ระดับความสูง100-800 เมตร
ไม้ พุ่มสูง 1-3 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางลำต้น10 –12ซม. แตกกิ่งมาก กิ่งมีลักษณะเป็นเหลี่ยมเล็กน้อย ใบประกอบแบบขนนก มีใบย่อย 3 ใบ รูปรีหรือรูปขอบขนาน ใบกลางใหญ่กว่าใบคู่ด้านข้างกว้าง 1 –3.2 ซม. ยาว 3. - 5. เซม.ใบข้างกว้าง 1.2 - 2.9ซม.ยาว 2.5 – 4.5ซม. ผิวใบด้านท้องใบมีขนเล็กน้อย หลังใบเรียบสีเขียว ก้านใบยาว 0.5-2 ซม
ดอกออกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบยาว 10 –13 ซม. สีขาวหรือเหลืองอ่อน มีประมาณ10 ดอก ผลเป็นฝัก แบนรีเบี้ยวถึงกลมมีเมล็ดรูปไต 1เมล็ด ขนาด 3x2 มม.
ใช้ประโยชน์-ใบอ่อนและยอดอ่อน นำมารับประทานเป็นผักสดได้รส มันจืด
-ใช้เป็นยา - รากช่วยให้ปัสสาวะแก้ปวดท้อง ใบช่วยในการแก้ปวดท้อง (บิดเป็นบิดเล็กน้อย) ตำรายาพื้นบ้าน ใช้รากต้มน้ำดื่ม ดับพิษร้อนถอนพิษไข้                             
ระยะออกดอก---พฤษภาคม-สิงหาคม---ติดผล---กันยายน-พฤศจิกายน
ขยายพันธุ์---ด้วยเมล็ด
ภาพประกอบการศึกษา---คู่มือดูพรรณไม้ป่าสะแกราช เล่ม1 โดย ดร. ปิยะ เฉลิมกลิ่น,จิรพันธ์ ศรีทองกุล,อนันต์ พิริยะภัทรกิจ
 ราก (รวมกับรากทอง) ท้องเสียบิดบิดท้องเสียเป็นเลือด


69 ไก๊/Homalium ceylanicum

ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Homalium ceylanicum (Gardner) Benth.
ชื่อพ้อง---Has 7 Synonyms
---Blackwellia ceylanica Gardner
---Blackwellia tetrandra Wight
---Homalium balansae Gagnep.
---Homalium ceylanicum var. laoticum (Gagnep.) G.S. Fan
---Homalium hainanense Gagnep.
---Homalium laoticum Gagnep.
---Homalium minutiflorum Kurz
ชื่อสามัญ--- Ceylon homalium
ชื่ออื่น ---ไก๊, สีเสื้อ;  [China: si li lan ka tian liao mu]; [ Malayalam: Kalavaram, Kalladamba, Kaluvaluka, Manthala mukhi.]; [Kannada: Hulikaddi mara, Kala, Kalmattiga]; [Vietnam: cây Sến trung]
ชื่อวงศ์ --- SALICACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---จีน อินเดีย ศรีลังกา เนปาล บังคลาเทศไทย พม่า ลาว เวียตนาม
พบได้ตามป่าดงดิบและป่าเบญจพรรณบริเวณริมน้ำที่ระดับความสูง 100-1,200เมตร
ไม้ ต้นสูง6-15เมตร เปลือกหนาสีน้ำตาลซีดผิวเรียบ ใบเดี่ยวกว้าง 3.5-7ซม.ยาว 6-12 ซม. เรียงสลับ รูปวงรีกว้าง, ฐานแคบ, ปลายยอดแหลม ขอบใบหยัก ก้านใบ 8-20 มม. เรียวร่องเล็กน้อยด้านบนมีขนสั้น ดอกสีขาวแกมเขียว ขนาดเล็ก ออกเป็นช่อห้อยตามซอกใบยาว15-30ซม. กลีบเลี้ยงและกลีบดอก 4-6 กลีบ ผลแตปซูลขนาดเล็กกลีบเลี้ยงติดทน ไม่ค่อยปรากฏให้เห็น
ใช้ประโยชน์ เนื้อไม้ใช้เพื่อการค้าและปลูกเป็นไม้ประดับ
ระยะออกดอกและติดผล--- กุมภาพันธ์ - กรกฎาคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด
รูปภาพประกอบเพื่อการศึกษา---ไม้ต้นในสวน Trees in the Gardenโดย องค์การสวนพฤกษศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี
(The Botanical Garden Organization) พิมพ์ครั้งที่1 พฤษภาคม 2542


 70 ไก๋แดง/Ternstroemia gymnanthera


ชื่อวิทยาศาสตร์ --- Ternstroemia gymnanthera (Wight & Arn.) Bedd.This name is unresolved.
ชื่อพ้อง---Has 6 Synonyms
---Cleyera gymnanthera Wight & Arn.
---Hoferia japonica Franch.
---Ternstroemia aneura Miq.
---Ternstroemia parvifolia Hu
---Ternstroemia pseudomicrophylla H.T.Chang
---Ternstroemia wightii Choisy
ชื่อสามัญ---Japanese Cleyera, Japanese Ternstroemia
ชื่ออื่น --- ไก๋แดง, ไก๋นก, ไก๋หัด, สารภีดง, หว้าขี้นก, ช้างน้อย; [Assamese: Panijikiri]; [Kannada: Kiamonu]; [Taiwan: Hòu pí xiāng]; [China: ; [Japan: Mokkoku]; [Korean: hu pihyang namu]
ชื่อวงศ์ --- PENTAPHYLACACEAE    
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---  จีนตอนใต้ - กลาง, จีนตะวันออกเฉียงใต้, หิมาลัย ตะวันออกของหิมาลัย, บังคลาเทศ, กัมพูชา, ลาว, พม่า, เนปาล, ศรีลังกา, ไทย, เวียดนาม

 

กระจายอยู่กว้างขวางพบได้ทั่วไปตั้งแต่ระดับต่ำถึงป่าดิบเขา ที่ระดับความสูงจาก 700-2,000 เมตร
ไม้ ต้นสูง 10-15เมตร มีกิ่งก้านแตกเป็นระเบียบ เปลือกต้นสีเทาแก่บางเรียบหรือแตกเล็กน้อย ใบกว้างประมาณ2-4.5ซม.ยาว5-9ซม.รูปหอกแกมขอบขนาน ออกเป็นใบช่อสีเขียวเข้ม ผิวใบเรียบ ขอบเรียบหรือมีซี่เล็กๆสีดำขนาด1.5-2ซม.  ก้านใบ 5-25 มม.ดอกเดี่ยวออกเป็นกระจุกตามซอกใบ สีเหลืองอ่อน กลิ่นหอมคล้ายกลิ่นธูป มีทั้งดอกสมบูรณ์เพศ และดอกเพศผู้อยู่ต้นเดียวกัน ผลเป็นผลสดรูปไข่มน ขนาด0.8-1.5ซม.เหนียวไม่แตก ปลายติ่งแหลมมียอดเกสรตัวเมียยังเหลืออยู่ เมล็ดใหญ่1-4เมล็ดมีเนื้อสีแดงหุ้ม
เติบโตได้ดีที่สุดในดวงอาทิตย์เต็มไปยังที่ร่มบางส่วน ชอบดินที่เป็นกรดและมีความชื้น ใบจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหากดินเป็นด่าง ทนต่อไอเกลือ ทนแล้งและไม่มีปัญหาโรคระบาดหรือศัตรูพืช                                                                            ใช้ประโยชน์ เนื้อไม้นำมาบกทำธูป นำมาใช้ปลูกประดับจัดสวนทั่วไป และนำมาใช้จัดสวนใกล้ทะเลได้
ระยะออกดอก/ติดผล---มิถุนายน-สิงหาคม
ขยายพันธุ์---การปักชำหรือเมล็ด
รูปภาพประกอบเพื่อการศึกษา---ไม้ต้นในสวน Trees in the Gardenโดย องค์การสวนพฤกษศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี (The Botanical Garden Organization) พิมพ์ครั้งที่1 พฤษภาคม 2542
---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทยโดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธืสุนทร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร


71 ไกร/Ficus subpisocarpa


ชื่อวิทยาศาสตร์ ---Ficus subpisocarpa Gagnep.
ชื่อพ้อง---Has 2 Synonyms
---Ficus superba var. japonica Miq
---Ficus geniculata var. abnormalis Kurz
ชื่อสามัญ --- Sea Fig, Deciduous Fig
ชื่ออื่น --- ไกร, เลียบ, ไทรเลียบ, โพไทร, ; [Thai: Krai, liab, sailiab, posai]; [China: Bǐ guǎn róng]; [Taiwan: què róng]; [Vietnam: Sộp, đa sộp]
ชื่อวงศ์ ---Moraceae
ถิ่นกำเนิด --- ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์--- ญี่ปุ่น จีน ไต้หวันิเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ โมลุกกะ
มีถิ่นกำเนิดในญี่ปุ่น จีนไต้หวันและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปถึง Ceramในโมลุกกะ ในประเทศไทยพบกระจายพันธุ์อยู่ทั่วทุกภาคของประเทศ โดยจะขึ้นอยู่บนพื้นที่ตั้งแต่ระดับน้ำทะเลจนถึงที่ความสูงประมาณ 150 เมตร
เป็น ไม้ป่าพบได้ทั่วประเทศ เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ผลัดใบขึ้นได้อย่างอิสระหรือรัดพันต้นไม้อื่น มีรากอากาศไม่มาก สูงประมาณ 8-15 เมตร คล้ายต้นไทร มียาง ลำต้นเป็นพูพอนทรงพุ่มแผ่กิ่งก้านสาขา เปลือกสีเทา ใบอ่อนสีออกแดง มีขนละเอียดคล้ายไหม ใบแก่สีเขียวอมเหลืองเรียบเกลี้ยง เหนียว ขนาดของใบกว้าง 4-8 ซม.ยาว 8-20 ซม.ก้านใบเล็ก ยาว8-14 ซม. ดอก ออกเป็นกระจุกเป็นช่อสั้นตามกิ่ง สีเขียวอมเหลือง ดอกรูปร่างคล้ายผล ผลเป็นผลสดแบบมะเดื่อ สีขาวอมชมพู ผลรูปกลมแกมรูปไข่กลับ กลมแป้น หรือเป็นรูปหัวใจกลับ ออกเป็นคู่ที่กิ่งเหนือรอยแผลของใบ ผลมีขนาดประมาณ 1.8-2.5  ผลอ่อนสีเขียวมีจุดสีครีมกระจายอยู่ทั่วผล เปลี่ยนเป็นชมพู แดงดำเมื่อสุก ผลเป็นอาหารนก เดือนธันวาคม-มกราคม จะผลัดใบและผลิใบใหม่ราวเดือน กุมภาพันธ์-มีนาคม
ใช้ประโยชน์-ผลสุกกินได้ ใบอ่อนกินเป็นผัก
-ใช้เป็นยา ใบใช้เป็นยาแก้ผดผื่นคัน เข้ายาทาฝี แก้ริดสีดวง แก้เมื่อยขบ รากใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้โรคทางปัสสาวะ แก้ขัดเบา แก้ตับพิการ และเป็นยาระบาย เปลือกต้นใช้เป็นยาแก้ปวดท้อง ท้องร่วง เนื้อไม้ใช้เป็นยาสมานและคุมธาตุ ไม่ระบุส่วนที่ใช้ แก้เบาหวาน
-ใช้อื่น ๆ นิยมนำมาทำบอนไซ ไม้แคระ ผลเป็นอาหารนกและสัตว์ต่างๆ
ระยะออกดอกติดผล---มกราคม-เมษายน
ขยายพันธุ์---ด้วยการเพาะเมล็ดหรือปักชำ


72 ไก่หลง/Wikstroemia polyantha

ชื่อวิทยาศาสตร์---Wikstroemia polyantha Merr.
ชื่อพ้อง---Has 2 Synonyms
---Basionym: Daphne polyantha (Merr.) Halda
---Wikstroemia calva Backer
ชื่อสามัญ---None
ชื่ออื่น---ไก่หลง, ; [Malay/Indonesia: Gaharu sirsak]
ชื่อวงศ์---THYMELAEACEAE
ถิ่นกำเนิด---ทวีปเอเซีย
เขตกระจายพันธุ์---มาเลย์เชีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ไทย กัมพูชา
เติบโตที่ความสูงจากจากระดับน้ำทะเลถึง 2,200 เมตร
ประเทศไทยพบทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกและภาคใต้ ในป่าดิบชื้นหรือริมลำธาร ที่ระดับความสูง1,700เมตร
ไม้ต้นขนาดเล็กสูง 4-7 เมตร มีเส้นผ่านศูนย์กลางลำต้น 8 ซม.ลักษณะกิ่งสีแดงถึงน้ำตาลเข้ม กิ่งอ่อนมีขน ใบเดี่ยวออกเป็นวงรอบข้อ 3ใบ รูปรีแกมรูปไข่ ปลายใบแหลมโคนใบสอบมน ดอกสีเหลืองอมเขียวออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งก้านช่อดอสั้นกลีบรองดอกเชื่อมกัน เป็นหลอด ผิวด้านนอกมีขนห่างๆปลายแยกเป็น4กลีบ ไม่มีกลีบดอก ผลรูปรีฉ่ำน้ำกว้าง 5 มม.ยาว 8 มม.สุกแล้วสีแดง
ระยะออกดอก/ติดผล---ตุลาคม-มกราคม
ขยายพันธุ์---เมล็ด



อ้างอิง, ภาพประกอบเพื่อการศึกษา :

---หนังสือพรรณไม้ในสวนหลวง ร.๙ เล่ม1,เล่ม 2,เล่ม 3 2554 .                                                                          ---หนังสือ สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม1,เล่ม2,เล่ม3, เล่ม4 2548
---หนังสือ ต้นไม้เมืองเหนือ คู่มือศึกษาต้นไม้ยืนต้น ในป่าภาคเหนือ ประเทศไทยโดย ไซมอน การ์ดเนอร์,พินดา สิทธิสุนธร,วิไลวรรณ อนุสารสุนทร หอพรรณไม้ ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 2549
---ไม้ต้นในสวน Trees in the Gardenโดย องค์การสวนพฤกษศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี The Botanical Garden Organization Office of the Prime Minister พิมพ์ครั้งที่1 พฤษภาคม 2542 จัดพิมพ์โดย มูลนิธิ ศาสตราจารย์ ดร.สง่า สรรพศรี                                                                 
---คู่มือดูพรรณไม้ป่าสะแกราช เล่ม1, เล่ม2 โดย ดร. ปิยะ เฉลิมกลิ่น,จิรพันธ์ ศรีทองกุล,อนันต์ พิริยะภัทรกิจ                      ---หนังสือ พรรณไม้วงศ์กระดังงา ดร.ปิยะ เฉลิมกลิ่น ภาพ: อภิชัย อิงควุฒิ                                                      
---อ้างอิง,ภาพประกอบการศึกษา-หนังสือป่าเชายเลน นิเวศวิทยาและพรรณไม้ โดย สรายุทธ บุญยะเวชชีวิน (ผู้แต่งและภาพ) รุ่งสุริยา บัวสาลี พิมพ์ครั้งที่1 เมษายน 2554
---หนังสือ ดอกไม้ และประวัติไม้ดอกเมืองไทย จาก ชุดธรรมชาติศึกษา โดย วิชัย อภัยสุวรรณ 2532
---ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์  BGO Plant Databases, The Botanical Garden Organization http://www.qsbg.org/database/
---สำนักงานหอพรรณไม้. (2557). ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย  เต็ม สมิตินันท์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557. กรุงเทพฯ: สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช http://www.dnp.go.th/botany/mplant/index.aspx
---The International Plant Names Index and World Checklist of Selected Plant Families 2017. Published on the Internet at http://www.ipni.org and http://apps.kew.org/wcsp/
---The Plant List (TPL) was a working list of all known plant species  http://www.theplantlist.org/
---Useful Tropical Plants. http://tropical.theferns.info/viewtropical.                       
---India Biodiversity Portal. http://indiabiodiversity.org/species/show/                    
---Plants of the World Online Kew Science.www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org
---GBIF.the Global Biodiversity Information Facility.https://www.gbif.org/species/
REFERENCES ---General Bibliography
REFERENCES ---Specific & complementary

Check for more information on the species:

Plants Database  ---Names, synonymy and distribution The Garden.org Plants Database https://garden.org/plants/Global                                                                                                                                          Plant Initiative ---Digitized type specimens, descriptions and use หอพรรณไม้ -กรมอุทยานแห่งชาติ    www.dnp.go.th/botany/Herbarium/GPI.html
Tropicos ---Nomenclature, literature, distribution and collections    Tropicos - Home    www.tropicos.org/
GBIF    ---Global Biodiversity Information Facility Free and open access to biodiversity data  https://www.gbif.org/
IPNI ---International Plant Names Index    The International Plant Names Index - home page    http://www.ipni.org/
EOL ---Descriptions, photos, distribution and literature    Global access to knowledge about life on Earth    Encyclopedia of Life eol.org/
PROTA ---Uses    The Plant Resources of Tropical Africa    https://books.google.co.th/books?isbn=9057822040
Prelude  ---Medicinal uses    Prelude Medicinal Plants Database    http://www.africamuseum.be/collections/external/prelude
Google Images    ---Images                    

รวบรวมและเรียบเรียงโดย Tipvipa..V
บริษัท สวนสวรส การ์เด้น ดีไซน์ จำกัด
สวนเทวา  เชียงใหม่
www.suansavarose.com
www.suan-theva.com

Updatre 28/11/2019

ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

* *

 

*

  Copyright 2005-2009 suansavarose All rights reserved.
view